Pezullimi i vizave imigruese për SHBA-në: Mesazh politik për Ballkanin Perëndimor?

Vendimi i SHBA-së që nga 21 janari të pezullojë për një kohë të pacaktuar përpunimin e vizave imigruese për shtetasit e 75 vendeve, mes të cilave janë të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor, përveç Serbisë, ka shkaktuar reagime të shumta në rajon. Bashkëbiseduesit e Kosovo online nga SHBA-të, Shkupi, Prishtina dhe Beogradi, kryesisht pajtohen se kjo masë nuk përfaqëson një mesazh të drejtpërdrejtë politik për Ballkanin Perëndimor, duke qenë se ajo ka karakter global, por theksojnë se do të shkaktojë pasoja të caktuara negative. Nga Tirana theksohet se kjo rregullore tregon se Uashingtoni nuk ka më një politikë të privilegjuar ndaj vendeve anëtare të NATO-s, siç është Shqipëria.

Shkruan: Katarina Saiçiq

Vendimi i Departamentit të Shtetit është marrë në kuadër të ashpërsimit të zbatimit të dispozitës për “barrën publike”, e cila lejon refuzimin e vizave për personat për të cilët vlerësohet se mund të përdorin ndihma sociale në SHBA.

Ai nuk u referohet qytetarëve të vendeve në listë që dëshirojnë të vizitojnë SHBA-në për qëllime turistike, biznesi, shkencore apo të tjera, por synon ata shtetas që dëshirojnë të punojnë në Amerikë dhe të përfitojnë nga ndihmat sociale.

Nga Ambasada e Prishtinës në Uashington kanë deklaruar se masa e Uashingtonit për pezullimin e përkohshëm të lëshimit të vizave imigruese nuk prek ata që tashmë kanë një vizë imigruese të vlefshme.

“Vendimi i referohet vetëm lëshimit të vizave imigruese dhe nuk zbatohet për vizat jo-imigruese, siç janë vizat për turistë, sportistë, punëtorë të kualifikuar dhe familjet e tyre. Ai nuk ndikon te ata që tashmë kanë një vizë imigruese të vlefshme”, njoftuan nga ambasada e Prishtinës në SHBA.

Megjithatë, disa politikanë kosovarë reaguan ashpër ndaj kësaj situate, ndërsa ish-ambasadori i Kosovës në Maqedoninë e Veriut, Gjergj Dedaj, deklaroi se ajo përfaqëson një tregues të qartë të dështimit dhe degradimit të politikës së jashtme.

Një lloj ndëshkimi

Aktivisti politik në SHBA, Valentin Lumaj, vlerëson se kjo masë do të ketë pasoja serioze dhe se përfaqëson një lloj ndëshkimi ndaj Shqipërisë dhe Kosovës.

Në SHBA gjithashtu komentohet se masa nuk është shpjeguar në mënyrë të mjaftueshme të qartë, por se ajo do të ketë pasoja.

Bashkëpunëtorja e lartë jorezidente në Qendrën Evropiane të Këshillit Atlantik në Uashington, Amanda Torp, vlerësoi se të gjitha vendet, përfshirë edhe ato të Ballkanit Perëndimor, për të cilat janë pezulluar vizat imigruese, do të preken nga vendimi i Departamentit të Shtetit. Ajo shpreson se kjo nuk do t’i dekurajojë të rinjtë të mendojnë për zhvendosje në SHBA.

Torp për Kosovo online thekson se vendimi nuk është shpjeguar në mënyrë mjaft të qartë, duke qenë se ka implikime për një gamë të gjerë shtetesh, disa prej të cilave janë partnerë të mirë të Amerikës.

“Para së gjithash, bëhet fjalë për një spektër jashtëzakonisht të gjerë vendesh – 75 shtete është vërtet një numër i madh. Lista përfshin vende që nga Ishujt e Kepit të Gjelbër, të cilët janë ndër partnerët tanë më të besueshëm në Afrikë, deri te Irani, e deri te Bahamas, një destinacion ku shumë amerikanë shkojnë për pushime. Është e paqartë pse në listë janë përfshirë edhe vendet e Ballkanit Perëndimor”, tha Torp, e cila në kërkimet e saj fokusohet në Ballkanin Perëndimor dhe angazhimin e Kongresit.

Sipas saj, arsyetimi për këtë nuk është i qartë, përveç narrativës së përgjithshme se emigrantët dyshohet se shterojnë pasurinë e SHBA-së, gjë që ajo e konsideron të pasaktë.

“Mendoj se të gjitha vendet në këtë listë do të preken, por nuk shoh që ndonjë vend i caktuar i Ballkanit Perëndimor të jetë veçanërisht ose specifikisht i ekspozuar ndaj pasojave. Po ashtu, është e paqartë se sa do të zgjasin këto masa, çfarë pasojash të menjëhershme do të kenë, si dhe cilat do të jenë efektet e tyre afatgjata mbi emigracionin dhe përpjekjet për ta kufizuar atë nga këto vende”, tha ajo.

Pavarësisht kësaj mase, ajo thekson se SHBA mbetet ende partner strategjik për Ballkanin Perëndimor.

“Besoj se Uashingtoni ende mund të jetë një partner strategjik – ndoshta me një narrativë të paqëndrueshme, por gjithsesi i besueshëm sa i përket sigurisë kombëtare. Nëse shikoni dokumente dhe mesazhe të ndryshme që vijnë nga Uashingtoni, do të shihni se ato shpesh janë të paunifikuara, madje edhe kundërthënëse”, ka thënë Torp.

Ajo shpreson që të rinjtë të mos dekurajohen nga masa e Trumpit dhe që të vazhdojnë të dëshirojnë të imigrojnë në SHBA.

“Mendoj se Shtetet e Bashkuara të Amerikës aktualisht po kalojnë një periudhë mjaft të vështirë. Demokracia është nën presion dhe përballet me sfida serioze. Megjithatë, shpresoj që të rinjtë, emigrantët e rinj dhe të rinjtë nga Ballkani të vazhdojnë të dëshirojnë të vijnë në Amerikë”, përfundon Torp.

Qëllimi është të ndalohen emigrantët ekonomikë

Marko Savkoviq nga fondi ISAK vlerësoi në një bisedë për Kosovo online se vendimi i SHBA-së është edhe një në vargun e mesazheve politike drejtuar gjithë botës. Megjithatë, ai thekson se ky vendim nuk është i drejtuar drejtpërdrejt kundër askujt në rajonin tonë.

Savkoviq theksoi se kjo masë, e cila hyri në fuqi dje, megjithatë përbën një problem për marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Prishtinës.

“Këtu është treguar se qytetarët me origjinë nga Kosova janë në rrezik më të madh për të përdorur burimet që ofrojnë Shtetet e Bashkuara – në kuptimin e ndihmës sociale dhe përfitimeve. Kjo nuk përfshin vetëm Kosovën, por edhe vende të tjera, si dhe shoqëritë e Ballkanit Perëndimor – gjithsej 75 shtete, që është një numër i madh. Kjo është sërish pjesë e agjendës së Trumpit në kuptimin se askush nuk duhet t’i shfrytëzojë Shtetet e Bashkuara, bamirësinë e tyre apo qëllimet e mira”, tha Savkoviq.

Siç shprehet ai, përmes kësaj dërgohet mesazhi se tani ka një administratë tjetër, e cila nuk do të lejojë që burimet që ajo ofron të përdoren kot.

“Mendoj se kjo me gjasë do të prekë shumë njerëz, por pyetja është nëse do të prekë edhe personat me arsim të lartë. Me këtë ata po përpiqen të synojnë ose të ndalojnë migrantët ekonomikë, për të cilët konsiderojnë se tashmë ka tepër, gjë që është një pjesë e rëndësishme e agjendës së Trumpit. Këtë nuk e përjetoj si një mesazh konkret ndaj Prishtinës – kjo është një vendimmarrje e përgjithshme, me përmasa të mëdha, që ka implikime për një sërë shtetesh. Nuk është e drejtuar posaçërisht kundër askujt në Ballkanin Perëndimor. Ajo është pasqyrim i politikës së brendshme të SHBA-së dhe i nevojave të njerëzve në pushtet”, theksoi Savkoviq.

Diaspora kosovare është kryesisht e orientuar drejt vendeve evropiane

Tone të ngjashme dëgjohen edhe nga Prishtina. Analisti politik Artan Muhaxhiri vlerësoi se vendimi i SHBA-së nuk do të ketë një ndikim të madh në Kosovë, pasi diaspora e Kosovës është kryesisht e orientuar drejt vendeve evropiane.

Muhaxhiri shpjegon për Kosovo online se masa në fjalë është kryesisht statistike dhe simbolike, sepse, siç thotë ai, presidenti Trump ka një ide për luftën kundër imigracionit.

“Nuk besoj se kjo ka një mesazh politik. Shtetet që përfshihen janë përzgjedhur në bazë të nivelit të lartë të bashkimit familjar gjatë imigrimit dhe nivelit të GDP-së. Kosova ishte e përfaqësuar në të dyja tabelat. Kosova është një vend shumë i vogël dhe nuk besoj se në asnjë mënyrë mund të ndikojë në sistemin e imigracionit në SHBA, krahasuar me shtete të tjera që kanë 50 ose 100 milionë banorë. Kjo është marketing dhe një mjet për Trumpin që t’i bindë votuesit e tij se po lufton globalisht kundër imigracionit”, theksoi Muhaxhiri.

I pyetur se në çfarë mase kjo vendim ka ndikuar te liderët e vendeve të prekura, analisti thekson se liderët politikë dhe mediat kanë bërë një dallim të qartë dhe kanë nënvizuar se ky vendim lidhet ekskluzivisht me imigracionin, e jo me vizat turistike.

“Njerëzit ende mund të udhëtojnë, të studiojnë apo të vizitojnë SHBA-në. Situata është ndryshe kur bëhet fjalë për imigracionin, por shifrat janë shumë të vogla. Nuk besoj se kjo vendim do të ketë ndikim të madh në Kosovë. Emigracioni kosovar është kryesisht i lidhur me Evropën, konkretisht me Gjermaninë, Zvicrën dhe vendet skandinave, ndërsa SHBA-ja është shumë më poshtë në listën e destinacioneve. Në fillim ky vendim i habiti shumëkënd, por pasi u shpjegua, nuk pati ndikim të madh në sferën politike dhe publike”, përfundoi Muhaxhiri.

Çdo i treti emigrant nga Maqedonia e Veriut ka përdorur ndihmë sociale

Analisti dhe drejtori i Qendrës Maqedonase për Bashkëpunim Ndërkombëtar, Aleksandar Krzhalovski, vlerësoi se masa e SHBA-së vlen për mbarë botën, por shpjegoi edhe pse vendet e Ballkanit Perëndimor janë përfshirë në listë.

“Janë publikuar edhe përqindjet e përdorimit të ndihmës sociale. Për shembull, për Kosovën ishte 41 për qind, për Shqipërinë 45 për qind ose anasjelltas. Maqedonia ishte në këtë listë me 33 për qind. Kjo do të thotë se çdo i treti qytetar, shtetas i Maqedonisë që ka kërkuar vizë imigrimi në Amerikë, ka përfituar gjithashtu ndihmë sociale. Qëllimi i kësaj mase është të dekurajojë ardhjen në Amerikë të atyre që do të ishin barrë për sistemin social të SHBA-së. Për këtë arsye Serbia nuk është në listë, ndërsa janë përfshirë shtetet që kanë pasur mbi 25 për qind të qytetarëve përfitues të ndihmës sociale”, tha Krzhalovski për Kosovo online.

Ai thekson se në listë janë kryesisht vende nga Afrika, por ka edhe nga Amerika Latine, si dhe në përgjithësi shtete ku situata ekonomike nuk është e mirë.

“Këtu qëllimi është të mos ketë abuzim të sistemit, pra të tërhiqen njerëz që dëshirojnë të vijnë dhe të kontribuojnë në ekonominë amerikane, e jo të jenë barrë për sistemin amerikan. Tani, fakti që edhe shtetet tona janë të tilla, përkatësisht qytetarët tanë që kanë shkuar atje dhe janë regjistruar menjëherë, ndoshta është edhe çështje mentaliteti për të provuar të përfitohet gjithçka që mundet. Është e qartë se kushtet do të ashpërsohen atje dhe me gjasë do të stabilizohen, pra në periudhën e ardhshme vetëm njerëzit që vërtet duan të shkojnë atje dhe të punojnë do ta marrin një vizë të tillë”, theksoi ky analist.

Pa privilegje

Analisti politik dhe redaktori i gazetës së përditshme “Tema” në Tiranë, Ylli Pata, vlerësoi për Kosovo online se SHBA-të nuk kanë më një politikë të privilegjuar ndaj vendeve të NATO-s, duke qenë se edhe ato janë ndëshkuar me pezullimin e vizave imigrante për Amerikën.

“Diçka e re po ndodh në botë. SHBA-të nuk kanë më një politikë të privilegjuar për vende si ne, që quheshin satelitë ose aleatë, për faktin se janë pjesë e NATO-s. Kjo përfshin Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi, si vende anëtare të NATO-s, të cilat janë pjesë e shteteve të ndëshkuara nga ky vendim presidencial. Pra, gjithçka varet nga mënyra se si do të zhvillohet kjo çështje në Kongres apo në gjykatat amerikane. Megjithatë, thelbi është se Amerika e Trampit nuk e ka më atë marrëdhënie me vendet aleate të NATO-s, edhe pse këtu mund të ketë disa reflektime. Tani marrëdhënia është ndryshe, një marrëdhënie që lidhet me politikën e imigracionit. Sa i përket njohurive të mia për historinë e Shteteve të Bashkuara, kjo nuk është diçka e re”, tha Pata.

Ai shtoi se Shqipëria ka një numër të madh emigrantësh që punojnë në SHBA, por që mbajnë lidhje me vendin e origjinës.

“Lidhja e tyre me Shtetet e Bashkuara është në kuptimin e punësimit, sepse janë emigrantë ekonomikë, por shpirti dhe mendja e tyre mbeten në Shqipëri. Atje kemi miq dhe të afërm të tillë. Kjo është qartësisht e papranueshme për Amerikën dhe gjithmonë ka qenë kështu”, u shpreh Pata.

Sipas mendimit të tij, i gjithë koncepti është më tepër psikologjik dhe politik.

“Qytetarët e Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut apo Malit të Zi janë një pikë uji në oqeanin e madh të SHBA-ve, por kjo është një vendim politik, për të cilin nuk mendoj se është marrë vetëm nga Donald Trampi. Është e vërtetë që ai është president dhe ka ekipin e tij, por kjo është një vendim i Departamentit të Shtetit, i cili përmes tij dëshiron t’i përcjellë mesazhet e veta Ballkanit – ‘ne po sjellim një epokë të re’”, tha Pata.