Një dekadë nga ndërtimi i Parkut të paqes në urën mbi Ibër dhe ankthi i ri i serbëve

Dhjetë vjet më parë, Parku i paqes u ndërtua në urën kryesore mbi lumin Ibër në mes të Mitrovicës Veriore dhe Jugore. Ura është projektuar për kalimin e këmbësorëve, jo për trafikun rrugor, që është një ndërmarrje që autoritetet në Prishtinë duan ta arrijnë këtë verë.

Parku i paqes u ndërtua një ditë pas heqjes së barrikadave të betonit në anën veriore të urës, të ngritur në vitin 2011 nga serbët që kundërshtuan praninë e institucioneve të Prishtinës në veri të Kosovës, pasi policia e Kosovës mori nën kontroll kalimet Jarinje dhe Bërnjak. Vendimin për ndërtimin e parkut, siç tha ai, e ka marrë kryetari i atëhershëm i Mitrovicës së Veriut, Goran Rakiq, në koordinim me lidershipin shtetëror të Serbisë. Ndonëse Rakiq tha se në këtë mënyrë po i zgjatet dora fqinjëve shqiptarë, ndërtimi i Parkut të paqes nuk u pa me miratim nga shqiptarët e pjesës jugore të qytetit.

Katër ditë pas vendosjes së mbjellësve me gjelbërim, para urës në Mitrovicën Jugore është mbajtur protesta e shqiptarëve të quajtur “Ose ju, ose ne”. Protesta u kthye në trazira ku u plagosën rreth 20 persona. Një grup demonstruesish po tentonin të kalonin urën për në pjesën e veriut të qytetit, pjesëtarët e Policisë së Kosovës dhe KFOR-it në një moment u qëlluan me gurë, të cilëve u kundërpërgjigjën me gaz lotsjellës dhe granata trullosëse.

Parku mbijetoi për dy vjet dhe u hoq për shkak të rivitalizimit të urës, të rënë dakord si pjesë e dialogut në Bruksel.

Sa i përket funksionit të urës, pikëpamjet e serbëve dhe shqiptarëve ndryshojnë edhe sot. Problemet e serbëve janë të njëjta.

Anëtari i kryesisë së Listës Serbe, Nemanja Bishevac, thotë për Kosovo online se Parku i Paqes ishte një projekt i suksesshëm.

“Më kujtohet gjithë ngjarja e asaj dite, isha i pranishëm. Një ose dy ditë më parë u hoqën barrikadat e ngritura nga serbët si simbol i rezistencës në vitin 2011. Parku i paqes ishte një tjetër simbol i rezistencës dhe një mënyrë për të mbrojtur pjesën veriore të Kosovës dhe Metohisë”, thotë Bishevac.

Nga një distancë kohore dhjetëvjeçare, Bishevac thotë se ky park ka kontribuar në parandalimin e emigrimit masiv të serbëve nga veriu.

“Në këtë mënyrë serbët arritën të ruajnë shtëpitë e tyre dhe parandaluan emigrimin masiv nga veriu i Kosovës dhe Metohisë. Edhe një herë treguan unitet dhe shpëtuan të katër komunat në veri, jo vetëm Mitrovicën e Kosovës”, thekson Bishevac.

Duke pasur parasysh njoftimet e Qeverisë së Kosovës se ura kryesore në Ibër do të hapet për komunikacion rrugor këtë verë, Bishevac thekson se për këtë shkak ka frikë tek qytetarët sepse që nga viti 1999 në veri të vendit janë bërë mbi 100 sulme në pjesë e qytetit nga ana jugore.

“U derdh shumë gjak, shumë serbë u plagosën dhe shumë dhanë jetën për të mbrojtur pjesën veriore të qytetit”, thotë ai.

Këtë problem, thekson ai, nuk mund ta kuptojë dikush që nuk jeton në Mitrovicën e Veriut.

"Kjo lëvizje do të shkaktonte ankth shtesë në mesin e serbëve. Në anën tjetër, do të nënkuptonte edhe një hap drejt mbylljes së komunës së Mitrovicës së Veriut, që është synimi përfundimtar i komunës së jugut dhe autoriteteve të Kosovës. Kur u hoq Parku i paqes, i pranishëm ishte edhe kryetari i atëhershëm i Mitrovicës së Jugut, Behtiri, i cili theksoi atë histori - se nuk ka më arsye që kjo urë të mos funksionojë dhe të mos përpiqet për bashkimin e dy komunave”, kujton Bishevac.

Nënkryetari i Kuvendit të Komunës së Mitrovicës së Veriut, Skender Sadiku, ka mendim krejtësisht të ndryshëm për ish-Parkun e paqes dhe hapjen e urës për qarkullim.

“Vënia e luleve në mes të urës ishte marrëzia më e madhe. Kjo urë duhet të jetë normale, si çdo tjetër në botë, për t'i bashkuar njerëzit dhe jo për të ndërtuar instalacione, lloj-lloj marrëzish, në emër të parkut dhe në emër të paqes. Të mos harrojmë në këtë dhjetëvjetor se në Mitrovicë nuk ka pasur probleme etnike, gjë që është mirë. Tani padyshim që jemi më afër normalitetit sesa çmenduritë që përjetuam këtu”, thotë Sadiku.

Ai beson se është koha e duhur për hapjen e urës ndërmjet Mitrovicës Jugore dhe Veriore, si dhe se demarkacioni i tyre duhet të ndodhë sa më shpejt që, siç thotë ai, të përmirësohet zhvillimi ekonomik dhe të arrihet normalizimi.

“Shpresoj që me normalizimin dalëngadalë të fillojnë të gjitha gjërat normale dhe komuna të merret me gjërat që i duhen. Të jemi njerëz, duke folur si fqinji me fqinjin, këta mes nesh nuk do të kishin ardhur tek ne. Duhet të respektojmë njëri-tjetrin”, shton Sadiku.

Në Ballkan, thotë ai, shumë gjëra nisin me ide të këqija dhe kritikon idenë origjinale të ndarjes së qytetit me një urë.

“Kanë qenë kreativë që na përçanë, por fatkeqësisht nuk janë aq kreativë që të na bashkojnë, ura është prej betoni dhe hekuri dhe mua si qytetar, si mitrovicas më vjen keq që kjo urë të jetë simbol i ndarjes”, thotë Sadiku.

Megjithatë, ai shton se kjo urë njihet në histori si një urë që nuk i ka bashkuar njerëzit, por beson se tani është koha për të hapur urën sepse siç shprehet ai është e drejtë universale e njerëzve për të lëvizur. Ai përkujton se vitin e kaluar Kuvendi i Mitrovicës së Veriut votoi për hapjen e urës dhe thekson se mitrovicasit shkojnë lirshëm në të dy pjesët e qytetit dhe se nuk ka tensione. Ai shton se Mitrovica e Veriut është qendra urbane e serbëve, ku vijnë studentët, se aty është QKS si dhe Qendra Universitare.

Sadiku thotë se e kupton frikën që kanë serbët për shkak të njoftimit për hapjen e urës dhe siç beson ai, bëhet fjalë për “gjenerata që kanë frikë nga frika”.

“Kjo frikë e komunitetit shumicë serbe në veri është reflektuar edhe në komunitetet tjera. E përmend shpesh se fëmijët e mi dhe komuniteti im kanë të njëjtën frikë. Me këto frika po i trembim edhe njerëzit në Mëhallën e Boshnjakëve, domethënë boshnjakët, turqit, romët, ashkalitë, goranët. Besoj se kjo frikë duhet të hidhet dalëngadalë, nëse asgjë tjetër, në këtë Ibër dhe njerëzit të jetojnë normalisht. Edhe në jug njerëzit duhet të kenë frikë nëse shkojmë me atë logjikë se një grup i organizuar i serbëve do të pushtojë dhe do të shkaktojë probleme. Por kjo nuk të çon askund. Pra, qyteti duhet të mbrohet dhe të hapet për njerëzit e vullnetit të mirë, nga të gjitha anët”, thotë Sadiku.