Ndryshimet në krye të Ambasadës së Gjermanisë në Prishtinë: “Trashëgimia” e Rohdes dhe synimet e Rudolfit

Në një nga ambasadat më të rëndësishme në Kosovë pas pesë vitesh ndodhi një ndryshim. Ambasadorin e deritanishëm të Gjermanisë, Jorn Rohde, do ta zëvendësojë Rainer Rudolf. Pas Rohdes mbetet një periudhë e trazuar, të cilën e kanë karakterizuar liberalizimi i vizave dhe masat ndëshkuese të BE-së, ndërsa Rudolf e pret kriza institucionale e pazgjidhur dhe çështja e hapur e dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, pajtohen bashkëbiseduesit e Kosovo online.

Shkruan: Gjorgje Baroviq

„Pas pesë vitesh këtu, duhet të them lamtumirë, dhe do të më mungojë Kosova“, tha në fund të shtatorit në një videomesazh tashmë ish-ambasadori i Gjermanisë në Prishtinë, Jorn Rohde.

Në fund të mandatit të tij, presidentes së Kosovës Vjosa Osmani i dhuroi një kavanoz me reçel shtëpie.

Kryeministrit në mandat teknik Albin Kurti duket se nuk i dhuroi asgjë, por Kurti megjithatë i shprehu falënderime për angazhimin e ambasadorit me mandatin më të gjatë në Kosovë.

Në intervistën e tij lamtumirëse për Kosovo online, Rohde u shpreh qartë se Kosova duhet të fillojë zbatimin e “Bashkësisë së komunave me shumicë serbe”, ndërsa Serbia duhet ta pranojë Kosovën “si shtet sovran në çdo formë”.

Rohde-n do ta zëvendësojë diplomati gjerman me përvojë, Rainer Rudolf.

Nëse gjykohet nga komentet e tij me humor, në Prishtinë ai do të përpiqet “të mos e prish punën”.

„E tëra që duhet të bëni është të punoni si diplomat për 25 vjet, duke u përpjekur të mos gaboni, dhe pastaj, nëse keni fat, bëheni nënkryetar i Konferencës së Sigurisë së Mynihut“, pati thënë në vitin 2023, kur u pyet se si arriti në atë post në forumin e njohur botëror.

Bashkësia dhe hipokrizia

Ish-ambasadori i RFJ-së në Gjermani, Zoran Jeremiq, tha në një intervistë për Kosovo online se komuniteti serb në Kosovë nuk mund të jetë i kënaqur me punën e ambasadorit gjerman Jorn Rohde.

Për pasardhësin e tij, Rainer Rudolf-in, ai tha se duhet të pritet vazhdimi i “politikës hipokrite” të Gjermanisë ndaj çështjeve të dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës dhe pozitës së serbëve.

„Do të vazhdohet me një politikë klasike, më pak a më shumë hipokrite, në të cilën ai (Rudolf) flet për nevojën e mbrojtjes së integritetit territorial të Ukrainës, ndërkohë që vjen si ambasador në një vend që ka lindur pas njohjes nga vendi i tij, duke shkelur integritetin territorial të Serbisë. Hipokrizia që ka ekzistuar më parë do të vazhdojë edhe tani, ndoshta në një formë tjetër, por kjo shihet nga fakti që Gjermania, e po ashtu edhe Evropa, përpiqen t’i paraqesin detyrat e tyre në Kosovë si këshilluese ose ndihmëse, megjithëse mandati i tyre është shumë më i kufizuar – pikërisht sepse Gjermania dhe Evropa kanë pranuar të jenë vendi dhe mënyra e bisedimeve ndërmjet dy palëve“, thekson Jeremiq.

Ai shpjegon se kjo shihet edhe përmes qëndrimit të Gjermanisë ndaj Bashkësisë së komunave serbe.

„Gjermania është tërhequr nga kjo. Ajo ka bërë marrëveshjen e Ohrit dhe të tjera, të cilat tani krijojnë një situatë të thjeshtë: një Bashkësi e komunave serbe që nuk ekziston. Ata e kanë formuluar atë si Bashkësi e komunave me shumicë serbe, që praktikisht do të thotë se kur kjo shumicë të zhduket, dhe ky është qëllimi i gjithçkaje që po ndodh në Kosovë, nuk do të ketë më as nevojë për një bashkësi të tillë, ose ajo do të mbetet vetëm një guaskë bosh, që do të merret me ndonjë organizim të sistemit shëndetësor apo arsimor që askujt nuk do t’i nevojitet“, sqaron Jeremiq.

Nga pasardhësi i Rohdes, Jeremiq pret vazhdimin e politikës evropiane dhe gjermane ndaj Kosovës.

„Më pak a më shumë, duhet pritur vazhdimi i politikës evropiane dhe gjermane në Kosovë, e cila mund të ndryshojë vetëm në rast të një veprimi të fortë dhe vendimtar të politikës amerikane, gjë që, duke pasur parasysh prioritetet e tanishme të Trumpit, është pak e mundur, dhe mbetet për t’u parë se si do të dukej nëse do të realizohej“, tha ish-ambasadori i RFJ në Berlin.

Jeremiq thotë se Rudolf është një diplomat me përvojë, që ka qenë nënkryetar i Konferencës së Mynihut, ku janë formuluar të gjitha politikat që NATO ka ndjekur në Evropë gjatë dekadave të fundit.

Në të njëjtën kohë, shton ai, Rudolf është diplomat që “di të përmbushë detyrat që i jepen”.

„Ai është diplomat me përvojë që ka punuar në Vjenë dhe Varshavë, si dhe një kohë në kabinetin e kancelarit gjerman. Ai e di cili është detyrimi i tij dhe di ta realizojë atë. Do të zbatojë politikën e Ministrisë së Jashtme të Gjermanisë, e cila këtë herë është e unifikuar përmes funksionit partiak të ministrit të CDU-së dhe kancelarit, kështu që nuk ka dualitet në zbatimin e politikës gjermane“, thekson Jeremiq.

Ai e interpreton mesazhin e lamtumirës së Rodeos për Kosovën si një formulim të zakonshëm diplomatik.

„Ai u nda nga Kosova në mënyrën e zakonshme diplomatike, duke falënderuar njerëzit për mirësinë dhe ‘natyrën e bukur’, pa përmendur në fakt gjendjen reale që e la pas vetes në Kosovë“, thotë Jeremiq me.

Duke komentuar deklaratën e Rohdes dhënë Kosovo online se Serbia duhet të pranojë që Kosova është shtet sovran në çdo formë, Jeremiq tha se ky ambasador në këtë aspekt ka ndjekur në mënyrë të qëndrueshme politikën gjermane.

„Mandati i ish-ambasadorit gjerman Jorn Rohde kaloi në shenjën e asaj që pasqyrohet në Marrëveshjen e Ohrit dhe në marrëveshjet që dolën pas saj, si edhe në përpjekjen e tij këmbëngulëse për ta detyruar Serbinë të pranojë autoritetet e Prishtinës si legjitime dhe Kosovën si shtet sovran. Kjo është diçka që ka karakterizuar të gjithë periudhën e tij“, beson Jeremiq.

Ai shton se Rohde, si ambasador përgjegjës, ka zbatuar udhëzimet që i janë dhënë nga Berlini, dhe më pas edhe në bashkëpunim me ambasadorët e vendeve të Quint-it.

„Ajo që ka lënë pas si gjurmë në Kosovë, në fakt, është diçka me të cilën komuniteti serb në Kosovë nuk mund të jetë i kënaqur. Komuniteti shqiptar ka interesat e veta, në të cilat ai është përshtatur, dhe gjatë gjithë kohës është përpjekur të kujdeset më shumë për interesat e komunitetit shqiptar sesa për ato të serbëve“, saktëson Jeremiq.

Si shembull të një politike të tillë, ai përmend qasjen e Rohdes ndaj konceptit të “qytetarëve të Kosovës”, ku nuk theksohet dallimi midis shqiptarëve dhe serbëve.

„Por, duke qenë se shqiptarët përbëjnë shumicën dërrmuese të popullsisë, ai e ka vendosur popullsinë serbe në pozitën e një pakice, madje në disa raste e ka krahasuar me pakicën daneze në Gjermani, gjë që nuk ka asnjë lidhje midis këtyre dy rasteve“, thekson Jeremiq.

Ndryshimi i kursit dhe mirëseardhja

Analisti politik Shkëlzen Maliqi beson se mandati i ish-ambasadorit gjerman në Prishtinë, Jorn Rohde, u shënua nga ngurtësimi i kursit drejt Albin Kurtit, dhe se pasardhësi i tij, Rainer Rudolf, do të vazhdojë të mbështesë planin franko-gjerman për Kosovën.

„Nuk e kam ndjekur në detaje, por e di që ka qenë ndoshta më aktiv se ambasadorët e tjerë, ashtu si ambasadorët amerikanë që gjithmonë kanë qenë zëshëm këtu. Por Rohde, në njëfarë mënyre, e ka ashpërsuar qëndrimin ndaj Kurtit. Sidomos vitin e kaluar, kur dështoi përpjekja e Gjermanisë që Kosova të bëhet anëtare e Këshillit të Evropës“, thotë Maliqi për Kosovo online.

Ai thekson se ndryshimi i kursit ndodhi pasi Albin Kurti i kishte premtuar atëherë kancelarit gjerman Olaf Scholz se Kosova do të përmbushte njërin nga kushtet: dërgimin e Statutit të BKS-së në Gjykatën Kushtetuese.

„Ata nuk e dërguan dhe kështu dështoi ajo përpjekje. Kancelari gjerman ndërhyri personalisht, i bindi të gjitha vendet anëtare të BE-së që nuk e njohin Kosovën ta pranojnë këtë procedurë dhe që Kosova të pranohet në Këshillin e Evropës. Kjo ishte një mundësi e humbur, një hap i rëndësishëm edhe për anëtarësimin e mundshëm të Kosovës në BE dhe në NATO“, thotë Maliqi.

Ky analist pretendon se Kurti në vend të tij “kishte planet e veta”.

„Kurti kishte disa plane të veta që kryesisht shkojnë në drejtim të destabilizimit të rendit ekzistues dhe të Kushtetutës, dhe të hapjes së disa çështjeve të reja. Kjo është shumë e rrezikshme për stabilitetin, jo vetëm të Kosovës, por edhe të rajonit“, konsideron Maliqi.

Ai është i bindur se ambasadori i ri gjerman në Prishtinë, Rainer Rudolf, do të pritet shumë mirë dhe se do të njoftohet shpejt me situatën.

„Ka gjasa që ai do të vazhdojë ta mbështesë planin që në fakt Gjermania e ka hartuar së bashku me Francën. Mendoj se dialogu do të rifillojë në kapacitet të plotë, por duhet të ndryshojnë negociatorët. Në njëfarë mënyre, Kurti tashmë ka paralajmëruar se dialogu nuk është prioritet për të dhe e ka treguar këtë më shumë me obstruksione sesa me zgjidhje konstruktive. Edhe në Serbi situata mund të ndryshojë shpejt, kështu që ndoshta do të kemi bashkëpunim më të mirë“, thotë Maliqi.

Ai thekson se BE-ja tashmë po insiston në zbatimin e marrëveshjeve të arritura.

„BE-ja insiston se marrëveshja që e kanë pranuar gojarisht si Vuçiq ashtu edhe Kurti është detyruese për të dy vendet dhe se ajo është bileta për anëtarësimin në BE“, saktëson Maliqi.

Liberalizimi i vizave dhe masat ndëshkuese

Drejtoresha e Qendrës për Politikë të Jashtme, Aleksandra Joksimoviq, thekson se mandatin pesëvjeçar të Jorn Rohde e kanë karakterizuar liberalizimi i vizave, por edhe masat ndëshkuese të Bashkimit Evropian ndaj Kosovës.

Nga ambasadori i ri gjerman në Prishtinë, Rainer Rudolf, sipas saj, duhet të pritet “vazhdimësia e politikës së deritanishme” të këtij vendi ndaj Kosovës.

„Ambasadori i ri do të përfaqësojë vetëm vazhdimësinë e politikës aktuale të Gjermanisë“, thekson Joksimoviq.

Ajo shton se “ambasadorët nuk janë ata që e krijojnë politikën e jashtme, por kontribuojnë në zbatimin e saj”.

„Ndryshimet në shërbimet diplomatike në nivelet më të larta janë një dukuri e zakonshme. Por ambasadorët nuk janë ata që e krijojnë politikën e jashtme – ata ndihmojnë në realizimin e saj. Politika e jashtme udhëhiqet nga kryeqytetet. Prandaj, shumë shpesh nuk kemi ndryshime në politika, madje as kur ndryshojnë qeveritë në vendet kryesore të BE-së, e aq më pak në nivel ambasadorësh“, shpjegon Joksimoviq.

Duke komentuar mandatin pesëvjeçar të Jorn Rohde, ish-ambasadorja e Serbisë në Britaninë e Madhe tha se atë periudhë e kanë karakterizuar zhvillime të trazuara, të cilat nga njëra anë i sollën Kosovës liberalizimin e vizave, ndërsa nga ana tjetër masa ndëshkuese nga BE-ja.

„Ka qenë një periudhë mjaft e trazuar në Prishtinë, para së gjithash për shkak të veprimeve të Kurtit, të cilat janë dënuar më shumë a më pak publikisht nga pothuajse të gjitha vendet e BE-së. E dimë se BE-ja ka zbatuar disa masa ndëshkuese ndaj Kurtit. Edhe pse ato nuk janë zbatuar plotësisht, qëndrimi i qartë ishte se politika e tij ndaj komunitetit serb në veri dhe ndaj komunitetit serb në tërësi është e papranueshme“, thotë Joksimoviq.

Ajo shtoi se rezultati i krizës politike në Kosovë është dialogu i ngrirë dhe sistemi i bllokuar.

„Në këtë moment kemi një dialog të ngrirë, i shkaktuar nga pamundësia për të formuar institucionet në Prishtinë. Në fakt, kemi një sistem të bllokuar që nuk funksionon. Po, është zgjedhur kryetari i Kuvendit, por proceset e mëtejshme të formimit të institucioneve më të rëndësishme dhe të qeverisë ende nuk funksionojnë. Kemi një vakum të gjatë institucional“, konsideron ish-diplomatja.

Joksimoviq thekson se Gjermania mbetet e vendosur në përmbushjen e kushteve që i janë ofruar Kosovës për anëtarësim në Këshillin e Evropës, ku kushti kryesor ka qenë dërgimi i draft-statutit të Bashkësisë së komunave serbe në Gjykatën Kushtetuese.

Ajo saktësoi se, për shkak të mosplotësimit të atyre kushteve, Prishtina sot është më larg Këshillit të Evropës se sa ishte atëherë.

„Gjermania është një nga mbështetëset kryesore të pavarësisë së plotë të Kosovës. Ajo ishte ndër vendet që sponsorizuan idenë për anëtarësimin në Këshillin e Evropës. Megjithatë, gjatë mandatit të ish-ambasadorit Rohde, siç e përmendi edhe ai në fjalimin e tij të lamtumirës, nuk u arrit realizimi i kësaj ideje, dhe tani duket se Kosova është më larg anëtarësimit në Këshillin e Evropës sesa në momentin kur kërkesa u paraqit. Ky është edhe një rezultat tjetër i politikave të Kurtit dhe i qëndrimit të tij ndaj komunitetit serb“, ka saktësuar Joksimoviq.