Partitë shqiptare të bashkuara në zgjedhjet në Graçanicë: A ekziston tendenca e ndryshimit të strukturës etnike të komunës?

Ajo që katër partitë më të mëdha shqiptare në Kosovë, Vetëvendosje, PDK, LDK dhe AAK, nuk arritën ta bëjnë në nivel qendror, të formojnë institucionet e Kosovës as gjashtë muaj pas zgjedhjeve parlamentare, arritën ta realizojnë në nivel lokal në komunën e Graçanicës. Bashkëpunimi i këtyre partive çoi në formimin e Aleancës Shqiptare, e cila do të marrë pjesë në garën për postin e kryetarit dhe për asamblistët e kuvendit komunal në zgjedhjet lokale më 12 tetor. Ndërkohë që nga Lista Serbe paralajmërojnë përpjekje për ndryshimin e strukturës etnike në komunat me shumicë serbe, bashkëbiseduesit e Kosovo online vlerësojnë se shqiptarët janë të bashkuar në veprimet kundër serbëve.

Shkruan: Millena Milladinoviq

„Ideja ka qenë e përbashkët, sepse qëllimi është i mirë. Qëllimi ynë është të përfaqësojmë të gjithë, pa asnjë dallim. Nuk e di për mandatin, por kemi një ekip të shkëlqyer dhe besoj se do të nxjerrim maksimumin nga kjo,“ ka thënë Leutrim Ajeti, kandidati i Aleancës Shqiptare për kryetar të Graçanicës dhe aktualisht nënkryetar i Komunës së Graçanicës, në një përgjigje me shkrim për Kosovo online.

Si ka ardhur deri te ideja e përbashkët ende nuk është e qartë, duke marrë parasysh se këto katër parti në nivel qendror janë thellësisht të përçara, dhe nuk humbin rastin për ta akuzuar njëra-tjetrën për korrupsion, shkelje ligjore dhe shumë gjëra të tjera.

Sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, përçarje mes shqiptarëve nuk ekziston kur bëhet fjalë për serbët, prandaj është e qartë se Aleanca Shqiptare është e orientuar kombëtarisht, pa ide dhe pa program.

Megjithatë, ata vlerësojnë se problemi më i madh në këtë drejtim është fakti që pushteti i Prishtinës në çdo mënyrë të mundshme përpiqet të ndryshojë strukturën etnike të komunave me shumicë serbe.

Graçanica, si komunë me një lokacion atraktiv për shqiptarët, në këtë kontekst është në një problem të madh, vlerësojnë bashkëbiseduesit tanë.

Sipas regjistrimit të fundit të popullsisë në Kosovë, në të cilin nuk ka marrë pjesë një numër i madh serbësh, në Graçanicë jetojnë 8.623 shqiptarë dhe 8.560 serbë. Për bashkëbiseduesit tanë, rezultatet e regjistrimit nuk janë relevante, por tregojnë se struktura demografike në Graçanicë po ndryshon.

Qëllimin për ndryshimin e strukturës etnike të votuesve e ka vërejtur edhe Lista Serbe.

Nënkryetari i Listës Serbe, Igor Simiq, ka theksuar se kjo parti është e shqetësuar për tendencat që në komunat me shumicë serbe, veçanërisht në jug të Ibrit, në listën zgjedhore të regjistrohen votues nga komuna me shumicë shqiptare, me qëllim që të ndryshohet struktura etnike e votuesve dhe e këshilltarëve në kuvendet e atyre vetëqeverisjeve lokale.

Me rastin e formimit të Aleancës Shqiptare dhe pjesëmarrjes së kësaj aleance në zgjedhjet për kryetar komune dhe këshilltarë në Graçanicë, Simiq ka theksuar se për këtë çështje shqetësuese mbetet heshtja e bashkësisë ndërkombëtare.

“Listës Serbe i ishte vënë në dukje se nuk kishte mjaftueshëm pluralizëm politik dhe gjëra të ngjashme. Për fat të keq, komente të tilla nuk i dëgjojmë nga përfaqësuesit ndërkombëtarë sot, kur ata që nuk arrijnë të formojnë kuvendin në Prishtinë, bashkohen për të luftuar për postin e kryetarit tose këshilltarit në një komunë me shumicë serbe siç është Graçanica”, tha Simiq.

Siç shtoi ai, kjo është ajo që e shqetëson Listën Serbe dhe se do të flasë për këtë në më shumë detaje gjatë fushatës.

"Ne e shohim tendencën e autoriteteve qendrore në Prishtina për të regjistruar votuesit nga komunat me shumicë shqiptare në komunat me shumicë serbe, kryesisht në jug të Ibrit, me qëllim ndryshimin e strukturës etnike të votuesve dhe ndoshta strukturën etnike të këshilltarëve në ato vetëqeverisje lokale", përfundoi Simiq.

Të bashkuar kundër serbëve

Drejtori programor i OJQ-së Qendra për Avokim të Kulturës Demokratike nga Mitrovica e Veriut, Aleksandar Rapajiq, theksoi se tendenca e ndryshimit të strukturës etnike në komunën e Graçanicës po zgjat tashmë një dekadë.

„Graçanica tashmë prej kohësh, nëse jo më shumë se një dekadë, është në problem. Aty ushtrohet presion artificial, ndodh blerja e pronave, vendosja e shqiptarëve, sidomos në zonat më urbane siç janë Çagllavica dhe Graçanica. Dhe ngadalë struktura etnike po ndryshon. Duke marrë parasysh se kjo zgjat tashmë më shumë se një dekadë, po fillon të japë rezultate. Me këtë po zhbëhet ideja e krijimit të komunës së Graçanicës, sepse komuna e Graçanicës është krijuar që të bëhet një komunë me shumicë serbe në atë pjesë të Kosovës qendrore, por po shohim se interesat e shqiptarëve janë pak më ndryshe,“ ka deklaruar Rapajiq për Kosovo online.

Sa i përket formimit të Aleancës Shqiptare, e cila drejtohet nga nënkryetari i komunës së Graçanicës, Leutrim Ajeti, Rapajiq thekson se fakti që katër partitë më të mëdha shqiptare janë bashkuar, tregon se shqiptarët janë të bashkuar kur duhet të bëhet diçka kundër serbëve.

„Kur bëhet fjalë për serbët, kjo i bashkon shqiptarët maksimalisht. Nëse bëhet diçka kundër serbëve, shqiptarët bashkohen menjëherë dhe fare nuk e kritikojnë njëri-tjetrin. Edhe pse partitë shqiptare e sulmojnë njëra-tjetrën për gjëra të ndryshme, ata kurrë nuk e kritikojnë atë që u bëhet serbëve në Kosovë dhe gjithmonë e heshtin këtë. Fakti që në Graçanicë është bërë një listë e përbashkët, tregon sa shumë kjo është e orientuar kombëtarisht, se aty nuk ka ide apo program, por vetëm ideja që të mblidhen votat që të jenë në një listë, dhe më pas ndoshta në bashkëpunim me disa parti serbe që janë afër qeverisë, të provohet ndoshta që të ndikohet në formimin e komunës,“ shtoi Rapajiq.

Edhe pse ka një tendencë për të ndryshuar strukturën etnike edhe në Mitrovicën e Veriut, Rapajiq thekson se ajo komunë ende nuk është në problem, si Graçanica, Novobërda dhe Shtërpca.

"Aktualisht, Novobërda dhe Graçanica janë në problemin më të madh. Sa i përket Novobërdës, nuk është aq interesante për investitorët, por në Graçanicë dhe Shtërpcë, të cilat janë shumë interesante për qytetarët dhe për shkak të vendndodhjes së tyre, bëhet një problem i madh", përfundoi Rapajiq.

Uniteti për të ruajtur pushtetin

Ivan Nikolliq nga OJQ-ja “Komunikimi për zhvillimin e shoqërisë” (CSD) shpreson se pjesëmarrja e partive shqiptare në zgjedhjet lokale në Graçanicë, nuk do të reflektohet në terren në mënyrë negative dhe përmes tensioneve.

“Është e vështirë të përcaktohet, madje edhe të supozohet si do të duket pas zgjedhjeve, për arsyen e thjeshtë se tani po licitohet me shifra që nuk janë relevante, në këtë rast i referohem regjistrimit të fundit që u bë, domethënë që u bë pjesërisht, dhe nuk kemi të dhëna të sakta për numrin real të banorëve këtu. Dhe mendoj se është shumë më relevante nëse bëhet ndonjë paralele me listat zgjedhore, ndoshta në bazë të tyre mund të bëhet një vlerësim”, ka thënë Nikolliq për Kosovo online.

Ai kujtoi se në përbërjen e kaluar partitë shqiptare kishin një vend këshilltarësh në Kuvendin e Komunës së Graçanicës, ndërsa pret që në këtë rast, nëse realizohet plani i tyre për bashkim, të kenë të paktën tre. Sipas tij, kjo nuk do të mund të ndikojë në mënyrë drastike në marrjen e vendimeve të rëndësishme në vetë Kuvendin e Komunës së Graçanicës, por është një tregues i rëndësishëm për atë që po ndodh dhe si po ndryshon struktura demografike e komunës.

“Ajo që ndodhi nuk është aspak e papritur, sinqerisht unë e kam pritur që kjo të ndodhte edhe më herët, nëse marrim parasysh të gjithë atë, siç pëlqejnë ta quajnë kolegët e mi nga mediat, narrativ mbi komunitetin serb nga ana e përfaqësuesve politikë shqiptarë. Kjo që po ndodh nuk është aspak çudi. Unë sinqerisht shpresoj që kjo të mos reflektohet në terren në ndonjë mënyrë negative në kuptimin e ndonjë tensioni ndëretnik, dhe me të vërtetë do të apelohesha që të gjitha palët ta pranojnë këtë si një lojë të ndershme sportive, e cila për fat të keq kurrë nuk është e tillë, por të paktën të tentojmë që ta dëshirojmë të zhvillohet kështu”, tha Nikolliq.

Kur u pyet nëse është e mundur që partitë shqiptare të marrin përsipër qeverinë në Graçanicë, Nikolliq thekson se kjo nuk mund të pritet në të ardhmen e afërt.

"Mendoj se është e pamundur që kjo të ndodhë në këto zgjedhje, por me këtë ritëm, në një periudhë të ardhshme, nuk do të habitem nëse gjërat shkojnë në atë drejtim, nëse marrim parasysh mungesën relative të unitetit nga ana e komunitetit serb. Mendoj se nëse nuk punojmë më seriozisht për atë unitet, diçka e tillë na pret në të ardhmen," ka përfunduar Nikolliq.

Pa surprizë në këto zgjedhje, por në zgjedhjet e ardhshme...

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, nuk pret befasi në komunat me shumicë serbe në zgjedhjet e ardhshme lokale, por thekson se inxhinieringu zgjedhor i pushtetit të Prishtinës do të vazhdojë në të ardhmen, dhe se tashmë në disa nga zgjedhjet e ardhshme serbët mund të kenë problem ta ruajnë pushtetin në ato komuna.

„Nuk pres befasi në këtë rreth të zgjedhjeve lokale. Pra, ne atë inxhiniering zgjedhor e patëm në zgjedhjet parlamentare kur Listës Serbe iu mor një mandat. Në këto zgjedhje nuk pres befasi të tilla. Por, tendencat janë që inxhinieringu të vazhdojë, dhe që ndoshta që në rrethin e ardhshëm të kemi problem që të mbajmë madje edhe komunat me shumicën më të madhe serbe,“ ka vlerësuar Vujinoviq për Kosovo online.

Sipas tij, aktualisht tendencat e ndryshimit të përbërjes etnike janë më të dukshme në komunat në veri të Kosovës, megjithëse, siç thekson ai, edhe në komunat në jug të Ibrit situata është e rëndë për komunitetin serb.

“Inxhinieringu i Prishtinës është më i dukshëm, për shkak të sulmeve politike dashakeqe ndaj komunitetit etnik serb, në veri të Kosovës dhe Metohisë. Edhe pse ende nuk shihet qartë në shifra, mund të vërejmë se numri i familjeve serbe atje po zvogëlohet, se ata po dëbohen, se po u konfiskohet prona, si dhe se territori dhe toka bujqësore po u merret për shkak të bazave, policisë e kështu me radhë... Megjithëse, për fat të keq, në jug të Ibrit situata është më e rëndë për komunitetin serb, ajo është madje nën një vëmendje më të vogël të publikut, sepse veriu i Kosovës është kështjella e popullit serb, dhe ky është përpjekja e Albin Kurtit për të depërtuar në të,“ shtoi bashkëbiseduesi ynë.

Siç theksoi ai, në çdo zgjedhje shfaqen parakushte të reja për serbët që duan të marrin pjesë në zgjedhje me qëllim që të zvogëlohet numri i votuesve nga komuniteti serb.

“Në çdo raund zgjedhjesh, kishim disa parakushte që duhej të përmbusheshin. Parakushti kryesor që shumica e qytetarëve serbe të zhvendosur nuk duan ta pranojnë janë dokumentet e Kosovës, sepse është një parakusht për të votuar. Parakushti i dytë ishte në zgjedhjet parlamentare, bëhet fjalë për vendet e votimit me kusht, ku më parë mund të vije kudo në territorin e Kosovës dhe Metohisë dhe të votoje si të dëshiroje. Tani është e dyshimtë nëse do të ndodhë përsëri. Është një tjetër manovër e instrumenteve të të ashtuquajturës qeveri të Kosovës të Albin Kurtit, me qëllim që të zvogëlohet numri i votave serbe dhe në këtë mënyrë të paktën të ruhet një pjesë e pozicioneve që morën disa vite më parë në administratat lokale”, përfundoi Vujinoviq.