Sa i madhë është rreziku i zgjimit të islamit radikal në Kosovë pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit?

Sulmi i Hamasit ndaj Izraelit ka aktualizuar çështjen e “zgjimit” të grupeve radikale islamike në rajon, veçanërisht në Kosovë, rrezik që ekspertët e kësaj fushe e kanë paralajmëruar prej vitesh, dhe në raportet e fundit të Departamentit të Shtetit, Kosova njihet si një bazë rekrutimi për luftëtarët e organizatave terroriste në zonat e konfliktit në mbarë botën, dhe sipas disa të dhënave, rreth 400 persona nga Kosova ishin në radhët e ISIS-it në fushën e betejës në Siri vitet e kaluara.

Bashkëbiseduesit e Kosovo online nga Beogradi, Mitrovica e Veriut dhe Prishtina thonë se aktivitetet e grupeve ekstreme islamike në Kosovë janë penguar vitet e kaluara, por që sa herë që ndizet një konflikt në Lindjen e Mesme, nuk duhet të përjashtohet mundësia e incidenteve.

Një faktor tjetër domethënës që mund të ndikojë në forcimin e ekstremizmit islamik është varfëria dhe papunësia në rritje, si dhe krizat e vazhdueshme të sigurisë me të cilat po përballet Kosova.

Edhe mediat gjermane së fundmi kanë paralajmëruar se në Kosovë po përhapet islami konservator.

Njoftimi i fundit i myftiut të Kosovës, Naim Tërnava, i cili u raportua nga mediat shqiptare, se në Kosovë do të ndërtohen edhe 1000 xhami të tjera, po ju “futet në sy”, duke pasur parasysh se në të kaluarën, ndërtesat fetare ishin shpesh vende ku organizatat ekstreme rekrutonin dhe indoktrinonin veçanërisht të rinjtë. Në periudhën nga viti 2014 deri në vitin 2018, policia e Kosovës arrestoi disa imamë, nën akuzën e thirrjes për luftë, gjegjësisht xhihad, dhe një nga më të njohurit që në atë kohë ishte prapa hekurave ishte imami Shefqet Krasniqi.

Autoritetet në Prishtinë raportuan se gjithsej 253 persona janë kthyer në Kosovë nga Siria. Të kthyerit përballen me dënime me burg, duke qenë se Kosova, si pjesë e Koalicionit Ndërkombëtar për Luftimin e Terrorizmit, është dashur të miratojë ligje strikte lidhur me pjesëmarrjen në luftime në konfliktet e jashtme. Pa dyshim, Lavdrim Muhaxhiri, i njohur më mirë si “gjaktari nga Kaçaniku”, i vrarë në vitin 2018, ishte komandanti më i famshëm shqiptar i ISIS-it.

Analisti gjeopolitik Predrag Rajiq thotë se çdo intensifikim i konfliktit në Lindjen e Mesme rrit shanset për zgjimin e grupeve radikale në mbarë botën, përfshirë Ballkanin Perëndimor dhe Kosovën.

"Rreziku i zgjimit të atyre celulave të islamit radikal, të cilat përdorin metoda pa dyshim terroriste, ka ekzistuar në dekadat e fundit. Ne kemi parë veprime të tilla e të tilla në këtë zonë dhe në të gjithë Evropën dhe në mbarë botën, dhe në BE dhe Federata Ruse e SHBA në vitin 2001. Pra, ai rrezik në përgjithësi ekziston. Çdo eskalim i konfliktit në Lindjen e Mesme me një numër më të madh viktimash radikalizon më tej, supozoj, ato qeliza që ekzistojnë normalisht dhe rrit më tej mundësinë që zgjimi i tyre, veprimi i tyre do të ndodhë përsëri”, thotë Rajiq.

Ai paralajmëron se duhet pasur shumë kujdes dhe shumë mençuri për të parandaluar dhe neutralizuar të gjitha këto situata.

“Deri më tani, autoritetet tona e kanë bërë në mënyrë të jashtëzakonshme dhe Zoti dhashtë që do të vazhdojnë ta bëjnë këtë edhe në periudhën e ardhshme. Mendoj se në përgjithësi e gjithë Europa do të përballet me këtë mundësi për një kohë të gjatë. Dhe ky rrezik i aktivizimit të disa qelizave që janë të lidhura me disa shkolla të islamit radikal dhe që në thelb nuk kanë të bëjnë pak me Islamin e vërtetë dhe mbizotërues", thotë Rajiq.

Analisti ushtarak Vllade Radulloviq thotë se për momentin nuk mund të thuhet me siguri nëse ngjarjet në Gaza do të ndikojnë në zgjimin e islamistëve radikalë dhe xhihadistëve në Ballkan, përfshirë edhe në Kosovë, por duke pasur parasysh përvojën e viteve të mëparshme dhe fakti që një numër i madh i shqiptarëve të Kosovës iu bashkuan ISIS-it dhe luftuan në radhët e tyre, ne duhet të jemi vigjilentë.

Radulloviq për Kosovo online kujton se Kosova ishte e para në listë për nga numri i luftëtarëve nga ana e ISIS-it në raport me numrin e banorëve.

“Prandaj, ekziston frika se diçka e tillë do të ndodhë. Ka një pikë tjetër shumë të rëndësishme kur flasim për mundësinë e zgjimit të islamit radikal në Kosovë, dhe ajo është se anëtarët e Hamasit u bënë thirrje të gjithë myslimanëve që të luftojnë jo vetëm kundër Izraelit, por edhe kundër botës perëndimore. Sikur të ktheheshim disa vite mbrapa, në 2015-16-17, dhe të analizonim disa ngjarje që kanë ndodhur në territorin e Kosovës dhe Metohisë dhe informacionet që kanë ardhur nga NATO dhe madje edhe nga vetë Policia e Kosovës, dhe kur është fjala për Shtetin Islamik dhe xhihadistët në Kosovë e Metohi, atëherë do të shihet se ka pasur plane për sulme ndaj pjesëtarëve të KFOR-it, misioneve ndërkombëtare në Kosovë dhe Metohi, duket se ka një lidhje, d.m.th. , se ekziston mundësia që kjo linjë të 'funksionojë'”, thekson Radulloviq.

Ai tregon se nuk ka të dhëna të inteligjencës dhe sigurisë mbi bazën e të cilave mund të pretendonte nëse diçka mund të ndodhte apo jo por tregon për sulmet e ndodhura pak ditë më parë në Francë dhe deklaratat e autoriteteve në këtë vend se ka një lidhje mes asaj dhune dhe asaj që po ndodh në Izrael dhe Palestinë.

“Më duket se ekziston një frikë e frikshme dhe e justifikuar, jo vetëm në territorin e Kosovës dhe Metohisë por edhe më gjerë, në gjithë Evropën, se mund të ketë një valë dhune, sulme terroriste. Sigurisht, ne të gjithë shpresojmë dhe dëshirojmë që gjëra të tilla të mos ndodhin përsëri, por nuk harrojmë të gjitha ato skena nga rrugët e Nicës, Madridit, Londrës, Berlinit, Parisit, Brukselit dhe më pas gjithçka që ndodhi në zonën e Bosnje dhe Hercegovinë në vitet 90. Ka edhe islamikë radikalë, ndër të cilët ishin "palestinezët morën pjesë në prerjen e tmerrshme të kokës së ushtarëve serbë. Kur i merr parasysh të gjitha këto, si dhe faktin se një numër i konsiderueshëm i shqiptarëve nga Kosova iu bashkua ISIS-it dhe luftoi në radhët e tyre, është edhe më shqetësuese”, thotë Radulloviq, i cili beson se në këtë moment, përveç vigjilencës, nuk duhet futur frikë shtesë.

Nëse konflikti në Rripin e Gazës përhapet pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit, nuk mund të përjashtohet rreziku i islamizmit radikal në Kosovë, thotë Srgjan Simonoviq nga OJQ “Qendra humane” nga Mitrovica e Veriut.

Ai tregon se sistemi i sigurisë në Kosovë kontrollohet nga shërbimet perëndimore, gjë që, sipas tij, parandalon shfaqjen e grupeve radikale islamike në numër më të madh, por shtoi se askush nuk mund të garantojë se nuk ka rreziqe.

“Komuniteti shqiptar në Kosovë pohon islamin sunit të grupit Hanefi, i cili nuk është aq radikal. Në fakt, një grup i tillë është identik në Palestinë. Ai islamik radikal është shtypur mjaft mirë në territorin e Kosovës dhe Metohisë në periudhën e kaluar. Rastësisht, kjo edhe për faktin se sistemi i sigurisë në Kosovë kontrollohet nga shërbimet perëndimore, ndaj do të thosha se është nën “ombrellën” e tyre, e cila gjithsesi parandalon daljen në numër më të madh të grupeve radikale islamike. Por askush nuk mund të guxonte të garantonte se nuk do të ketë incidente sporadike”, beson ai.

Ai kujton se Kosova është zona që në përqindje i ka dhënë ISIS-it më së shumti luftëtarë – më shumë se 400 luftëtarë.

"Kishte shumë njerëz që u kthyen. Mendoj se qeveria e Kosovës punoi mjaft mirë me ata njerëz dhe shumë prej tyre u dënuan me burgime të gjata. Kishte gjithashtu një proces riintegrimi që mbikëqyrej nga faktorët perëndimorë. Çfarë unë Mendoni se ka, është rrezik nëse konflikti në Gaza përhapet dhe nëse përfshin Iranin, Sirinë, Libanin, nëse mbulon një pjesë më të madhe, atëherë ekziston rreziku që mund të ndodhë edhe këtu", thotë Simonoviq.

Duke folur për organizatat ekstreme që veprojnë në Kosovë dhe rekrutojnë njerëz, Simonoviq thekson se ato kanë ekzistuar edhe më parë, ndërsa në dy vitet e fundit të dhënat për këtë janë mjaft të pakta, sepse siç thotë ai, operacioni në Siri ka përfunduar, dhe ISIS nuk zë më vendin kryesor sepse është shtypur.

“Ne ende kemi selefistë, të cilët janë si hanefitë dhe vehabitë, dhe një drejtim i sunitëve. Ka shumë prej tyre të përqendruar në Prishtinë dhe mund të shohim një politikë agresive të Arabisë Saudite, feja dominuese e së cilës është vehabizmi, dhe shohim se ata insistojnë të ndërtojnë shumë xhami në Kosovë. Me sa jam në dijeni, ka më shumë se 600 xhami në Kosovë, gjysma e të cilave financohen me para nga Arabia Saudite, duke propaganduar lëvizjen vehabiste, të cilat mbrojnë islamin origjinal radikal, por janë mjaft agresivë në shfaqjet dhe rekrutimin e tyre", thotë Simonoviq.

Duke komentuar njoftimin e myftiut të Kosovës, Naim Tërnava, se në Kosovë do të ndërtohen edhe 1.000 xhami, ai thotë se nuk është i sigurt se kjo do të ndodhë, sepse Kosova ka mall për një identitet që ende nuk e ka.

“Nuk jam i sigurt se do të ndërtojnë identitet fetar dhe se do të ndërtojnë diçka që bie ndesh me laicizmin, edhe pse e kanë pasur atë hoxhën e famshme Krasniqi, i cili madje ishte dënuar dhe ishte një nga rekrutuesit më të mëdhenj. Kemi edhe Lavdrim Muhaxhirin - 'gjaktarin nga Kaçaniku', i cili vdiq drejtpërdrejt në luftimet në Lindjen e Mesme dhe udhëhoqi një njësi të përbërë me njerëz nga Kosova, por edhe të tjerë nga Evropa. Nuk jam i sigurt se do të jetë në shkallë të gjerë, por sigurisht që do të ketë përpjekje. Ndoshta do të ndërtohen edhe disa xhami, por jo 1.000, kjo është më se e qartë”, tha Simonoviq.

Eksperti i sigurisë, Nuredin Ibishi, beson se rreziku i zgjimit të grupeve radikale islamike në Kosovë nuk është i madh sepse, siç thekson ai, edhe qeveria edhe qytetarët i kanë dënuar sulmet terroriste ndaj Izraelit.

Ai kujton se Kosova është pjesë e Koalicionit për Luftën kundër Terrorizmit dhe se në vitin 2015 Kuvendi i Kosovës miratoi Ligjin për Ndalimin e Pjesëmarrjes në Konfliktet e Jashtme.

“A është zgjimi i islamistëve ekstremë në progres, mendoj se jo, sepse informacioni i vërtetë është se Hamasi kreu një akt terrorist kundër vendbanimeve dhe rrëmbeu fëmijë, kështu që, në këtë kuptim, nuk ka më kuptim që islamistët të mbështesin disa organizatat terroriste. Prandaj, nuk ka asnjë mbështetje apo njoftim në këtë kuptim sepse vetë akti terrorist është dënuar nga Qeveria e Kosovës dhe koalicioni në të cilin jemi anëtarë, koalicioni antiterrorist, dhe njëkohësisht qytetarët e kanë pranuar një akt të tillë. dhe të mbështesë Qeverinë e Izraelit në përpjekje për të zgjidhur këtë situate dhe të stabilizohet”, thekson Ibishi.

Sipas të dhënave të Policisë së Kosovës, që nga viti 2013, në Kosovë janë arrestuar rreth 200 persona të dyshuar për vepra kriminale të terrorizmit, kryesisht për pjesëmarrje në luftime në zonat e konfliktit dhe tani mendohet se nuk ka persona që largohen nga Kosova për të luftuar. në fushat e huaja të betejës. Ibishi pohon se ata që janë kthyer janë dënuar nga institucionet e drejtësisë së Kosovës dhe se po kalojnë në procesin e deradikalizimit dhe riintegrimit.

“Qeveria e Kosovës ka marrë masa dhe ka filluar procesin e deradikalizimit dhe riintegrimit, është në vazhdimësi, sipas programeve të veçanta që janë sipas standardeve të të gjitha vendeve që kanë demokraci të zhvilluar, evropiane dhe amerikane. Prandaj, ata marrin të gjitha masat e nevojshme në drejtim të deradikalizimit dhe riintegrimit të të gjithë këtyre pjesëmarrësve. Ata që kanë marrë pjesë drejtpërdrejt janë edhe penalisht përgjegjës për këtë, në përputhje me ligjin, ndërsa familjet, gratë dhe fëmijët, i nënshtrohen një programi deradikalizimi dhe riintegrimi”, tha Ibishi.

I pyetur se cili është profili i personave që rekrutojnë më shpesh organizata ekstremiste, Ibishi tregon se ata kanë punuar në indoktrinimin e të rinjve.

“Këta janë zakonisht të rinj që i nënshtrohen indoktrinimit dhe kjo vazhdoi menjëherë pas çlirimit të Kosovës. Kryesisht organizatat irakiane filluan t'u afrohen të rinjve, për t'i rekrutuar në organizata terroriste si ISIS dhe të tjera. Mendoj se atëherë kanë munguar masat për veprimin dhe anëtarësimin në organizata të tilla. Mirëpo, vetëm pas miratimit dhe hyrjes në fuqi të ligjit, i cili është shumë i rreptë, ai u reduktua në minimum, nuk e di nëse ka pasur një apo dy raste pjesëmarrjeje. Prandaj, miratimi i ligjit dhe masat e tjera represive dhanë rezultate”, ka përfunduar Ibishi.