A ka Lajçaku një arsye reale për të qenë optimist për takimin e nesërm në Bruksel?

I dërguari evropian për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Miroslav Lajçak, ka shprehur optimizmin e tij në ditët e fundit para raundit të nesërm të nivelit të lartë në Bruksel, por situata në terren nuk i mbështet realisht parashikimet e tij për rezultatin pozitiv të bisedimeve, veçanërisht mesazhet që vijnë para takimit nga krerët e autoriteteve të Kosovës, konsiderojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online nga Beogradi dhe Prishtina.

Ata pajtohen se takimet e ardhshme mund të jenë vendimtare kur bëhet fjalë nëse ato do të shkojnë drejt qetësimit të tensioneve apo përshkallëzimit të mëtejshëm, dhe ata i shohin hapat drejt de-përshkallëzimit si tema kryesore që duhet të trajtohen urgjentisht në tryezën e Brukselit, zgjedhjet e reja në veri dhe zbatimi i marrëveshjeve të arritura, para së gjithash në lidhje me Bashkësisë e Komunave Serbe.

Lajçaku tha se përgatitjet për takimin po shkojnë "me shpejtësi të plotë" dhe se po punojnë për "rezultate pozitive".

Megjithatë, mesazhet e kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, kanë mbërritur si një “dush i ftohtë”, i cili për Deutsche Well në vend që të flasë për gatishmërinë e Prishtinës për të ndërmarrë hapa në drejtim të deeskalimit, ka kërkuar vendosjen e sanksioneve dhe heqjen e liberalizimit të vizave për Serbinë. Ai ishte i qartë edhe për atë që pret nga dialogu i nesërm – që gjërat të kthehen në “rrugën e duhur”, pra zbatimi i marrëveshjes “që në qendër ka njohjen “de facto” të Kosovës, dhe jo Bashkësinë e Komunave serbe”.

Pikëpamja e Beogradit për temat e takimit është krejtësisht e ndryshme. Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka njoftuar se ndër të tjera do të ngrejë çështjen e sigurisë së serbëve në Kosovë, duke pasur parasysh terrorin që kanë pësuar që nga ardhja e Kurtit, arrestimet me akuza të paqarta dhe paraburgimin e gjatë të paarsyeshëm. Para dialogut, familjes së kthyer Janaçkoviq i është djegur zjarri dhe një i ri serb nga Graçanica është rrahur nga tre shqiptarë të panjohur.

Se kryeministri i Kosovës nuk po vjen me mirëbesim në Bruksel ka pranuar edhe i dërguari amerikan për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Eslobar, i cili tha se nuk ka marrë garanci nga Kurti, me të cilin ka folur në telefon, për angazhimin e tij ndaj normalizimi. Ai përkujtoi obligimin për formimin e BKS-së, e cila ende nuk është përmbushur, dhe tha se për zgjedhjet e reja në veri do të ishte më mirë dorëheqja e kryetarit se sa një peticion.

“Në thelb, ajo për të cilën ai u zotua është të marrë pjesë në takimet në Bruksel dhe asgjë më shumë se kaq”, ishte i hapur Eskobar.

Koordinatori i Konventës Kombëtare të BE-së për kapitullin 35 Dragisha Mijaçiq tregon se ka tema të shumta për diskutim mes Vuçiqit, Kurtit dhe ndërmjetësve evropianë – nga tërheqja e Policisë së Kosovës nga dhe rreth ndërtesave komunale në veri, zgjedhjet e reja lokale, nëpërmjet formimit të BKS-së, tek energjia dhe çështja e të zhdukurve.

“Takimi mes Vuçiqit dhe Kurtit është një nga takimet më të rëndësishme në këtë fazë të dialogut – vjen pas pushimit veror dhe të gjitha ngjarjeve të pakëndshme që pamë në maj, por edhe më parë. Pas këtij takimi do të jetë e qartë nëse në periudhën në vijim do të shkojmë drejt normalizimit të mëtejshëm të marrëdhënieve apo gjërat do të përshkallëzohen, veçanërisht në veri të Kosovës”, tha Mijaçiq për Kosovo online.

I pyetur nëse mund të ketë progres, duke qenë se kryeministri i Kosovës jo vetëm që po ndërmerr hapa që çojnë në përshkallëzim, por po propozon edhe vendosjen e sanksioneve ndaj Serbisë në formë të ndalimit të investimeve dhe anulimit të liberalizimit të vizave, dhe me këmbëngulje refuzon formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, Mijaçiq thekson se nuk varet nga Kurti nëse do të vendosen masa ndëshkuese ndaj Serbisë.

“Ajo që duhet të jetë fokusi i Qeverisë në Prishtinë është pikërisht që, përmbushja e planit trepikësh, me qëllim të normalizimit të situatës në veri, organizimit të zgjedhjeve të reja dhe fillimit të formimit të BKS-së, dhe këto janë të gjitha kushtet për heqjen e sanksioneve ndaj Kosovës”, thekson Mijaçiq.

Mijaçiq sqaron se ajo që u arrit në ato bisedime në Bratislavë nuk ishte një gabim, por gjithashtu tregon se nuk ishte një marrëveshje, më tepër bëhet fjalë për “marrëveshjen dhe premtimin dypalësh të Kosovës” që gjatë muajve të verës të zvogëlohet prezenca e policisë në veri të Kosovës.

"Kjo nuk do të thotë shumë në kornizën evropiane dhe të dialogut, është e qartë se çfarë kërkohet nga Kosova - largimi i forcave policore nga objektet administrative, deeskalimi në veri dhe organizimi i zgjedhjeve të reja. Marrëveshja e Bratislavës është një lloj të mekanizmit me të cilin Kurti ka dashur të qetësojë publikun vendas gjatë verës. Vera ka kaluar, kështu që ajo marrëveshje nuk ka asnjë rëndësi”, ka theksuar Mijaçiq.

Ai vlerëson se Brukseli është adresa kryesore për çështjen e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, dhe thekson se BE-ja është aty për të zhvilluar dialog, të cilën e bën dhe e zhvillon, vlerëson ai, sipas parimit “uji hesht, zhytet kodra”, që nuk nënkupton masa radikale dhe të menjëhershme për të nxitur Kurtin apo ndonjë palë në një marrëveshje. Megjithatë, ai paralajmëron se për shkak të “mosbindjes” dhe mungesës së marrëveshjes, i gjithë rajoni mund të ketë pasoja.

Prandaj, thotë Mijaçiq, është e rëndësishme që palët të vlerësojnë atë që duan – bashkëjetesën paqësore apo zgjidhjen e problemeve me armë.

“Pyetja kryesore këtu është, a duam paqe dhe prosperitet në këtë zonë, bashkëjetesë paqësore dhe një jetë normale, apo duam ta zgjidhim këtë çështje me forcën e armëve? Dhe ne e dimë se në të kaluarën askush nuk mund ta bënte këtë, sepse armët nuk përdoreshin për të zgjidhur problemet në këto zona. Kështu që nuk mendoj se do të ndodhë as tani. Bashkimi Evropian është aty për ta prezantuar atë proces, por politikanët nga njëra anë dhe nga tjetra duhet të dinë se çfarë duan të nxjerrin nga e gjithë kjo”, përfundoi Mijaçiq.

Analisti politik nga Prishtina, Visar Imeri, beson se në takimin e nesërm në Bruksel do të diskutohen dy gjëra - për zgjedhjet në veri, gjegjësisht për deeskalimin dhe zbatimin e marrëveshjes nga Brukseli dhe Ohri.

“Nuk dihet ende agjenda e saktë e atij takimi mes kryeministrit Kurti dhe presidentit Vuçiq. Mendoj se do të jenë dy tema kyçe. E para do të jetë situata në veri të Kosovës, deeskalimi dhe si do të arrijmë në zgjedhjet në të katër komunat dhe e dyta është zbatimi i marrëveshjes nga Birsel dhe Ohër. Mendoj se do të ketë një kombinim të këtyre dy temave, por mendoj se fokusi do të jetë te deeskalimi dhe zgjedhjet në veri”, thotë Imeri për Kosovo online.

Politologu Dimitrije Milliq pret që në takimin e nivelit të lartë në Bruksel në kuadër të dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës, që do të mbahet nesër, të ketë përparim sa i përket zgjedhjeve të reja të jashtëzakonshme në katër komuna në veri të Kosovës.

“Më shumë gjasa do të ketë përparim, sepse, nga njëra anë, shtetet perëndimore janë më afër qëndrimeve të serbëve nga veriu për këtë çështje, e më pak në anën e Prishtinës. Përderisa çështja e veriut është e pazgjidhur, kjo në njëfarë mënyre, edhe pse nuk u shkon për shtat serbëve nga veriu, i përshtatet qëndrimit të Serbisë, sepse politika e zbatuar nga qeveria në Prishtinë definitivisht nuk është diçka që vendet perëndimore mund ta mbështesin. “Edhe ato pjesë të shoqërive perëndimore që kanë simpati për Albin Kurtin nuk mund ta mbështesin hapur një politikë të tillë, sepse ajo has në rezistencë në ‘mainstream’ politik”, tha Milliq.

Analisti Selatin Kllokoqi nga Demokracia Plus nuk është shumë optimist kur bëhet fjalë për rezultatet e raundit të ri të dialogut, veçanërisht, shton ai, duke pasur parasysh gjithçka që ka ndodhur në muajt e fundit.

“Mendoj se takimi nuk është i përgatitur në atë mënyrë që të japë ndonjë rezultat, do të jetë më shumë një takim tjetër dhe kur të mbarojë, të gjithë thonë fjalën e tyre. Unë nuk jam optimist. Pres që të gjithë të tregojnë historinë e tyre, sepse duket se nuk po flasin me njëri-tjetrin, të gjithë duan të thonë pikëpamjen e tyre për situatën dhe ajo që duhet të flitet është normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Kjo është mënyra e vetme, duhet të flasim se si të arrijmë deri në atë pikë që të kemi marrëdhënie normale mes Kosovës dhe Serbisë”, tha Klokoqi për Kosovo online.

Profesori i shkencave politike, Afrim Hoti, tha për Kosovo online se varet vetëm nga Bashkimi Evropian dhe SHBA-ja nëse do të ketë përparim në dialogun Beograd-Prishtinë, i cili do të vazhdojë nesër në Bruksel me një takim në nivelin më të lartë.

"Nëse ata vërtet duan të zgjidhin problemin, mund të presim një marrëveshje. Nëse ata vetëm shikojnë se si të blejnë kohë derisa të përfundojë lufta në Ukrainë, atëherë problemet do të vazhdojnë dhe nuk do të ketë marrëveshje", thotë Hoti.