Mandati i ri i Ramës, marrëdhëniet me Kurtin dhe Prishtinën si më parë

Në fillim të mandatit të katërt si kryeministër i Shqipërisë, Edi Rama, të paktën publikisht, nuk mori urim nga Albin Kurti. Duke pasur parasysh historikun e marrëdhënieve të tyre, mungesa e një gjesti të tillë nuk është befasi, ndërsa ndryshim të madh në sjelljen e dy liderëve, sipas vlerësimit të bashkëbiseduesve të Kosovo online, nuk pritet. Midis tyre, siç vërejnë ata, ekziston një hendikep komunikimi, marrëdhënia e tyre përcaktohet nga pyetja “kush mbizotëron”, dhe roli i “vëllait të madh” që Shqipëria ka ndaj Kosovës, pothuajse me siguri do të vazhdojë.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Mandatin e ri Ramës ia uroi nënkryetari i Vetëvendosjes Glauk Konjufca, ndërsa ministres së re të jashtme të Shqipërisë Elisa Spiropali “urimet më të përzemërta” ia përcolli ministrja e jashtme në detyrë e Kosovës, Donika Gërvalla. Dhe aty lista përfundon.

Nëse Kurti hesht, Rama nuk humb rastin që gjatë fjalimeve të tij ta “këshillojë” Kosovën.

Kështu, që në ditët e para të mandatit të tij të ri si kryeministër, në konferencën “Shqipëria, horizonti i ri” në Vjenë, ai deklaroi se Kosova nuk duhet të mendojë për Serbinë, por të përkushtohet ndaj kërkesave që Bashkimi Evropian ka në lidhje me dialogun dhe integrimet, sepse përndryshe do të vazhdojë të izolojë gjithnjë e më shumë veten.

„Kosova duhet të bëjë detyrat e shtëpisë dhe t’ia dorëzojë Bashkimit Evropian fletoren me detyrat e kryera dhe të kërkojë të ecë përpara. Kjo nuk ka të bëjë me përmbushjen apo pranimin e asaj që kërkon Serbia. Kjo ka të bëjë me pranimin e asaj që kërkon Bashkimi Evropian“, tha Rama.

Kryeredaktori i TV Suri nga Tirana, Bledian Koka, thotë se ftohja e marrëdhënieve midis Kurtit dhe Ramës nuk është fakt i panjohur, ashtu siç marrëdhënia e tyre karakterizohet nga “mungesa e kimisë”.

„Urimet dhe njohja e rezultateve janë gjithashtu një produkt i ‘kimisë’ midis liderëve. Mungesa e urimeve të zotit Kurti për zotin Rama është pikërisht diçka e ngjashme. Më duket se as zoti Rama nuk i ka uruar zotit Kurti fitoren në zgjedhje (në Kosovë), të cilat ende nuk kanë prodhuar një qeveri stabile, megjithëse u mbajtën para disa muajsh“, ka thënë Koka për Kosovo online.

Sipas tij, midis liderëve të Shqipërisë dhe Kosovës ekziston një lloj hendikepi komunikues, qoftë institucional apo personal, shkaqet dhe arsyet e të cilit mund të jenë të shumta, por ftohtësia dhe tensionet janë qartësisht të dukshme.

Megjithatë, Koka thekson se marrëdhënia e Ramës me të gjithë kryeministrat e Kosovës, pa përjashtim, ka qenë gjithmonë shumë delikate dhe e tensionuar, edhe pse mes tyre nuk ekziston një hendek i madh ideologjik.

„I tillë ka qenë rasti edhe me zotin Haradinaj. Le të kujtojmë se pas përplasjes që patën në fillim të Procesit të Berlinit, çështja përfundoi në një padi për shpifje në Gjykatën Themelore në Prishtinë të ngritur nga kryeministri Rama, dhe kjo ishte hera e parë në histori që një kryeministër shqiptar paditi një kryeministër të Kosovës. Në mënyrë të ngjashme, marrëdhëniet kanë qenë shumë problematike dhe të ftohta edhe me ish-kryeministrin Isa Mustafa. Madje edhe kur zoti Thaçi ishte në funksionin e presidentit, qëndrimet e zotit Rama dhe Thaçit shpesh ndryshonin. Sot ata kanë një unitet të fortë ose bashkëpunim, me mbështetjen që Rama i jep Thaçit në procesin në Gjykatën Speciale në Hagë“, thotë ai.

Marrëdhënien e Ramës me kryeministrat e Kosovës ai e quan edhe „paternalizëm të tepruar“.

„Problemin e shoh te paternalizmi i tepruar i zotit Rama në marrjen e vendimeve për Kosovën, vendime që në fakt u takojnë liderëve të Kosovës. Konflikti arriti kulmin kur zoti Rama vendosi të ndërtojë ‘vëllazëri ekonomike’ jo me kryeministrin e Kosovës, por me presidentin e Serbisë, gjë që u kritikua ashpër si brenda vendit tonë ashtu edhe në Kosovë“, thekson Koka.

Ai thekson se urimet e Kurtit për Ramën munguan edhe pas rezultatit përfundimtar të zgjedhjeve parlamentare të mbajtura në Shqipëri më 11. maj, por vëren se pas atyre zgjedhjeve nuk pati urime nga shumë udhëheqës apo institucione të huaja dhe se besohet se arsyeja për këtë është mënyra se si u zhvilluan këto zgjedhje.

Afrim Hoti, profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare nga Prishtina, i vëzhgon marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe Kosovës dhe marrëdhëniet e udhëheqësve të tyre veçmas dhe thotë se nuk sheh ndonjë pengesë apo problem midis qeverive të Kosovës dhe Shqipërisë, ndërsa marrëdhëniet midis Kurtit dhe Ramës tregojnë se ato nuk ishin në një nivel të dëshirueshëm as gjatë mandatit të mëparshëm të Ramës.

Kjo situatë, pohon ai, duket se do të vazhdojë edhe në mandatin e ri të Kryeministrit të Shqipërisë.

"Mendoj se kjo ka të bëjë me marrëdhënien personale midis Ramës dhe Kurtit, sepse është çështje lidershipi. Është çështje se kush mbizotëron, kush bëhet i pari. Pikëpamja ime është se kjo është vetëm politikë ditore dhe se marrëdhëniet e tyre mund të ndryshojnë në lidhje me një moment të caktuar, sepse kur bëhet fjalë për çështje të përgjithshme, të dyja qeveritë dhe të dy kryeministrat bashkëpunojnë dhe koordinojnë aktivitetet e tyre politike", tha Hoti për Kosova online.

Petar Doniq, bashkëpunëtor i Rrugës së Tretë të Re, vlerëson gjithashtu se këtu ekziston një "dinamikë e dyfishtë" e marrëdhënieve.

"Nëse flasim për dy udhëheqësit, Kurtin dhe Ramën, ata nuk kishin asnjë marrëdhënie. Prishtina shpesh merrte kritika nga Tirana - se duhet t'i qaset bisedimeve me Serbinë në një mënyrë krejtësisht të ndryshme, se duhet ta pranojnë Asociacionin e Komunave Serbe dhe ta zhbllokojnë atë, dhe këto ishin, në përgjithësi, anët negative. Dhe anët pozitive ishin ekonomike. Ata bashkëpunuan në fushën e ekonomisë, në fushën e energjisë, eksportet nga Kosova në Shqipëri u rritën në mënyrë drastike, ndërsa nga Shqipëria në Kosovë u ulën pak. Kroacia, Shqipëria dhe Kosova nënshkruan një pakt të përbashkët mbrojtës si një lloj devijimi nga aktiviteti i shtuar i industrisë ushtarake serbe", ka thënë Doniq për Kosovo online.

Ai beson se në mandatin e ri të Ramës, mënyra se si do të funksionojnë marrëdhëniet do të jetë e njëjtë me më parë - Kosova do të bëjë atë që ka përcaktuar në mënyrën e vet, dhe Shqipëria do ta kritikojë këtë qasje.

“Për shkak të sinkronitetit të madh etnik të dy kombeve, bashkëpunimi ekonomik do të vazhdojë, së bashku me rolin e ‘vëllait të madh’ që luan Shqipëria. Shqipëria tani po bën hapa të mëdhenj drejt rrugës së Bashkimit Evropian dhe ky do të jetë fokusi i saj në periudhën e ardhshme dhe kur bëhet fjalë për integrimin evropian, Shqipëria ndoshta do të sugjerojë gjithashtu se çfarë duhet të bëjë Kosova, gjë që u pa tashmë nga deklarata e Ramës se Kosova duhet të merret me veten dhe rrugën e saj evropiane”, përfundon bashkëbiseduesi ynë.