Liberalizimi i vizave për Kosovën - një sfidë e sigurisë për Evropën, a ka frika nga ekstremizmi shqiptar?

Globalizimi dhe konfliktet në botë kanë çuar në shtimin e ekstremizmit dhe radikalizmit në të gjithë planetin dhe kjo nuk e ka anashkaluar as rajonin tonë. Në raportin e fundit për terrorizmin, Departamenti Amerikan i Shtetit deklaroi se qytetarët e Kosovës janë objektiva të lehtë për rekrutim në grupe të ndryshme ekstremiste të dhunshme. Me këtë rast, ekspertët e sigurisë vlerësojnë për Kosovo online se liberalizimi i ardhshëm i vizave për qytetarët e Kosovës, i cili do të hyjë në fuqi më 1 janar 2024, do të sjellë sfida dhe rreziqe të caktuara të sigurisë për Evropën.

Raporti i Departamentit të Shtetit për terrorizmin mbulon vendet në mbarë botën. Në pjesën e dokumentit që i referohet Kosovës, thuhet se qytetarët nga ky territor, por edhe nga jashtë, janë “objektiva potenciale për rekrutim nga organizata të dhunshme ekstremiste me orientim politik etno-nacionalist apo fetar”.

Më tej në raport, paralajmërohet për një politikë të butë penale dhe arrihet në përfundimin se Kosovës i mungon një strategji e detajuar për të luftuar ekstremizmin e dhunshëm.

“Vazhdon shqiptimi i dënimeve të ulëta për krimet e lidhura me terrorizmin në Kosovë. Edhe pse ballafaqohet me shumë të kthyer, Kosova po punon me një strategji të vjetëruar”, thuhet në Departamentin e Shtetit.

Predrag Petroviq nga Qendra e Beogradit për Politikë të Sigurisë (QBPS) beson se dënimet për terroristët në Kosovë janë të buta, para së gjithash sepse një pjesë e qytetarëve i shohin ata që luftuan në Siri si heronj, prandaj autoritetet nuk duan t'i antagonizojnë më tej.

“Një pjesë e popullsisë i sheh si njerëz që ishin të gatshëm të jepnin jetën për disa ideale më të larta. Këtu është veçanërisht e rëndësishme të theksohet fakti se nuk është aq e rëndësishme që politika penale të jetë shumë strikte, sepse një pjesë shumë e madhe e radikalizimit ndodh në vetë burgjet. Prandaj një nga rekomandimet është që politika penale të mos jetë shumë strikte. Ajo që ndoshta i mungon më shumë Kosovës është se nuk ka programe serioze riintegrimi dhe risocializimi për ata njerëz që janë kthyer nga Siria”, ka theksuar Petroviq për Kosovo online.

Kur bëhet fjalë për rekrutimin në organizata ekstremiste të dhunshme, bashkëbiseduesi ynë shprehet se rreziku ekziston, por është i një natyre të moderuar.

“Unë e kuptoj që shtetet perëndimore kanë një frikë të madhe nga shqiptarët e Kosovës duke pasur parasysh se nga atje kemi pasur edhe njërin nga liderët dhe komandantët e Shtetit Islamik, Muxhaherin, dhe kemi pasur edhe një sulm në aeroportin e Frankfurtit, të cilin e ka kryer edhe një nga shqiptarët e Kosovës. Fakti është se ky rrezik ekziston, por është i një natyre të moderuar”, tha Petroviq.

Ai nuk beson se liberalizimi i vizave për qytetarët e Kosovës, i cili fillon më 1 janar, mund të rrisë rrezikun e sigurisë nga terrorizmi në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe Evropën, por beson se ka një problem tjetër, më të madh.

“Njerëzit që etiketohen si ekstremistë të dhunshëm janë të njohur për autoritetet. Besoj se rreziku për vendet perëndimore është në fakt shumë më i madh se krimi i organizuar me origjinë nga kjo zonë”, thekson bashkëbiseduesi ynë.

Në pyetjen se pse Kosova njihet për ekstremistët që bëhen pjesë e “Shtetit Islamik”, Petroviq përgjigjet se arsyet janë kryesisht të natyrës socio-ekonomike.

“Njerëzit që jetojnë në Kosovë janë të ndjeshëm ndaj radikalizimit në radhë të parë sepse situata socio-ekonomike është shumë e keqe atje. Njerëzit që jetojnë në zonat rurale, të cilët nuk kanë një nivel të mirë arsimor, janë veçanërisht të rrezikuar, gjë që i bën ata të gjithë të ndjeshëm ndaj ideve radikale”, përfundoi Petroviq.

Eksperti i sigurisë në Prishtinë, Nuredin Ibishi, duke komentuar raportin e Departamentit të Shtetit, thotë për portalin tonë se Kosova ka bazë të mirë ligjore në luftën kundër terrorizmit, por se është e nevojshme që të gjitha ato ligje të zbatohen në praktikë.

“Kosova ka bazë të mirë ligjore për ndalimin e pjesëmarrjes në konflikte të huaja, dënimi maksimal është 15 vjet. Rreth 120 të kthyer nga fusha e betejës për shkak të pjesëmarrjes në organizata terroriste janë kthyer në Kosovë dhe 80 të tjerë janë në kampe në Siri, kështu që kritikat e Departamentit të Shtetit janë më shumë për masën e dënimit. Tani i takon gjykatave të dëshmojnë pjesëmarrjen e tyre në aksionet terroriste në Siri dhe Irak më parë, ose në organizata të tjera që kanë qenë në Kosovë. Me siguri Ministria e Brendësia dhe Qeveria do ta kenë parasysh këtë, por puna është më shumë të Prokuroritë dhe gjykatat, të cilat duhet të dëshmojnë pjesëmarrjen në organizata terroriste”, tha Ibishi.

Siç tha ai, Ligji për ndalimin e pjesëmarrjes në organizata terroriste është në përputhje me vendet evropiane, por kritikat e Departamentit të Shtetit pasuan për shkak të moszbatimit të ligjit në praktikë.

Ai shton se Kosova ka një degë të gjerë të parandalimit të akteve terroriste, por që megjithatë nevojitet sinkronizimi me partnerët në mënyrë që masat të jenë adekuate në fund të procesit.

“Kemi edhe Ligjin për ndalimin e financimit të organizatave terroriste, kemi edhe agjenci që merren me të dhe kemi vepruar kundër terrorizmit bashkë me SHBA. Institucionalisht jemi shumë mirë të organizuar, kemi një degë të gjerë të parandalimit të akteve terroriste dhe duke iu përgjigjur kësaj çështjeje, si dhe bashkëpunim të mirë me kthimin e qytetarëve tanë që kanë marrë pjesë në organizata, por e gjithë kjo duhet të sinkronizohet dhe të avancohet bashkëpunimi në mënyrë që masat të jenë adekuate, për ta parandaluar atë, qoftë etnik apo në baza fetare”, shtoi Ibishi.

Drejtori i Institutit Ndërkombëtar Ifimes nga Lubjana, Zijad Beqiroviq, thotë për Kosovo online se migrimi dhe heqja e regjimit të vizave në çdo rast paraqet sfidë të sigurisë dhe në situata të caktuara mund të paraqesin edhe kërcënim për sigurinë.

Ai beson se migrimi ndodh në kontekstin e kaosit planetar, sepse në botë po zhvillohen luftëra dhe konflikte globale.

“Një prej tyre është lufta në Ukrainë, dhe veçanërisht situata mes Izraelit dhe Palestinës, pra lufta mes Hamasit dhe Izraelit, e cila hap një çështje të re të rritjes së kërcënimeve të sigurisë edhe për Evropën. Sa për vetë Kosovën, duhet të dimë se në strukturën e shqiptarëve, kur u formuan, feja nuk luajti një rol të rëndësishëm. Para së gjithash, rëndësi ka qenë përkatësia etnike dhe përkatësia e popullit shqiptar, por feja tani gjithnjë e më shumë luan një rol edhe te shqiptarët dhe lidhet me parimin e mbrojtjes kulturore”, theksoi Beqiroviq.

Ky i fundit shtoi se Kosova është njëkohësisht hapësirë ​​për imponim dhe tentativë për të infiltruar ideologji të ndryshme.

“Nuk është aspak e habitshme sepse e dimë që Shqipëria pranoi muxhahidët iranianë. Aty keni një bazë pranë Tiranës. Tashmë Edi Rama ka nënshkruar një marrëveshje të re me Italinë dhe Shqipëria do të pranojë rreth 40 mijë emigrantë nga Italia që do të akomodohen në Shqipëri. E gjithë kjo rrit rreziqet, veçanërisht kur ka një regjim pa viza. Kosova si zonë nuk është tërheqëse për migrantët, ajo mund të jetë vetëm rrugë transit. Megjithatë, në rrjedhat globale nuk dihet se ku ka shumë aktorë, të cilët mund të përdorin kë për qëllime të ndryshme”, tha Beqiroviq.

Bashkëbiseduesi ynë theksoi se ekstremizmi dhe radikalizmi do të vazhdojnë të rriten si rezultat i globalizimit dhe konflikteve botërore.

“Është një sfidë e madhe për sektorin e sigurisë, i cili duhet të gjejë përgjigjet e duhura. Para së gjithash, autoritetet vendore duhet të kujdesen për të dhe të ushtrojnë kontroll e të bashkëpunojnë me njëri-tjetrin. Kam frikë se nuk ka një gjë të tillë kur është fjala për Kosovën dhe mund të them edhe rajonin e Ballkanit Perëndimor. Atje, kërcënimet nuk janë të drejtuara vetëm ndaj disave, është një kërcënim global dhe një kërcënim global kërkon bashkëpunim dhe një përgjigje globale”, përfundon Beqiroviq.