Maqedonia e Veriut: Zgjedhje të jashtëzakonshme apo konsensus i pushtetit dhe opozitës – qytetarët të pakënaqur me destabilitetin politik

Maqedonia e Veriut është në krizë politike tash e disa muaj, në pritje të votimit për amendamentet kushtetuese. dhe zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare në atë vend për shkak të mosmarrëveshjeve midis qeverisë dhe opozitës për këtë çështje, sipas shumë njerëzve, janë një opsion gjithnjë e më i mundshëm. Korrespondenti special i “Politika” nga Shkupi, Zhelko Shajn, thotë se Maqedonia është padyshim në udhëkryq electoral dhe jo vetëm kur bëhet fjalë për zgjedhjet parlamentare dhe se është koha që partitë në atë vend të kenë një dialog politik. Komunikuesi nga Shkupi, Bojan Kordallov, vlerëson se si pushtetin ashtu edhe opozitën duhet t'i shqetësojë fakti që qytetarët, pas krizave të shumta politike në tri dekadat e fundit, mendojnë se për shkak të luftës për pushtet, partitë politike po humbasin nga sytë nevojat, pyetjet, shqetësimet dhe problemet e tyre.

Amendamentet kushtetuese të propozuara nga Qeveria parashikojnë shtimin e preambulës dhe nenit 49 dhe 78 të Kushtetutës, ku numërohen pjesët e popullit në Maqedoninë e Veriut. Siç propozohet, në tekstin: "Qytetarët e Republikës së Maqedonisë së Veriut, populli maqedonas, pjesë e popullit shqiptar, populli turk, populli vllah, populli serb, populli rom, populli boshnjak dhe të tjerët", pas fjalës popull boshnjak vihet presje dhe shtohet: "populli bullgar, populli kroat, populli malazez, populli slloven, populli hebre dhe populli egjiptian".

Amendamentet u përgatitën në Komisionin për Marrëdhënie ndërmjet Komuniteteve, siç thuhet, për të ruajtur barazinë e përfaqësuesve në Kuvend të të gjitha komuniteteve të përcaktuara në Preambulën e Kushtetutës.

Miratimi i amendamentit lidhet edhe me vazhdimin e integrimit evropian të Maqedonisë së Veriut, sepse në të kundërtën Bullgaria, si anëtare e BE-së, mund ta ndalë atë proces.

Për miratimin e amendamenteve kushtetuese kërkohet shumicë prej dy të tretash në Kuvend, për çka është e nevojshme edhe mbështetja e partisë më të madhe opozitare VMRO-DPMNE, e cila megjithatë është kundër miratimit të tyre, ndërsa lideri i tyre Hristijan Mickovski përsërit qëndrim se VMRO-DPMNE është “kundër ndryshimeve kushtetuese nën diktim”. Gjithashtu, ajo parti kërkon shpalljen e zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare.

Një nga kërkesat e opozitës në takimin e kryesisë së kryetarëve të LSDM-së dhe VMRO-DPMNE-së ishte formimi i qeverisë në të cilën nuk do të marrë pjesë partia shqiptare BDI. Ministrat e BDI-së muajin e kaluar i ofruan dorëheqjet e tyre kryeministrit Dimitar Kovaçevski, të cilat sipas tyre do të hyjnë në fuqi menjëherë pas miratimit të amendamenteve kushtetuese, si dhe se VMRO-DPMNE mund të bëhet menjëherë pjesë e Qeverisë në të cilën BDI nuk do të marrë pjesë dhe se koalicioni i ri organizon zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare.

Bojan Kordallov, një komunikues nga Shkupi, kujton se në tre dekadat e fundit, që kur vendi u bë i pavarur, qytetarët e Maqedonisë së Veriut rrallë dilnin për të mbajtur zgjedhje të rregullta parlamentare dhe se ata janë mësuar me tensione të vazhdueshme politike.

“Dhe pritshmëri të vazhdueshme për disa vendime zgjedhore ‘vendimtare’ që ‘përfundimisht do të përcaktojnë drejtimin e dëshiruar në të cilin do të lëvizë shteti’ dhe premton se kjo ‘do të sjellë paqe, drejtësi, paga dhe pensione më të larta, çrrënjosje të korrupsionit, anëtarësim në BE, 'për qytetarët, zgjidhjen e mosmarrëveshjeve etj.' Por përshtypja e shumicës së qytetarëve është se e vetmja gjë që rritet pas çdo zgjedhjeje është numri i premtimeve të paplotësuara, pra zhgënjimi pas çdo cikli zgjedhor. Dhe ky nuk është mendim apo pohim i dikujt, por statistika që tregojnë qartë se numri i votuesve të interesuar zvogëlohet me çdo cikël zgjedhor të mëpasshëm, dhe prej kohësh kemi një lloj zgjedhjeje që do të jetë e pasuksesshme nëse nuk shkon njëkohësisht në kombinim me një tjetër përballje elektorale”, thotë Kordallov.

Sipas fjalëve të Kordallovit, mesazhet që qytetarët i dërgojnë çdo ditë zgjedhjesh duhet t'u kenë treguar kohë më parë politikanëve se sjellja dhe qëndrimet e tyre nuk i përmbushin pritshmëritë dhe se gjithnjë e më shumë po largohen nga ata që u japin pushtetin, pra nga populli.

“Por në vend që secili politikan të kërkojë një mënyrë për t'u afruar me qytetarët, ata vendosin të qëndrojnë më afër dhe më të bindur ndaj liderëve të partisë së tyre, duke kuptuar se kjo është mënyra më e mirë dhe më e lehtë që ata të jenë pjesë e byrekut të funksioneve”, shton Kordallov.

Ai thekson se nuk është i sigurt se sa të mundshme janë zgjedhjet e jashtëzakonshme, aq më tepër që mandati i rregullt i qeverisë aktuale zgjat më pak se një vit.

“Por është e rëndësishme të theksohet se është demokratikisht e shëndetshme të pritet që partitë opozitare të mbështesin dhe të punojnë për mbajtjen e zgjedhjeve të jashtëzakonshme, pasi nga pushtetarët pritet plotësisht të dëgjojnë më shumë për nevojën për vazhdimësi politike, reforma strukturore dhe afatgjatë etj.”, thotë Kordallov.

Kordallov thekson se ajo që duhet t'i shqetësojë të gjithë, përfshirë pushtetin dhe opozitën, është ndjenja e qytetarëve “se në këtë lloj lufte të zhveshur politike për të qëndruar apo për të ardhur në pushtet, po humbasin nevojat e qytetarëve dhe pyetjet, shqetësimet dhe problemet e tyre."

“Me fjalë të tjera, pas më shumë se 30 vitesh pluralizëm dhe dhjetëra kalkulime të ndryshme zgjedhore dhe referendumesh, për qytetarët është më e rëndësishme se kush e kupton, pra cila parti apo koalicion mund dhe dëshiron të përballet realisht me sfidat e përditshme, si rritja e çmimeve, rritja e çmimit në çdo hap, inflacioni i pagave dhe pensioneve, përfitimet e anëtarësimit në BE për çdo person, sesa kush do të jetë në pushtet”, përfundon Kordallov.

Korrespondenti special i “Politika” nga Shkupi, Zhelko Shajn, beson se Maqedonia e Veriut është padyshim në udhëkryqin e zgjedhjeve.

“Por jo vetëm përsa i përket politikës parlamentare dhe zbatimit të ndryshimeve të reja kushtetuese, por edhe përballë rrugës historike të ndjekur nga politikanët e të gjitha partive, dhe mbi të gjitha, dy partitë më të mëdha politike maqedonase, LSDM dhe VMRO-DPMNE. Se çfarë lloj të ardhmeje do të ketë Maqedonia e Veriut dhe njerëzit e saj varet prej tyre”, tha Shajn për Kosovo online.

Shajn e lidh situatën në Maqedoninë e Veriut me fuqitë e mëdha dhe betejën për interesa globale pas Luftës së Ftohtë.

“Megjithatë, Maqedonia e Veriut, si një vend i vogël, duhet t'i bindet politikës hipokrite të BE-së, premtimet e rreme të së cilës tashmë e kanë shkelur atë, ose t'i bindet politikës amerikane, e cila përpiqet të skllavërojë BE-në, dhe se, si anëtare e NATO-s, ajo ndjek qëllimet strategjike të Aleancës së Atlantikut të Veriut”, thotë Shajn.

Ai shton se në mënyrë që Maqedonia e Veriut të vendoset në nivel ndërkombëtar, është shumë e rëndësishme që të ketë dialog ndërmjet partive maqedonase, e më pas edhe me subjektin politik shqiptar, që sipas tij është faktori politik vendimtar.

“Përndryshe, as “Ballkani i Hapur” nuk do të mund të kontrollojë situatën e sigurisë në Ballkanin Perëndimor. Sado i hidhur të jetë ndryshimi i Kushtetutës për Maqedoninë e Veriut, ai hap mbron identitetin, sovranitetin dhe e përcakton për perspektivat e integrimit evropian”, përfundon Shajn.