Oferta e pahijshme nga Brukseli: A janë mbyllur dyert e BE-së për Serbinë me ndryshimet në kapitullin 35?

Në situatën aktuale gjeopolitike, kur forcat e fuqive të mëdha të maten në rendin e ri ndërkombëtar, do të ishte më mirë që Bashkimi Evropian ta zgjidhte çështjen e Kosovës sa më shpejt që të jetë e mundur dhe në mënyrën që është në interesin e tyre më të lartë - me njohjen de facto të Serbisë.

Prandaj, siç theksojnë ekspertët, ideja që Marrëveshja e Brukselit nga shkurti i kaluar dhe Aneksi i Ohrit, që përfshin sovranitetin dhe anëtarësimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare, të përfshihet si obligative në kornizën negociuese të Serbisë ndaj BE-së. Edhe pse ky vendim nuk është befasi për shumëkënd, sigurisht që vë në pikëpyetje procesin e mëtejshëm negociues të Serbisë dhe shtron pyetjen - a e dëshiron BE Serbinë?

Ministrat e Jashtëm të BE-së konfirmuan dje pa diskutim ndryshimet në kapitullin 35 në negociatat për anëtarësim me Serbinë, të cilat i referohen detyrimeve të Serbisë që dalin nga marrëveshjet e arritura me Prishtinën vitin e kaluar në Bruksel dhe Ohër.

Duke i përfshirë ato marrëveshje në kapitullin 35, BE po përpiqet të detyrojë njohjen e Kosovës nga Serbia, duke kërkuar të harrohen “linjat e kuqe” për të cilat Beogradi zyrtar ka folur që nga prezantimi i planit franko-gjerman, për të vazhduar rrugën drejt anëtarësimit.

“Serbia duhet të zbatojë plotësisht detyrimet e saj që dalin nga Marrëveshja për rrugën e normalizimit me Kosovën, në përputhje me aneksin për zbatimin, të rënë dakord më 18 mars”, thuhet në tekstin e miratuar.

Në dokument thuhet gjithashtu se “të gjitha diskutimet lidhur me zbatimin e marrëveshjes do të zhvillohen në kuadër të dialogut nën kujdesin e BE-së”.

Koordinatori i Konventës Kombëtare për Kapitullin 35, Dragisha Mijaçiq, tha se nuk ishte çudi që Marrëveshja e Ohrit u bë pjesë e Kapitullit 35.

“Vendimi për përfshirjen e Marrëveshjes nga Ohri dhe më parë nga Brukseli, e ashtuquajtura marrëveshje për rrugën e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, në kapitullin 35 të negociatave, është përcaktuar nga vetë Marrëveshja e Ohrit. Është dashur të zbatohet menjëherë pas pranimit të Marrëveshjes së Ohrit dhe kjo ka ndodhur vitin e kaluar më 18 mars, kështu që nuk është çudi që u bë obligim formal i Serbisë në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian”, tha Mijaçiq për Kosovo online.

Ai shtoi se me të vërtetë nuk duhet të habisë askënd pse ndodhi.

"Në fund të fundit, Serbia vetë mori përsipër zbatimin e Marrëveshjes, prandaj ky bligimim brenda Kapitullit 35, prandaj aty thuhet se do të zbatohet ajo për të cilën u angazhua Presidenti”, përfundoi Mijaçiq.

Sekretari i shtetit në Ministrinë e Mbrojtjes, Nemanja Staroviq, po ashtu thotë se ky vendim nuk paraqet ndonjë habi pasi siç thotë ai, me muaj të tërë kemi paralajmëruar se diçka e tillë do të ndodhë. Megjithatë, ai nënvizon për Kosovo online se ishte një vendim i njëanshëm që Serbia nuk mund të ndikonte.

“Duhet të kemi parasysh disa gjëra, para së gjithash, se ky është një vendim i njëanshëm i ministrave të jashtëm të BE-së, për të cilin Serbia nuk është konsultuar dhe nuk ka mundur të ndikojë. Me ndryshimin e kornizës së negociatave për kapitullin 35, ata në fakt po tentojnë t'i imponojnë Serbisë obligime që ajo kurrë nuk i ka pranuar”, thotë Staroviq.

Ai shpjegon se me konstatimin e vetë Marrëveshjes së Ohrit dhe pa rezervat e shprehura nga Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, gjatë nënshkrimit të asaj marrëveshjeje dhe menjëherë pas saj, në përputhje të plotë me Konventën e Vjenës dhe marrëdhëniet diplomatike, Serbisë i vendosen obligime që të nuk pranoi.

“Edhe kur flasim për ato obligime që nuk mbulohen nga ato dy rezerva dhe dy linjave të kuqe dhe që nënkuptojnë kundërshtimin tonë ndaj njohjes së Kosovës dhe anëtarësimit të Prishtinës në organizatat ndërkombëtare të OKB-së dhe të gjitha agjencive të OKB-së, edhe përtej gjithë kësaj, nuk bëhet fjalë për diçka që duhet të jetë plotësisht e qartë nga aspekti i sensit të shëndoshë, dhe kjo është se asnjë nga obligimet që ka pranuar Serbia nuk mund të ndodhë pa përmbushur më parë atë që Prishtina u detyrua më shumë se 11 vjet më parë që është – formimi i BKS”, thotë Staroviq.

Ai shton se në tekstin e ndryshuar të kornizës së negociatave “përmendet në mënyrë mjaft të ngathët vetëm në një fjali” – se çështja e zbatimit të Marrëveshjes së Ohrit do të zgjidhet më tej përmes dialogut të Brukselit.

“Praktikisht, pra, ky vendim i ministrave të jashtëm të BE-së nuk do të çojë në ndonjë ndryshim thelbësor, sigurisht që do të paraqesë një tjetër pengesë në rrugën e Serbisë drejt anëtarësimit të Serbisë në BE, por, fatkeqësisht, ato pengesa nuk kanë munguar. Thjesht, siç ka ndodhur deri më tani, nëse do të na hapet dera e anëtarësimit, kur dhe në çfarë mënyre do të vendoset para së gjithash në Bruksel. Pra, asgjë e re”, thotë Staroviq.

Edhe diplomati Zoran Millivojeviq beson se duke përfshirë Marrëveshjen e Ohrit në kapitullin 35, BE po përpiqet ta detyrojë Serbinë që ta bëjë atë marrëveshje të detyrueshme për të. Siç thekson ai për Kosovo online, qëndrimi i BE-së bëhet i qartë - se ajo nuk është më neutrale ndaj statusit dhe se ka vendosur të bëjë presion ndaj Serbisë që të njohë të ashtuquajturin realitet të ri, d.m.th. të pranojë njohjen de facto të Kosovës.

Ai theksoi se kjo shihet qartë në nenin 2 dhe 4, duke kujtuar se neni 2 i kërkon Serbisë të pranojë sovranitetin dhe integritetin territorial në përputhje me Kartën e OKB-së dhe t'i japë përparësi parimit të vetëvendosjes në të drejtën ndërkombëtare ndaj parimet e tjera të sovranitetit dhe integritetit territorial. Kjo, thotë ai, është një udhërrëfyes i qartë drejt njohjes de facto.

Nga ana tjetër, ai thekson se neni 4 kërkon që Serbia t'i lejojë Kosovës qasjen në organizatat ndërkombëtare pa përjashtim, ku përfshihen OKB dhe organizatat e sistemit të OKB-së.

Prandaj, përfundon ai, Serbia ka rezerva për Marrëveshjen e Ohrit dhe nuk e konsideron atë të detyrueshme.

"Përfshirja në kapitullin 35 është një përpjekje për t'i imponuar Serbisë me forcë se Marrëveshja e Ohrit është e detyrueshme për Serbinë dhe se është kusht për negociatat e anëtarësimit, d.m.th për anëtarësimin në BE në të ardhmen, kur të ndodhë. Kjo tashmë është plotësisht e qartë dhe vë në pikëpyetje procesin e mëtejshëm të negociatave, sepse kjo tashmë hyn në 'linjat e kuqe', për të cilat Serbia nuk është e gatshme dhe që nuk mund të negociohet me Serbinë, sepse kemi të paktën tre kufizime - Kushtetutën e Serbisë, disponimin dhe qëndrimin e përgjithshëm të shumicës në vend dhe së fundi e drejta ndërkombëtare dhe Rezoluta 12 44, e cila thotë diçka krejtësisht tjetër”, tha Millivojeviq.

Ai theksoi se me futjen e Marrëveshjes së Ohrit në kapitullin 35, BE po diskrediton veten si ndërmjetës në negociatat për normalizim, sepse, siç thekson ai, është duke bërë një deklaratë statusi.

BE, shpjegon ai, ka një mandat nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së për të mbështetur dhe ndihmuar negociatat për normalizimin dhe për të vepruar si neutral për statusin në dialogun midis Serbisë dhe Prishtinës.

“Në këtë mënyrë ajo (BE) merr njërën anë dhe në këtë mënyrë konfirmohet politika e standardeve të dyfishta, ndarjes dhe mbështetjes për Prishtinën dhe qeverinë e Kurtit dhe të gjitha masat dhe veprimet e saj të represionit, mohimit të të drejtave në çdo kuptim, gjë që tregohet edhe nga referendumi i dështuar dhe qëndrimi i popullit serb. Mund të shihet se fuqitë evropiane që në fillim e kanë përkrahur këtë tezë dhe nuk kanë qenë të njëanshme, kanë përkrahur palën prishtinase dhe kanë miratuar masat dhe veprimet e Prishtinës anë për të krijuar një realitet të ri në veri të KeM dhe me këtë kanë ndikuar në procesin bisedimeve të Serbisë dhe zgjidhjen e çështjes së Kosovës”, thekson diplomati.

Gjeopolitika aktualisht i jep përparësi presioneve ndaj Serbisë, thekson Millivojeviq, duke shtuar se është në interesin e shumë njerëzve që çështja e Kosovës të zgjidhet shpejt dhe me efikasitet, pra me njohje de facto.

Kjo, thotë ai, është në interes të fuqive perëndimore kur është fjala për luftën në Ukrainë, për rezultatin global, si dhe për konfliktin eventual për dominim në arenën e re ndërkombëtare.

Nga ana tjetër, “kushtet e Kopenhagës”, shteti i së drejtës, reformat dhe gjithçka që mandatohet nga kapitujt 23 dhe 24 tani janë në plan të dytë dhe janë nën hijen e politikës, thotë diplomati.

“Për momentin, Bashkimi Evropian i jep përparësi gjeopolitikës si në politikën e BE-së, ashtu edhe ndaj nesh, por edhe ndaj disa çështjeve në Evropë. Për momentin dominon gjeopolitika, jo “kushtet e Kopenhagës” dhe ajo që duhet të jetë në plan të parë për ne”, tha Millivojeviq.

Mirëpo, diplomati thekson se pavarësisht qëndrimit të BE-së dhe kërkesave të tyre, “as sot, as nesër, as në asnjë moment” Serbia nuk do të diskutojë anëtarësimin në BE me dorëheqjen e Kosovës.

“Kjo nuk është çështje për ne, Kushtetuta, sovraniteti dhe integriteti territorial, si dhe pozita e shumicës janë më të rëndësishme për ne se heqja dorë nga shteti nga vetja. Mendoj se është më pak e rëndësishme kur Serbia do të duhet të përmbushë obligimet e saj, por që na kushtëzojnë që ta bëjmë këtë dhe duke hapur kështu çështjen thelbësore nëse e duan Serbinë në BE”, theksoi ai.

I pyetur nëse me hyrjen në kapitullin 35, Marrëveshja e Ohrit, vendet që nuk e njohin Kosovën mbështesin anëtarësimin e Kosovës në OKB, Millivojeviq thekson se ka një lloj ekuilibri juridik dhe politikë në këtë çështje.

Ai thekson se në Marrëveshjen e Ohrit nuk ka asnjë dispozitë për njohje, por se dispozitat që përmban ai dokument krijojnë kushtet për të.

“Aty është arritur një lloj konsensusi me vendet që nuk e kanë njohur Kosovën, ku fokusi është te Serbia, nëse ne e njihnim, atëherë nuk do t'i detyronte, pastaj do të mbështeteshin në të dhe pastaj do ta trajtonin atë njësoj si ne. Prandaj, pa njohje de jure, do ta trajtonin si njohje de facto dhe kështu do të silleshin me arsyetimin se e bëri Serbia. Nëse do të na e bënin këtë, ne do të krijonim kushtet që Kosova të legjitimohej dhe të fitonte subjektivitet juridik ndërkombëtar, bazuar në modelin e marrëveshjes gjermane të vitit 1974, dhe atëherë ato vende do të vepronin sipas një modeli pragmatik“, tha Millivojeviq.

Nëse Serbia do ta njihte de fakto Kosovën, shton ai, do t'i hapte hapësirë drejt ​​OKB-së dhe do të vinte në pikëpyetje Rezolutën 12 44, dhe jo vendet "mosnjohëse".

“Nëse shteti amë njeh pavarësinë e territorit të tij, atëherë kjo ndryshon situatën dhe gjithçka varet tani nga ne”, përfundon diplomati.