Referimi i Kurtit për planin e Ahtisaarit - kthimi në një dokument që ligjërisht nuk ekziston

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, në një sërë përpjekjesh për të arsyetuar pse edhe pas gati dhjetë vitesh Prishtina nuk e përmbushi obligimin e saj për formimin e Komunitetin të Komunave Serbe, ka deklaruar se nuk e kupton pse plani i Ahtisaarit nuk u mjaftoi serbëve në Kosovë, kur, siç tha ai, mbron shumë të drejta të pakicës serbe në Kosovë. Referimi i Kurtit për planin e Ahtisaarit, thonë bashkëbiseduesit e Kosovo Online, nuk ka bazë, sepse ai plan asnjëherë nuk është pranuar nga Serbia, e as nuk është konfirmuar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së.

I dërguari i posaçëm i Kombeve të Bashkuara, Martti Ahtisaari,le të kujtojmë, më 2 shkurt 2007 ai u paraqiti autoriteteve në Beograd dhe Prishtinë një propozim gjithëpërfshirës për zgjidhjen e statusit të Kosovës, por ajo projekt-rezolutë u refuzua nga Parlamenti serb me Rezolutën e miratuar më 14 shkurt 2007, duke vlerësuar se shkel sovranitetin dhe integritetin territorial të Serbisë si shtet i njohur ndërkombëtarisht.

Nga ana tjetër, mbështetësit e Lëvizjes Vetëvendosje, lideri aktual i të cilit është Albin Kurti, protestoi kundër planit të Ahtisaarit në Prishtinë më 10 shkurt 2007 dhe dy persona vdiqën në ato demonstrata.

Profesori i së drejtës kushtetuese Vlladan Petrov kujton se plani i Ahtisaarit është një akt historik që ligjërisht nuk e obligon askënd, sidomos Republikën e Serbisë, e cila asnjëherë nuk e ka pranuar. Ai vlerëson se kthimi në akte të tilla është e pakuptimtë sepse ato ligjërisht dhe politikisht nuk ekzistojnë dhe paraqesin vetëm një përpjekje të dështuar në procesin e gjetjes së një zgjidhjeje të pranueshme.

“Për gati dhjetë vjet në tavolinë ka qenë Marrëveshja e Parë e Brukselit, të cilën Gjykata Kushtetuese e Serbisë e shpalli “themel në procesin e negociatave dhe përcaktimit të statusit përfundimtar të Kosovës dhe Metohisë”. Republika e Serbisë i përmbushi të gjitha obligimet nga Marrëveshja e Brukselit, dhe të ashtuquajturat shteti i Kosovës nuk është. Referimi i planit të Ahtisaarit në këtë moment është po aq kuptimplotë sa do të ishte nëse pala serbe do t'i referohej Kushtetutës së RSFJ-së të vitit 1974 dhe autonomisë më të gjerë për Kosovën dhe Metohinë. Dhe ndoshta nuk është aq e pakuptuëshme, sepse sipas Kushtetutës së Serbisë është paraparë që Republika e Kosovës të ketë autonomi thelbësore. Pikërisht ky term, deri më tani i papërcaktuar, mund të përcaktohet në aspektin e përmbajtjes në negociatat e ardhshme nëse ndonjëherë arrijnë deri te kjo, sepse është më se e qartë se vetëm Republika e Serbisë është e gatshme të negociojë në thelb. Kjo më së miri shihet nga fakti se ajo i ka përmbushur të gjitha obligimet nga Marrëveshja e Brukselit, ndërsa pala tjetër “Kosova” pretendon se marrëveshja nuk ekziston më dhe sikur zbatimi i tij është shterur me përmbushjen e obligimeve të Republikës së Serbisë”, thotë Petrov për Kosovo Online.

Një pyetje bën edhe bashkëbiseduesi ynë pse mund të shqetësojë dikë një Komunitet si KKS i anashkaluar nga Marrëveshja e Brukselit?

Petrov kujton se Marrëveshja e Brukselit e lidh mbi të gjitha Bashkimin Evropian, e cila është nënshkruese e saj.

"Kështu, të gjitha propozimet aktuale dhe të ardhshme për normalizimin e marrëdhënieve duhet të jenë në përputhje ose bazuar në Marrëveshjen e Brukselit. Nëse nuk është kështu, atëherë duhet të thuhet shprehimisht sepse në atë rast shtrohet pyetja se çfarë ndodh me obligimet nga ajo marrëveshje që Serbia i ka përmbushur”, thotë Petrov dhe shton se çdo marrëveshje është e mundur, vetëm me kushtin që të negociohet më parë, që të dyja palët të negociojnë, ndoshta me ndërmjetësimin e dikujt, por çdo imponim nga lart, siç beson ai, vetëm sa e përkeqëson situatën ekzistuese.

Përndryshe, nga pakoja e “argumenteve” të Kurtit për sfidimin e KKS-së në periudhën e mëparshme mund të dëgjohej se formimi i KKS-së nuk ishte asnjëherë kërkesë e serbëve të Kosovës, por e Beogradit. Po ashtu, qëndrimi i tij është se nëse Serbia e dëshiron vërtet KKS-në, gjëja e parë që ai duhet të bëjë është të njohë pavarësinë e Kosovës.

Diplomati në pension Zoran Millivojeviq thotë se me një deklaratë ku theksohet plani i Ahtisaarit, Albin Kurti përsërit se e injoron Marrëveshjen e Brukselit.

“Ai me këtë bëri të ditur se nuk i pranon obligimet që Prishtina i ka marrë edhe pas vizitës së Derek Chollet në Kosovë dhe, do të thoja, presionin verbal nga Perëndimi. Përveç kësaj, referimi i planit të Ahtisaarit nuk ka bazë sepse ai asnjëherë nuk është ratifikuar nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara dhe nuk ka fuqi ligjore. KKS rezulton nga obligimi i Prishtinës në bazë të Marrëveshjes së Brukselit, e cila është nënshkruar edhe nga BE-ja, prandaj edhe ajo marrëveshje ka karakter juridik ndërkombëtar dhe ka fuqi më të madhe se akti i brendshëm i çdo shteti apo entiteti nën një protektorat ndërkombëtar siç është Kosova”, thotë Millivojeviq.

Siç shton ai, Kurti i referohet planit të Ahtisaarit sepse pikënisja është ende se “është fjala për Kosovën si shtet të njohur”. Derek Chollet, këshilltar i Departamentit të Shtetit, i cili po vizitonte Prishtinën, vuri në dukje se dje është i domosdoshëm formimi i KKS-së  dhe që ai deklaroi se kjo është çështja “urgjente”.

Edhe i dërguari special i SHBA-së për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, ka deklaruar se KKS është obligim ligjor i Kosovës dhe se nuk mund t'i shmanget kësaj përgjegjësie. Escobar tha se KKS është obligim juridik ndërkombëtar i Kosovës, Serbisë dhe BE-së E e cila udhëhoqi i procesin, dhe SHBA-të vendosën ta mbështesin.

"Pra, partisë ose një individ nuk mund të shpëtojë nga ajo përgjegjësi”, tha Escobar.