A po ndryshon Gjermania politikën e saj ndaj Kosovës?

Për shumë, e veçanërisht për zyrtarët e Prishtinës, ishte absolutisht befasuese që nuk kishte asgjë nga anëtarësimi i pritur i Kosovës në Këshillin e Evropës këtë muaj. Komiteti i Ministrave të KE as që e mori në shqyrtim këtë temë. Analistët perëndimorë pohojnë se ishte Gjermania ajo që luajti rolin vendimtar.

Më pak se një muaj pasi Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës i rekomandoi me shumicë votash Komitetit të Ministrave që të pranojë Kosovën në atë organizatë në takimin e parë të ardhshëm, nga Strasburgu më 17 maj pasoi një dush i ftohtë për Prishtinën zyrtare. Ministrat e vendeve anëtare të KE as që e vunë këtë temë në rend dite.

Korrespondenti i Kohës nga Brukseli, Augustin Palokaj, e ka vlerësuar si vendim të pritshëm mungesën e Kosovës në agjendën e Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës, dhe tha se nuk mund të mendohet për këtë derisa të plotësohet kushti i bashkësisë ndërkombëtare dhe draft-statuti i BKS-së të dërgohet në Gjykatën Kushtetuese.

Ai fajin kryesor ia ka ngarkuar Prishtinës zyrtare, por edhe Gjermanisë.

Historiani dhe njohësi i Ballkanit, Konrad Kleving, beson se Kosova ka bërë shumë gabime.

“Kosova bëri shumë gabime, i pari bazohet në faktin se partnerët perëndimorë të Kosovës, duke parë politikën serbe, do të hapin rrugën për anëtarësim në Këshillin e Evropës. Gabimisht u mendua se tre fuqitë e mëdha të BE-së do të ndihmonin në momentin e fundit”, tha Kleving.

Më tej shkoi gazetari i “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, Mihael Martens, i cili tha se Berlini zyrtar mund të kishte përdorur ndikimin e tij për të lobuar që Kosova të marrë statusin e plotë në Këshillin e Evropës, por se kjo nuk është bërë sepse në Gjermani janë ndarë pikëpamjet për Kosovën.

“Gjermania luajti një rol qendror në vendosjen e Ditës Ndërkombëtare të Kujtimit dhe Përkujtimit të Gjenocidit të Srebrenicës të vitit 1995 nga Kombet e Bashkuara, e cila u votua nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së të enjten. Dhe sigurisht, është e rëndësishme të kujtojmë këtë krim. Por politika nuk është vetëm e kaluara. Kjo na sjell në anën më të dobët të së tashmes dhe të ardhmes së Gjermanisë. Vetëm disa ditë para votimit për Srebrenicën, Gjermania ishte në gjendje të përdorte ndikimin e saj për të siguruar që votimi për anëtarësimin e Kosovës të ishte në agjendën e Këshillit të Evropës. Por Gjermania nuk e bëri të mundur. Më saktësisht: disa faktorë në Gjermani nuk janë. Ministri i Punëve të Jashtme Berbok (Të Gjelbërit) deklaroi për anëtarësimin e Kosovës në Bundestag. Por kancelari (SPD), i cili bën thirrje për veprim, ishte kundër tij”, tha Martnes.

Dështimet dhe parimet diplomatike

Dragan Bllagojeviq, korrespondent prej kohësh i agjencisë Beta nga Brukseli, thotë se Martnes ka të drejtë kur pretendon se Gjermania ishte një nga bashkësponzoruesit kryesorë të rezolutës për Srebrenicën, por ai nuk pajtohet me pretendimin se ishte një sukses për Berlinin, por një dështim diplomatik.

“Gjermania ishte bashkësponsor në votimin e rezolutës për Srebrenicën në Asamblenë e Përgjithshme, por rezultati përfundimtar dhe vlerësimi i disa mediave të rëndësishme, analistëve dhe njerëzve të afërt me qeveritë është se ishte një dështim diplomatik. Unë nuk shoh se Gjermania mund të mburret me të vërtetë për këtë dhe pyetja themelore është se për çfarë ishte, cili ishte qëllimi politik?”, vlerëson Bllagojeviq për Kosovo online.

Ai shton se politika e Gjermanisë për Kosovën ka qenë e paqartë, por se qëndrimi aktual i këtij vendi përkon me SHBA-në dhe Francën, se pa formimin e BKS-së do të ketë asnjë përparim drejt anëtarësimit në Këshillin e Evropës.

“Që në mars, Gabriel Eskobar, zyrtar i lartë amerikan i ngarkuar për çështjen e Ballkanit Perëndimor, tha se Kosova nuk mund të hyjë në Këshillin e Evropës nëse fillimisht nuk zbaton vendimin për themelimin e BKS-së. Që atëherë, gjërat kanë lëvizur në atë drejtim. Të njëjtën gjë theksuan në një letër të përbashkët si presidenti francez Makron ashtu edhe kancelari gjerman Sholc. Kosova nuk mund të bëhet anëtare e Këshillit të Evropës, mund të rekomandohet, por ky është kusht dhe pa atë kusht nuk ka dyshim. Pse? Sepse besojnë se qetësohet, dhe në një masë të madhe, nëse nuk zgjidh, të paktën e vendos gjithë situatën në Kosovë në rrugën e duhur drejt zgjidhjes. Albin Kurti dhe qeveria e tij dhe politika e tij e gjetën veten si një mburojë”, tha Bllagojeviq.

I pyetur nëse një qëndrim i tillë i Prishtinës zyrtare tregon se ka ndryshim në politikën zyrtare të Berlinit ndaj Kosovës, ky gazetar me përvojë thotë se qëndrimi i Gjermanisë është “gjithmonë i njëjtë”.

“Pavarësisht nëse qendra e djathtë, CDU apo e majta – Social Demokratët apo të Gjelbërit janë në pushtet dhe ata janë në pushtet tani. Të gjithë ata, në politikën e tyre ndaj Ballkanit Perëndimor, nisin nga fakti se Gjermania ndërhyri ushtarakisht në NATO në vitin 1999, me të drejtë dhe duke mbrojtur vlerat dhe të drejtat themelore të BE-së”, shpjegon Bllagojeviq.

Sipas tij, zyrtarët evropianë i shohin lëvizjet e Prishtinës dhe kryeministrit Albin Kurti në dy mënyra.

“Në bisedat private, si me zyrtarë ashtu edhe me gazetarë, ata që janë mbështetës besojnë se Kurti duhet të zbatojë politikat e nevojshme për të krijuar shtet. Të tjerë thonë se ai është shumë kokëfortë sepse nuk do të pranojë as opinionin e Komisionit Evropian dhe as të amerikanëve. Nga ana tjetër, çfarë mund të zgjidhë apo t'i sjellë Kosovës apo Evropës një politikë e tillë e Kurtit? Pastaj është muri, kaq, nuk ka asgjë”, thotë Bllagojeviq.

Ai shton se edhe në Bruksel janë të hutuar nga lëvizjet e Prishtinës zyrtare, por se është e paqartë se kush i bën llogaritë dhe çfarë lloji.

“Disa besojnë se Kurti po luan me kartën e faktit se politika e tij ndaj serbëve në Kosovë, e cila në thelb është shoviniste, ekskluzive dhe vetëm pakësuese e të drejtave nën emrin e ndërtimit të shtetësisë, faktikisht forcon bazën e tij brenda vetë shqiptarëve në Kosovë, dhe duke pasur parasysh zgjedhjet e ardhshme. Por, ai nuk mund t'i fitojë sërish zgjedhjet nëse besimi i BE-së, i shumicës së vendeve të BE-së dhe veçanërisht i amerikanëve është i tillë që thonë: "Epo, ai po na prish atë që duam të bëjmë me Kosovën, dhe ne duam ta qetësojmë Kosovën. Le të krijojmë një zgjidhje që do të jetë baza që i gjithë Ballkani Perëndimor të kthehet drejt diçkaje që do të shkonte në drejtim të inkorporimit të vërtetë në BE bazuar në vlerat dhe ato që quhen Kriteret e Kopenhagës”, thekson Bllagojeviq.

Pritjet nga Prishtina

Edhe analisti politik nga Prishtina, Afrim Hoti, në intervistën për Kosovo online, vlerëson se Kosova nuk duhet të presë më shumë mbështetje nga Gjermania, por edhe nga anëtarët e tjerë të BE-së derisa Prishtina zyrtare të dëshmojë kredibilitetin e saj dhe të zbatojë plotësisht gjithçka që është dakorduar me BE-në, përfshirë edhe formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe.

“Në rastin e Kosovës për anëtarësim në Këshillin e Evropës ka pasur një situatë konfuze dhe konfuzioni ka lindur sepse as Kosova e as Serbia nuk i kanë përmbushur obligimet. Duke marrë parasysh këtë zhvillim, ishte vërtet e vështirë jo vetëm për Gjermaninë, por edhe për vendet e tjera që ta shtyjnë dhe zbatojnë kërkesën e Kosovës për anëtarësim në Këshillin e Evropës. Kjo, natyrisht, nuk do të thotë se Gjermania nuk e mbështet këtë ide. Ata vetëm e pezulluan procesin derisa Kosova t'i përmbushë obligimet ndërkombëtare”, thotë Hoti.

I pyetur nëse është e mundur që Berlini zyrtar të ndryshojë qëndrimin e tij ndaj Prishtinës, megjithatë, Hoti thotë se është e pamundur që kjo të ndodhë.

“Kjo është padyshim e pamundur sepse Gjermania e ka harmonizuar pozicionin e saj me vendet e tjera të BE-së. Prandaj nuk e shoh një mundësi të tillë. Ndoshta mund të presim mbështetje më të madhe nga Gjermania, por ky qëndrim do të pasojë vetëm kur Kosova të dëshmojë besueshmërinë e saj dhe të realizojë zbatimin e plotë të asaj që është rënë dakord”, tha Hoti.

Duke komentuar pretendimin e gazetarit të “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, Mihael Martens, se Gjermania mori drejtimin në miratimin e Rezolutës për Srebrenicën, dhe se nuk ka bërë asgjë që Kosova të anëtarësohet në Këshillin e Evropës për shkak të ndarjeve në krye të administratës gjermane, Hoti thekson se Gjermania ka të njëjtat pikëpamje për të dyja çështjet.

“Roli i Gjermanisë në Rezolutën për Srebrenicën si dhe anëtarësimin e Kosovës është shumë i fortë. Sigurisht, varet nga agjenti politik dhe prioritetet. Në këtë rast, Gjermania dhe vendet e tjera e kanë përkrahur idenë e asaj rezolute”, ka theksuar Hoti.

Ai shtoi se arsyet pse Kosova nuk u bë anëtare e Këshillit të Evropës duhet të interpretohen sipas të njëjtit parim.

“Nuk është vetëm qëndrimi i Gjermanisë, është edhe qëndrimi i vendeve të tjera. Të gjitha vendet po u bëjnë presion institucioneve të Kosovës që të përmbushin obligimet ndërkombëtare tani, konkretisht i dinamizojnë proceset për krijimin e komunave me shumicë serbe”, ka përfunduar Hoti.

Zëri i dyfishtë nga Berlini

Ish-ambasadori i RFJ-së në Gjermani, Zoran Jeremiq, shpjegon për Kosovo online se “zëri i dyfishtë” i Berlinit zyrtar është pasojë e dy rrymave në politikën e jashtme gjermane dhe rivalitetit të vjetër mes kancelares dhe ministrisë së jashtme, që tashmë duket qartë në marrëdhëniet mes kancelarit Olaf Sholc dhe ministres së Jashtme Analene Berbok.

“Ajo që çon në të ashtuquajturat dy rryma në Gjermani është rivaliteti i vjetër ndërmjet ministrisë së punëve të jashtme, e cila zakonisht nuk është në duart e partnerit kryesor të koalicionit, qoftë CDU apo SPD, dhe zyrës së kancelares, kryesisht këshilltarëve të tij për politikën e jashtme, nga Biterlihu te Shingeri dhe tani Platneri, i cili është profesionist dhe shërben si një korrigjues i mirë për kancelarin Sholc, i cili megjithatë është një politikan për rrethanat e brendshme politike. Ai ka një kuptim të dobët të politikës së jashtme dhe këtu këshillat e Platnerit janë shumë të dobishme. Dhe lind një konflikt mes një politike të egër, agresive të të Gjelbërve të zbatuar nga ministrja e jashtme, dhe një politikë më racionale, më e moderuar e zbatuar nga kancelari, i cili është i vetëdijshëm për rrethanat për të cilat ministrja shpesh nuk është në dijeni ose i injoron”, shpjegon Jeremiq.

Ky diplomat me përvojë thekson se prioritetet e Gjermanisë nuk janë më në Ballkanin Perëndimor por në Evropën Lindore.

“Në vetë Gjermaninë ka një problem më serioz në lidhje me luftën në Ukrainë. Po rritet ngadalë dhe kancelari Sholc po e thotë këtë, po bëhet një luftë e NATO-s dhe Ukrainës - e cila tashmë është, por tani po transferohet në territorin evropian në kuptimin që aleatët po përfshihen. Ky formulim i ri dhe vizita e Makronit tek Sholci i zhvendos prioritetet gjermane nga Ballkani në Lindje, ku kërcënohen interesat e saj jetike dhe vitale. Pra, kjo vjen në planin e dytë”, beson Jeremiq.

Megjithatë, thotë ai, edhe në rrethana të tilla, Berlini zyrtar nuk do të ndryshojë qëndrim për çështjen e Kosovës.

“Qëndrimi i Gjermanisë ndaj Kosovës është konstant. Është shtyrë vetëm në disa manifestime, siç është ky aksion për pranimin e Kosovës në Këshillin e Evropës. U vlerësua se do të ishte një veprim shumë i pavarur i Gjermanisë pa koordinim me aleatët, kryesisht Francën dhe SHBA. Dhe kjo u la për kohën tjetër, më paqësore, si një faktor për shantazhimin e të dyja palëve, si për Kosovën ashtu edhe për Serbinë, si për pranim ashtu edhe për lëshime shtesë nga të dyja palët”, thotë Jeremiq.