Këshilli i Evropës si ndërgjegje e kontinentit, a do ta justifikojë këtë deputetët e APKE-së në votimin për Kosovën?

Dy vjet pasi Kosova aplikoi për anëtarësim në Këshillin e Evropës, deputetët e Asamblesë Parlamentare të KE fjalën e tyre për këtë do ta thonë nesër. Para tyre do të jetë raporti i Dora Bakojanit, raportuese për Kosovën në Këshillin e Evropës, në të cilin rekomandohet që Kosova të bëhet anëtare e re e kësaj organizate, dhe për një vendim pozitiv do të kërkohen votat e dy të tretave të deputetëve të pranishëm.

Nëse, siç pritej, vendimi i APKE-së është në favor të Prishtinës, instanca e fundit në këtë proces ku do të merret vendimi përfundimtar do të jetë Komiteti i Ministrave në të cilin përfaqësohen të 46 vendet anëtare dhe që do të mblidhet në maj. Siç janë aktualisht gjërat, kjo çështje mund të jetë në axhendën e Komitetit më 16 maj.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiq e përmendi sot atë datë, duke thënë se për Serbinë “beteja kryesore do të jetë më 16 maj”, por la të kuptohet edhe mundësia e shqyrtimit të një shtyrjeje falë mbështetjes franceze. Presidenti serb tregoi gjithashtu se po planifikon të përdorë një truk të ri, në mënyrë që më 10 maj, Prishtina të dërgojë draft-statutin evropian të Bashkësisë së Komunave Serbe në Gjykatën Kushtetuese në Prishtinë për vlerësim të kushtetutshmërisë, në mënyrë që "për disa, kjo të jetë arsye e mjaftueshme për të thënë se Prishtina ka iniciuar procesin lidhur me BKS” dhe një arsye për të mbështetur Kosovën, “ndërsa në fakt asgjë nuk do të fillojë”.

Siç shpjegon për Kosovo online Dunja Simonoviq Bratiq, deputetja e delegacionit të Kuvendit të Serbisë në APKE, një e treta e deputetëve do të mjaftojnë për kuorumin për seancën e nesërme, e cila do të mbahet në Strasburg dhe nga ata që do të jenë në sallë do të numërohen vetëm votat “pro” dhe “kundër”, pa abstenime. APKE, meqë ra fjala, ka 612 deputetë, nga të cilët 306 janë anëtarë dhe gjysma tjetër janë deputetë të tyre që nuk kanë të drejtë vote, por mund të marrin pjesë në debate ose të jenë të pranishëm në grupe partiake.

Sipas Simonoviq Bratiqit, argumentimi i deputetëve serbë do të përqendrohet në atë se nëse Kosovës i lejohet të bëhet anëtare e Këshillit të Evropës pa përmbushur kushtin më të rëndësishëm - formimin e BKS-së, se do të mbetet një frikë e madhe se nuk do të ndodhë as.

“Argumentimi ynë është shumë i qartë, pasi raporti i Bakojanit filloi me përcaktimin e tre pikave si parakushte që Kosova të bëhet anëtare e Këshillit të Evropës. Ky është formimi i Bashkësisë së Komunave Serbe, ligji për shpronësim që do t'u ndihmojë serbëve në Kosovë dhe Metohi të mos konfiskojnë pronat dhe tokat e tyre dhe t'i kthejnë tokat manastirit të Deçanit. Në seancat e fundit të Komitetit Politik, vitin e kaluar, Bakojani këmbënguli në tregimin se kthimi i tokës në Deçan ishte një vendim simbolik, pasi ajo është ortodokse greke dhe besonte se duhet të ishte kurora dhe se më e rëndësishmja ishte formimi i BKS si dhe ligji për shpronësime, kështu që në këtë komitet të jashtëzakonshëm politik dy javë më parë vetëm ajo kërkesë simbolike u bë bartëse e të gjitha kërkesave. Këto dy më të rëndësishmet janë hequr në thelb nga raporti, pasi thonë se duhet ta zbatojnë vetëm kur të hyjnë në KE dhe se më pas do të bëhet një proces monitorimi”, thotë Simonoviq Bratiq për Kosovo online.

Ajo shpjegon se çdo anëtar i ri i Këshillit të Evropës është nën monitorim dhe se Serbia, e cila u anëtarësua në Këshillin e Evropës në vitin 2003, është ende nën monitorim, kështu që fakti që dikush është nën monitorim nuk do të thotë se ata do të bëjnë diçka nesër.

Në APKE, shton bashkëbiseduesja jonë, secili vend ka numrin e deputetëve sipas madhësisë së territorit, kështu që delegacioni ynë ka shtatë anëtarë dhe shtatë deputetë, dhe për shembull Qiproja dhe Mali i Zi kanë nga tre deputetë.

"Në funksionim i APKE, raporti i grupeve partiake është i rëndësishëm, është një grup i madh socialistësh, demokratësh, si dhe partive populiste, ka një grup konservatorësh, pastaj liberalë dhe ata që nuk i përkasin asnjë grupi. Grupet politike janë si kryetarët e grupeve parlamentare në parlamentin tonë dhe ndonjëherë të përdredhur, ata sugjerojnë se nga cili vend është një delegacion, deputetët vendosin në varësi të cilit grup partiak jo imperativ sepse të gjithë vijnë si përfaqësues të parlamentit të tyre kombëtar, por ka edhe një qasje në kuptimin e angazhimeve ideologjike”, thotë Simonoviq Bratiq.

Ka shembuj të ndryshëm se si votohet në APKE, kështu që, kujton bashkëbiseduesja jonë, në Komitetin e kaluar politik, deputeti grek Alexis Tsipras abstenoi për çështjen e kërkesave të Kosovës, ndërsa deputeti rumun nga radhët e liberalëve dhe të opozita është një avokate e flaktë e Kosovës në KE. Megjithatë, ajo nuk pret që nesër të ketë një numër të madh deputetësh të cilët siç thotë ajo do të “dorëhiqen” nga qëndrimi i vendeve të tyre ndaj Kosovës.

Delegacioni i Kosovës, i cili ka statusin e vëzhguesit në APKE, siq beson Simonoviq Bratiq do të ketë të drejtën e fjalës nesër.

"Ata kishin të drejtë të flisnin sa herë që ishte tema për Kosovën. Nganjëherë lejoheshin të flisnin edhe disa minuta më gjatë", thotë Simonoviq Bratiq.

Diplomati në pension Millovan Bozhinoviq thotë se anëtarët e delegacioneve kombëtare në APKE nuk janë të detyruar të votojnë njëzëri dhe se në thelb në Këshillin e Evropës votimi bazohet në ndërgjegjen individuale të delegatëve.

“Këshilli i Evropës u themelua menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore me idenë për të qenë ndërgjegjja e Evropës, për të qenë një organ me autoritet të lartë moral që do të monitorojë nëse shtetet i përmbahen standardeve më të larta demokratike. Vetëkuptohet se secili i vlerëson gjërat sipas mendimit të tij dhe ka të drejtë të thotë se si e sheh një situatë. Në këtë kuptim, anëtarët e delegacioneve nuk janë të detyruar të votojnë në unison. Në thelb në Këshillin e Evropës votimi bazohet në ndërgjegjen individuale të delegatëve”, ka thënë Bozhinoviq për Kosovo online.

Ai shton se sigurisht që do të ketë raste që dikush brenda delegacionit të një vendi të bëjë një deklaratë tjetër ose të abstenojë.

"Vlerësimet megjithatë tregojnë se kjo nuk do të lëkundë ndjeshëm rezultatin e keq të pritur për ne dhe ne duhet të përgatitemi për një rezultat të tillë dhe për gjithçka që do të pasojë politikisht”, thotë Bozhinoviq.

Me rastin e diskutimit të ardhshëm në Strasburg, gazetari dhe diplomati Dragan Biseniq tregoi se pas një periudhe të gjatë abstenimi, vendet evropiane vendosën për “eksperimentin e rrezikshëm të pranimit të Kosovës në Këshillin e Evropës”, dhe rreziku, thotë ai, është i dyfishtë.

“Së pari, Kosova nuk është një organizatë shtetërore për t'u pranuar në Këshillin e Evropës dhe së dyti, në këtë rast do të shkelet rregulli i pashkruar që anëtarët e rinj pranohen me konsensus të të gjithë anëtarëve të vjetër”, shprehet Biseniq në tekstin e autorit për portalin tonë.

Sipas vlerësimit të tij, në të gjitha këto mund të ketë rëndësi më të madhe ajo që po përgatitet pas anëtarësimit të Kosovës në Këshillin e Evropës.

“Ky status dhe ‘bashkëjetesë’ e Serbisë dhe ‘Kosovës’ në Këshillin e Evropës duhet të shërbejë si model se si Serbia dhe Kosova mund të përfaqësohen në bashkësinë ndërkombëtare, madje edhe në OKB, pa dëmtuar marrëdhëniet e tyre të ndërsjella. Mund të pasojnë njohje ceremoniale dhe publike. Por kjo do të jetë vetëm njëra anë e ambivalencës. Nga ana tjetër, janë të panumërta paditë në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut kundër Serbisë dhe qytetarëve serbë, e më pas padia tashmë e paralajmëruar për mbledhjen e dëmeve të luftës, e më pas për krime lufte dhe gjenocid. Së bashku me këtë lidhet edhe rezoluta në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së për gjenocidin. Nga ana e tretë, këto janë pasojat që rrjedhin nga fakti se Greqia është përfshirë drejtpërdrejt në këtë episod të trishtuar dhe zhgënjyes. Ky mendim, e shohim, nuk është fundi i qëndrimit grek ndaj kësaj çështjeje. Pas kësaj mund të presim njohjen e Kosovës nga Greqia, sepse ky është mesazhi i dytë që përcjell raporti i Dora Bakojanit”, vlerëson Biseniq.