Kundërpërgjigjja e Gjermanisë ndaj Makronit: A është mesazhi i Berlinit për liberalizimin e vizave një shenjë e divergjencës me Parisin në politikën e tij ndaj Kosovës?

Vetëm pak ditë pasi Emanuel Makron kërcënoi se do të rishikojë politikën e vizave nëse nuk zbatohet propozimi gjermano-francez, të cilin shumë e interpretuan si një mesazh drejtuar kryesisht kryeministrit të Kosovës Albin Kurti, erdhi një kundëpërgjigjje nga Berlini – për Gjermaninë ky nuk është një opsion që do ta kushtëzonte Prishtinën.

Këto mesazhe të ndryshme nga dy vendet kyçe të BE-së, të cilat deri më tani kanë formësuar praktikisht politikën e Brukselit kur bëhet fjalë për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, shtruan pyetjen nëse kjo është shenjë e divergjencës së tyre në politikën ndaj Kosovës.

Nuk është sekret që Kosova dhe Gjermania kanë marrëdhënie të ngushta politike. Berlini shihet si aleati më i madh i Prishtinës brenda BE-së dhe qëndrimi "i ashpër" i Kurtit kur bëhet fjalë për krizën në veri të Kosovës në muajt e fundit shpesh i atribuohet mbrojtjes së heshtur që ai merr nga ky vend.

Mesazhi se Berlini nuk po shqyrton pezullimin e liberalizimit të vizave për Kosovën, i cili duhet të hyjë në fuqi më 1 janar, apostrofoi edhe një herë praktikën e Gjermanisë për të shmangur kushtëzimin e Prishtinës me asgjë, edhe pse ka mekanizma për këtë.

Dr. Aleksandra Kollakoviq, bashkëpunëtore e lartë hulumtuese dhe njohëse e mirë e marrëdhënieve franko-gjermane, kujton për Kosovo online se vazhdimi i dialogut pritet që në javën e ardhshme dhe tregon se të gjitha nismat dhe vizitat e të dërguarit të posaçëm të BE-së për dialogun, Miroslav Lajçak, si në Ballkan ashtu edhe në qendrat e tjera evropiane, janë të lidhura edhe me deklaratën e Makronit. Kjo tregon se Makron aktualisht është më i interesuar në zonën e Ballkanit Perëndimor, sepse shumica e politikës së tij mbështetet në suksesin në nivelin e politikës së jashtme.

“Kjo deklaratë duhet parë në të njëjtën mënyrë dhe diku pritet që ai të reagonte kur të mbaronte pushimi veror dhe kur të vihej në rend dite çështja e vazhdimit të dialogut”, shton ajo.

I pyetur nëse qëndrimi i Gjermanisë se liberalizimi i vizave është punë e kryer për ta dhe se nuk do ta rishqyrtojnë atë vendim, tregon se kryeministri i Kosovës Albin Kurti ka mbështetjen e qartë të Berlinit për të gjitha veprimet që ka ndërmarrë në periudhën paraprake, Kollakoviq thotë se ka disa lojtarë të mëdhenj globalë që janë të përfshirë në ngjarjet në Kosovë dhe të cilët janë drejtpërdrejt të interesuar për të.

“Sigurisht që SHBA-të, por edhe shtetet tjera kanë ndikim të madh në Prishtinë dhe Albin Kurtin dhe nga perspektiva e tyre duhet parë se vendimi për pavarësinë e Kosovës është marrë më herët. Është një periudhë 15-vjeçare, gjatë së cilës njohja e pavarësisë nga vendet e tjera po ecën në faza. Në këtë kontekst, mund të themi se Prishtina ka njëfarë përparësie në të gjitha këto, por nga ana tjetër, kur bëhen këto deklarata, shpeshherë i referohen të dyja palëve, që tregon rolin e një arbitri të pavarur që përpiqet të ruajë komunitetin ndërkombëtar”, thotë ajo.

Kollakoviq thekson se lëvizjet e Kurtit duhen parë në një mënyrë tjetër.

“Ata e mbajnë në pushtet dhe i mundësojnë të qëndrojë në pushtet. Politika e tij nacionaliste dhe shoviniste është për mbështetje të brendshme, që ai të hyjë në negociata si lider i shqiptarëve të Kosovës. Tani pyetja është se si do t'i moderojë pikëpamjet e tij. Është e sigurt se ai po shkon në maksimumin e tij për të arritur në një moment, përmes negociatave diplomatike, një ‘koncesion’ që në fakt do të dukej si tërheqja e tij, duke qenë se në periudhën e fundit ai kishte një qëndrim jashtëzakonisht agresiv”, shprehet ajo.

Siç shton, në ato veprime nuk respektohej ajo që ishte nënshkruar dhe çfarë përfaqëson marrëveshja franko-gjermane, madje ishte e kundërta e kësaj. Megjithatë, siç thekson, marrëveshja franko-gjermane është korniza në të cilën zhvillohet dialogu aktual dhe do të vazhdojë nëse nuk ndryshojnë disa rrethana.

Tani për tani kjo është baza dhe besoj se do të jetë bazë edhe në të ardhmen”, tha Kollakoviq.

Ajo tregon se Franca dhe Gjermania kanë pasur mendime të ndryshme edhe për çështje të tjera, jo vetëm për problemin e Kosovës. Duke komentuar deklaratën e Makronit për rishikimin e vendimit për liberalizimin e vizave, Kollakoviq tregon se presidenti francez ka përmendur edhe mundësinë e rishikimit të disa interesave ekonomike të Francës dhe vendeve të tjera të BE-së.

“Është e nevojshme që ajo deklaratë të vëzhgohet në një kontekst më të gjerë – së pari dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës zhvillohet në kuadër të marrëveshjes franko-gjermane dhe është një platformë që ende nuk ka zënë rrënjë, sepse udhërrëfyesi nuk realizohet duke punuar në terren, edhe pse të dyja palët e pranuan këtë propozim. Është gjithashtu e nevojshme të merret parasysh se edhe Franca edhe Gjermania e shohin Kosovën si shtet të pavarur që nga viti 2008 dhe se politika ndaj Ballkanit Perëndimor është përcaktuar me strategjinë e vitit 2019, dhe në këtë kuadër ato i përcaktojnë edhe këto deklarata aktuale”, shprehet ajo.

Gjithashtu, siç thotë, ajo deklaratë mund të shihet në një kontekst më të gjerë, në kuptimin që Ballkani shihet edhe në një kontekst të rëndësishëm sigurie.

Në këtë kuptim ai thekson se po bëhet një luftë në tokën evropiane, më konkretisht në Ukrainë dhe thotë se ajo që po ndodh në Ballkanin Perëndimor është e rëndësishme për Evropën, sepse nuk mund të lejojnë deeskalimin e dhunës, pra është i nevojshëm përshkallëzimi.

Ajo shton se Makron ka vepruar si lider i Evropës në periudhën e mëparshme dhe shpjegon se dëshiron ta pozicionojë Francën edhe më mirë në atë që ai thotë se është një ndryshim i arkitekturës në marrëdhëniet ndërkombëtare.

“Pra, ajo deklaratë duhet parë në disa nivele. Për Francën dhe Gjermaninë kemi pasur mendime të ndryshme më parë. Në këtë kontekst, duhet të kemi parasysh se kjo deklaratë është një nga të shumtat dhe lind pyetja se çfarë donte saktësisht Makron me të. Ne shpeshherë vëzhgojmë çdo gjë nga perspektiva jonë, perspektiva e Beogradit, por kjo është një tjetër perspektivë - perspektiva e Parisit, nga ana tjetër kemi liberalizimin e vizave, kjo çështje është e rëndësishme në kuadrin e integrimit evropian të rajonit”, thotë ajo.

Siç shpjegon, në një periudhë kur lind pyetja se cilat janë fazat e ardhshme të integrimit evropian të rajonit, duke dashur të ruajë kornizën e liberalizimit të vizave, Gjermania dëshiron t'i ofrojë shpresë të re rajonit dhe, nga pikëpamja strategjike gjeopolitike, duke qenë se rajoni është shumë i rëndësishëm në kontekstin e luftës në Ukrainë, ai dëshiron ta ruajë atë.

Siç shton, në fund të fundit, këto janë iniciativa të Makronit në lidhje me komunitetin politik evropian, ku është e nevojshme të lidhen më fort vendet e Ballkanit Perëndimor me politikat evropiane, veçanërisht ato të jashtme që janë në mosmarrëveshje mes Beogradit dhe Brukselit.

“Sigurisht, e gjithë kjo duhet parë në kuadër të gjithçkaje që do të ndodhë në periudhën e ardhshme, jo vetëm në tokën evropiane, në nivel rajonal, por edhe në kuadrin botëror”, shton ajo.

Ish-shefi i diplomacisë, Vlladisllav Jovanoviq, tregon për Kosovo online se martesa mes Gjermanisë dhe Francës ka qenë e detyruar pas Luftës së Dytë Botërore dhe thekson se deri më tani kanë pasur dallime pak a shumë për disa çështje.

"Gjermania ka një interes politik tradicional për të shtypur ndikimin dhe rëndësinë e Serbisë, prandaj forcon elementë të tjerë. Këtë e bëri gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë, Gjermania e udhëhoqi atë. Si në periudhën e pasluftës, ku dëshiron të mbështesë të gjithë ata që kufizojnë forcimin e ndikimit të Serbisë. Pra mbështetja e tyre për shqiptarët është edhe tradicionale. Tani Gjermania është shumë e interesuar që ndarja e Kosovës nga Serbia të bëhet përfundimtare”, thotë Jovanoviq.

Ai tregon se Gjermania së bashku me SHBA është mbështetësja më e madhe e Kosovës, e veçanërisht e Albin Kurtit, gjë që i jep erën në shpinë të sillet ashtu siç bën dhe të mos i përmbahet shumë marrëveshjeve. Përçarjet mes Berlinit dhe Parisit rreth asaj se sa e ashpër duhet të zbatohet një qasje ndaj Kurtit, tha ai, nuk do të tronditë seriozisht marrëdhëniet midis Gjermanisë dhe Francës.

“Gjermania dhe Franca kanë pasur dallime deri më tani, pak a shumë, ata gjithmonë e shikojnë njëri-tjetrin pak dhe anash, janë rivalë të mundshëm. Është një martesë domosdoshmërie, siç thashë, ata do të përpiqen gjithmonë ta mbajnë nën kontroll atë rivalitet, që të mos kalojë kufijtë e lejuar, por herë pas here i lejojnë vetes ato lloj shkëndijash të interesave të tyre. Në këtë rast, Gjermanisë do t'i duhet të qetësojë Francën në një farë mënyre, duke mos qenë shumë provokuese ndaj Serbisë dhe duke kuptuar kërkesën që fillimisht të rregullohen gjërat në BE para se të shkojnë në BE. Interesi më i lartë i shtyn të qëndrojnë në shtratin bashkëshortor, duan apo nuk duan”, thotë Jovanoviq.

Avni Mazreku, profesor i së drejtës evropiane nga Prishtina, thotë për Kosovo online se beson se qëndrimet dhe deklaratat që vijnë nga Parisi dhe Berlini në shumicën e rasteve janë të sinkronizuara dhe se qëllimi i tyre kryesor është i përbashkët, që është se si të stabilizohen dhe të sjellin të gjithë rajonin në rrugën e duhur.

“Për mendimin tim, nuk ka kontradikta mes Parisit dhe Berlinit kur bëhet fjalë për qasjen, strategjinë dhe politikën e tyre për të krijuar parakushtet për zgjerimin e BE-së dhe integrimin e Ballkanit Perëndimor. Këto deklarata të ndryshme politike në baza ditore bazohen në përpjekjet për të krijuar një zbatim më efektiv të qëllimit kryesor, dhe kjo është inkorporimi i Ballkanit në BE”, thotë Mazreku.

Kur është fjala nëse qëndrimi i Berlinit se, ndryshe nga Parisi, nuk e konsideron kushtëzimin e liberalizimit të vizave për Kosovën, konfirmon edhe një herë se Gjermania është aleati dhe mbrojtësi më i fortë i Prishtinës. Mazreku thotë se deklarata e Makronit për vizat ka qenë më e fokusuar në presionin e mundshëm të qytetarëve të Kosovës ndaj vendimmarrësve, duke pasur parasysh se kjo është një nga çështjet kyçe për Kosovën në dhjetë vitet e fundit.

“Kur bëhet fjalë për qasjen e Berlinit ndaj Ballkanit Perëndimor dhe secilit vend individual në rajon, mendoj se është kryesisht në linjë, në linjë me politikat e Brukselit dhe BE-së. Por kur kemi një situatë si tani dhe më parë, ju përmendët planin franko-gjerman, i cili u iniciua nga dy vende kyçe të BE-së, tregon më shumë përpjekje nga perëndimi në zbatimin e asaj politike, që është politika e Brukselit ndaj Ballkanit Perëndimor. Nuk e shoh si kontradiktë në qasjen ndaj Ballkanit. Të dyja deklaratat, të dyja qasjet janë në përputhje me atë politikë”, vlerëson Mazreku.

Ai nuk beson se kryeministri i Kosovës Albin Kurti ka mbështetjen blanko të Berlinit dhe për këtë arsye nuk po heq dorë nga politika që çoi në krizën në veri të Kosovës.

“Nuk besoj se politika e Berlinit përcaktohet nga ndonjë individ, ndonjë politikan, pa marrë parasysh se kush është dhe sado që të jetë forca e tij politike, ai ishte Vuçiq, Kurti, Rama. Mendoj se politika e Berlinit në radhë të parë është e harmonizuar me interesat e Gjermanisë dhe e harmonizuar me politikën e Brukselit - stabilizimi i të gjithë rajonit të Ballkanit, stabilizimi i Kosovës dhe stabilizimi i marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës. Ky është interesi i vetë BE-së dhe veçanërisht i Gjermanisë, e cila është sponsori më i madh dhe kryesor i çdo mekanizmi dhe politikash që krijohet ndaj Ballkanit Perëndimor. Pra, nuk mendoj se ka ndonjë mbështetje të plotë nga Berlini për ndonjë politikan”, thotë Mazreku.

Ai shton se normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës është element kyç i stabilizimit dhe normalizimit të të gjithë rajonit.

“Interesi i të gjithë rajonit është të jetë pjesë e BE-së, prandaj shohim kaq shumë përpjekje, aktivitete politike për ta realizuar. Ne e dimë që vendet e Ballkanit do t'i bashkohen BE-së, pavarësisht se sa larg kanë arritur në aspektin e integrimit, në një paketë. Në të njëjtën kohë, ne e dimë gjithashtu se Traktati i Lisbonës e ka rregulluar mirë, asnjë vend nuk mund të bëhet anëtar i BE-së, nëse nuk njihet nga të gjitha shtetet anëtare të Unionit. Pesë shtete anëtare të BE-së nuk e njohin Kosovën, e cila mban si 'peng' të gjithë perspektivën e rajonit kur bëhet fjalë për anëtarësimin në BE. Shumë vende të BE-së, si ato që e njohin dhe ato që nuk e njohin Kosovën, mendojnë se hapi i parë është normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, që është parakusht për procesin e stabilizimit dhe asocimit të të gjithë rajonit. Prandaj shohim kaq shumë përpjekje dhe aktivitete të BE-së në drejtim të normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës”, përfundon Mazreku.