Kush dhe pse po tund armët në Ballkan: A po përgatitet rajoni për luftë apo thjesht po ndjek trendin e “fuqive të mëdha”?

Gara e armatimit nuk është shpikur në Ballkanin Perëndimor. SHBA-të dhe Rusia janë prej kohësh në këtë “garë”, dhe në gjurmët e tyre kanë shkuar edhe fuqi të tjera të mëdha botërore dhe rajonale – Greqia dhe Turqia, India dhe Pakistani… Por, duke pasur parasysh situatën globale, as Ballkani Perëndimor nuk ka mundur të mbetet jashtë kësaj gare, pajtohen bashkëbiseduesit e Kosovo online.

Shkruan: Velko Nestoroviq

Gjatë këtij viti janë krijuar aleanca (Kroacia, Shqipëria dhe Kosova), janë nënshkruar Deklarata të përbashkëta të mbrojtjes, janë blerë dronë, avionë modernë dhe të përdorur “Rafale”, obusë dhe helikopterë amerikanë, si dhe janë paralajmëruar ndërtimi i fabrikave të municionit…

A bëhet fjalë për demonstrim force ndaj fqinjëve apo për përgatitje për diçka shumë më serioze? Bashkëbiseduesit e Kosovo online besojnë se ka argumente për të dyja tezat.

Marko Savkoviq nga Fondi ISAK thekson megjithatë se potencialet ekonomike të vendeve të Ballkanit Perëndimor janë mjaft të kufizuara për të folur për një garë të madhe armatimi.

„Gara e armatimit, do të thosha po dhe jo. Po, sepse është e qartë dhe evidente se të gjithë po armatosen diku, po rinovojnë sistemet, po blejnë të reja ose po zëvendësojnë ato të vjetrat. Pra, kemi vende që janë anëtare të NATO-s dhe që janë disi të detyruara ta bëjnë këtë, si dhe vende që janë ose ushtarakisht neutrale ose duan t’i bashkohen ndonjë aleance, dhe për këto arsye përpiqen të armatosen. Nga ana tjetër, nuk është një garë e madhe armatimi, sepse mendoj se potencialet ekonomike të vendeve të Ballkanit Perëndimor janë gjithsesi mjaft të vogla që tani të flasim për një garë të madhe armatimi“, thotë Savkoviq.

Analisti politik Nexhmedin Spahiu e sheh me mosmiratim këtë “garë të re armatimi në rajon” dhe thekson se do të ishte shumë më mirë të investohej në ekonomi, shëndetësi dhe arsim.
Spahiu thotë për Kosovo online se duket sikur po përgatitemi për luftë.

„Po përgatitemi për luftë, gjë që nuk është e mirë. Do të ishte më mirë të investohej në ekonomi, shëndetësi, arsim dhe gjëra të tjera. Kjo, megjithatë, tregon se në çfarë rreziku ndodhet rajoni dhe se si fqinjët i kërcënojnë njëri-tjetrit dhe duan të tregojnë muskujt. Me siguri askush këtu nuk do të luftojë me Ugandën, Nigerinë apo Brazilin – nëse dikush do të luftojë, do të jetë luftë mes fqinjëve“, thotë Spahiu.

Dritan Laçi, analist dhe redaktor në News 24, thotë se Shqipëria nuk ka fuqi ekonomike për të blerë pajisje moderne ushtarake dhe se hapësira e saj ajrore mbrohet nga vende të tjera.

„Sa i përket Shqipërisë, ajo mund të shërbejë si vend për mbështetje taktike, pra të ndihmojë aleancën me burimet e veta, sepse nuk ka fuqi ekonomike për të blerë pajisje moderne ushtarake që kushtojnë shumë, siç mund ta bëjnë Greqia, Turqia apo edhe Kroacia. Shqipëria mund të shërbejë shumë mirë si element taktik për NATO-n, ashtu siç mund të shërbejë baza ajrore në Kuçovë. Fuqia jonë ushtarake deri në këtë moment është në nivel minimal. Të marrim, për shembull, kapacitetet me dronë në krahasim me pjesën tjetër të Ballkanit, Greqinë apo Turqinë. Natyrisht, në këtë drejtim jemi në një pozicion më të dobët. Kjo vjen edhe për shkak të disa faktorëve të tjerë, të cilët janë të njohur. Hapësira jonë ajrore mbrohet nga vendet fqinje, por ka edhe arsye të tjera për këtë situatë. Ndërkohë, mund të japim një kontribut më të madh duke rritur gradualisht buxhetin për forcat e armatosura“, thotë Laçi.

Vendet e Ballkanit Perëndimor që janë anëtare të NATO-s ndjekin politikën e Aleancës sa i përket armatimit, por edhe vendet që nuk janë pjesë e NATO-s kanë nevojë për armatim adekuat, thekson për Kosovo online Cane Mojanoski, profesor universitar nga Shkupi.

„Këtu mund të përfshijmë Maqedoninë, Shqipërinë, Bullgarinë, Greqinë, dhe nëse doni edhe Turqinë, nga njëra anë. Por nga ana tjetër keni një numër vendesh si Serbia, Kosova, Bosnja dhe Hercegovina, që janë jashtë Aleancës së NATO-s dhe që, sipas vlerësimeve të tyre, kanë nevojë për armatim adekuat. Këtu është veçanërisht e rëndësishme politika dhe veprimet e Serbisë fqinje, e cila investon ndjeshëm në ushtri dhe përgatitje mbrojtëse. Sipas “Global Power”, katër vendet me fuqinë më të madhe ushtarake në botë janë Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Rusia, Kina dhe India. Serbia është rreth vendit të 62-të. Në Gadishullin Ballkanik, fuqia e veçantë është e Turqisë, e cila renditet e nënta në renditjen botërore sipas armatimit. Më pas vjen Greqia në vendin e 30-të, pastaj Rumania në vendin e 51-të, Hungaria në vendin e 55-të. Kroacia në vendin e 74-t, Shqipëria në vendin e 68-të, Maqedonia në vendin e 112-të dhe Mali i Zi në vendin e 127-të“, kujton ai.

Profesor Mojanoski gjithashtu konsideron se jemi dëshmitarë që, përveç blerjes së armëve vitin e kaluar, janë deklaruar publikisht edhe disa aleanca të mundshme ushtarake, për shembull mes një anëtare të NATO-s, siç ishte Kroacia, dhe vendeve të tjera si Kosova dhe Shqipëria.