Qeveria eksperte si dalje nga kriza – pse është e vështirë të realizohet?

Mandatari Glauk Konjufca po i afrohet fundit të afatit në të cilin duhet ta paraqesë kabinetin e tij para Kuvendit, ndërsa si një nga propozimet se si Konjufca mund ta nxjerrë Kosovën nga kriza është dëgjuar edhe ideja për një qeveri jopartiake të përbërë nga ekspertë dhe me mandat të kufizuar kohor. Edhe pse teori­kisht të mundshme, bashkëbiseduesit e Kosovo online theksojnë se për një qeveri të tillë ka disa pengesa, ndër të cilat më e madhja është mosbesimi i thellë ndërmjet opozitës dhe Lëvizjes Vetëvendosje.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Idenë e një qeverie jopartiake e solli Faton Bislimi, ish-deputet i LDK-së dhe anëtar i Bordit Drejtues të Lidhjes Shqiptaro-Amerikane të Qytetarëve.

“Nëse Konjufca vërtet dëshiron t’i shërbejë Kosovës, duhet t’i propozojë Kuvendit një qeveri jopartiake me njerëz profesionistë, të ndershëm dhe të vërtetuar kombëtarisht”, tha Bislimi.

Një ekip i tillë, sipas tij, do të kishte mandat të qartë prej disa muajsh për të kryer detyrat më të rëndësishme deri në pranverë, kur mund të mbaheshin zgjedhjet e parakohshme.

Se Vetëvendosje ishte e gatshme t’i besonte një resor të qeverisë një figure jopartiake u pa kur Albin Kurti, si mandatar, paraqiti kabinetin e tij në të cilin propozoi aktorin Fatmir Spahiu për ministër të kulturës dhe turizmit, por mbetet një pikëpyetje e madhe nëse kjo parti do të ishte e hapur për idenë që në krye të të gjitha resorëve të jenë kuadro jashtë partisë.

“Më duket se në këtë moment kjo është absolutisht e pamundur, veçanërisht duke pasur parasysh egon dhe vetëbesimin e Albin Kurtit”, thotë për Kosovo online Millosh Pavkoviq, drejtor i strategjisë në Qendrën për Politika Evropiane në Beograd.

Sipas vlerësimit të tij, një qeveri me ministra ekspertë pa figura politike, të drejtuar nga mandatari i propozuar Glauk Konjufca, mund të ishte dalje nga kriza politike, por gjasat për një gjë të tillë janë shumë të vogla.

“As nuk më duket se opozita është e gatshme ta mbështesë një qeveri të tillë. Besoj se gjithmonë do të kishte dyshime – kush do t’i zgjidhte ekspertët, kush vlerëson nëse dikush është ekspert apo jo, si do të harmonizohej lista e ministrave… Ka shumë hapësirë për mosmarrëveshje mes partive opozitare dhe Vetëvendosjes”, thekson Pavkoviq.

Nëse merret parasysh se partitë opozitare nuk arritën të bien dakord për formimin e qeverisë edhe pse në letër i kanë numrat e nevojshëm, atëherë, shton ai, gjasat që ato të votojnë për një qeveri eksperte janë edhe më të vogla.

Sipas Pavkoviqit, qeveritë eksperte janë të mundshme në teori, por në praktikë ato rrallë ndodhin.

"Edhe kur të ndodhë, do të jetë një lloj marrëdhëniesh publike, dhe në thelb, rrallë ndonjë qeveri do të jetë vërtet eksperte. Kjo mund të cilësohet si një rrugëdalje nga kriza aktuale politike, të jesh një qeveri me mandat të kufizuar, por në thelb mendoj se partitë politike nuk do të ishin të gatshme të votonin për një qeveri të tillë, pavarësisht faktit se ato fshihen pas dëshirës për të dalë nga kriza", përfundon Pavkoviq.

Profesori i shkencave politike, Nexhmedin Spahiu, vë në dukje një vështirësi tjetër për formimin e një qeverie ekspertesh, e ajo është se shoqëria kosovare është e polarizuar dhe mjaft kontradiktore, si dhe fakti që njerëzit nga shoqëria civile ose intelektualët, megjithatë, siç thotë ai, janë “të ngjyrosur”.

“Opozita mund ta pranonte Konjufcën si njërin prej më të pranueshmëve nga Vetëvendosje, por nëse ai do të propozonte për ministra njerëz nga, të themi, shoqëria civile apo intelektualë, do të ishte vështirë e realizueshme që një qeveri e tillë të merrte votat e nevojshme në parlament, sepse të gjithë në një mënyrë apo tjetër janë ‘të ngjyrosur’. Është e vështirë të gjenden njerëz për të cilët do të pajtoheshin të gjitha partitë”, vlerëson Spahiu për Kosovo online.

Se është pak e mundshme të realizohet ideja e formimit të një qeverie jopartiake që do të udhëhiqej nga Glauk Konjufca, mendon edhe Aleksandar Shluka, bashkëpunëtor i organizatës joqeveritare “Nisma e Re Shoqërore”, i cili thekson se në relacionin opozitë–Vetëvendosje ekziston mosbesim i madh për shkak të gjithçkaje që është bërë gjatë katër viteve të fundit.

Shluka thekson për Kosovo online se opozita do të kishte dyshime nëse ekspertët në qeveri do të vepronin vërtet të pavarur nga Vetëvendosje. Sipas tij, këta profesionistë mund të jenë vetëm në letër, e nëse Vetëvendosje do të kishte rol vendimtar dhe nëse Konjufca do të vazhdonte t’i tërhiqte të gjitha lëvizjet si kryeministër, një gjë e tillë nuk do të ishte e pranueshme për opozitën.

“Pyetja është edhe kush do të ishin ata ekspertë. Nuk them se nuk ka ekspertë që do të vepronin në mënyrë të pavarur, por në këtë moment është e vështirë që opozita të besojë në diçka të tillë. Me shumë gjasë do të duhej të shihte listën e atyre njerëzve, ndoshta edhe vetë të propozonte disa, në mënyrë që të kishte besim në proces dhe të votonte një qeveri të tillë. Për momentin nuk kam parë një zhvillim të tillë të ngjarjeve dhe mendoj se është pak e mundshme që kjo ide të marrë jetë”, thotë ai.

Pyetja kryesore në një skenar të tillë, sipas tij, është çështja e kontrollit të një qeverie të tillë, veçanërisht për shkak se Vetëvendosje gjatë katër viteve të fundit e ka kthyer Kosovën në një shoqëri të polarizuar, përmes luftës që ka zhvilluar kundër të gjithë aktorëve kritikë.

“Nuk besoj se ata do t’ia linin kontrollin dikujt tjetër, qoftë edhe nëse bëhet fjalë për një qeveri ekspertesh. Po ashtu, njerëzit gjithmonë do ta shohin me dyshim se cila është roli i tyre aty dhe në çfarë mënyre ata ndikojnë në atë qeveri. Duke marrë parasysh gjithçka që ka ndodhur në periudhën e kaluar dhe bllokadën brenda Kuvendit, është pak e mundshme që në këtë moment të shohim një zhvillim të tillë të ngjarjeve”, vlerëson Shluka.

Mandatin për formimin e Qeverisë së re të Kosovës presidentja Vjosa Osmani ia dha Glauk Konjufcës, ish-kryetar i Kuvendit dhe bashkëpunëtor i ngushtë i Albin Kurtit, më 4 nëntor, prej nga ka filluar të rrjedhë afati prej 15 ditësh që Konjufca të paraqesë kabinetin dhe programin e tij para Kuvendit të Kosovës dhe të kërkojë votimin për zgjedhjen e Qeverisë. Dita e fundit kur seanca mund të mbahet është e mërkura.

Para Konjufcës, kandidati i parë i Lëvizjes Vetëvendosje për kryeministër ishte Albin Kurti, i cili më 26 tetor në votimin në Kuvend nuk mori numrin e mjaftueshëm të votave për t’u bërë për herë të tretë kryeministër i Kosovës.