Bjelliq: E ardhmja e Ballkanit të Hapur varet nga anëtarët e tij, nevojitet bashkëpunim institucional mes ministrive

Profesori në Fakultetin Ekonomik në Beograd, Predrag Bjelliq, tha për Kosovo online se e ardhmja e nismës Ballkani i Hapur varet nga shtetet anëtare që janë pjesë e saj dhe sipas tij, është e nevojshme të vendoset bashkëpunim institucional ndërmjet ministrive në në mënyrë që puna në kuadër të iniciativës të bëhet më funksionale.

Bjelliq thotë për Balaknin e Hapur se është nisma e parë që vjen nga vetë rajoni, ndërsa të tjerat janë të stimuluara nga jashtë, por vëren se shumë marrëveshje të nënshkruara në kuadër të Ballkanit të Hapur nuk po zbatohen, sepse mungon një kornizë e përbashkët.

“Ka shumë marrëveshje në fusha të ndryshme, por të gjitha duhet të futen në një kornizë të përbashkët dhe të operacionalizohet puna që varet nga takimet e samiteve që mbahen një ose dy herë në vit. Duhet të vendoset bashkëpunimi institucional ndërmjet ministrive për ta bërë atë shumë më funksional. Nëse kjo do të ndodhë është një pyetje e madhe. Kam frikë se ka ndonjë pengesë në formën e gërshetimit të ndikimeve politike nga jashtë që mund ta ndikojë atë. Ne pamë, ishte një panair i verës, i cili ishte organizuar më parë. Kjo është, për shembull, një anë e dukshme e kësaj nisme, edhe pse mendoj se këtë bashkëpunim më shumë e shtyjnë kompanitë dhe odat ekonomike që kanë bashkëpunim të mirë brenda rajonit sesa zbatimi i tij nga qeveritë”, vlerëson Bjelliq.

Arritjet më të mëdha të Ballkanit të Hapur, thotë ai, janë masat për lehtësimin e tregtisë, pra kalimin e kufirit, marrëveshjet ndërmjet vendeve për njohjen e subjekteve ekonomike të autorizuara, e cila u iniciua në Cefta, por u funksionalizua në Ballkanin e Hapur, si dhe promovimi i përbashkët i rajonit përmes eventeve si panairet.

Ai tregon gjithashtu se në disa çështje ka një mbivendosje me Cefta.

“Për shembull, ai lehtësoi kalimin e kufirit dhe korridoret e gjelbra të Ceftës, që i shihni në kufi kur vini, sepse ka një kanal të veçantë për kalimin e kamionëve. Shumë gjëra nuk janë funksionalizuar dhe tani do të varet nga këto tri palë dhe nga harmonizimi i marrëdhënieve që Cefta ka me Ballkanin e Hapur. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për Serbinë, pasi e dimë se në Cefta ka edhe iniciativa të ndryshme për të zhvilluar më tej bashkëpunimin në kuadër të procesit të Berlinit. U inaugurua një treg i përbashkët rajonal, dhe ky është edhe qëllimi i Ballkanit të Hapur. Ka mbivendosje, ndaj duhet të përcaktohen rreptësisht prioritetet e të dy integrimeve”, thotë Bjelliq.

Bashkëbiseduesi ynë thotë se në një moment u pa se Shqipëria po tërhiqej politikisht nga kjo nismë, pavarësisht se, siç beson ai, ishte një nga propozuesit më të mëdhenj të të gjithë procesit. Ai gjithashtu thekson se do të ishte shumë e rëndësishme për Serbinë që Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina të bashkohen në Ballkanin e Hapur.

“Këta janë në fakt partnerët tanë më të rëndësishëm nga rajoni. Ata janë pjesë e Ceftës dhe Cefta tani është pak e zhbllokuar, po negociohet një marrëveshje për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve tregtare, e cila është shumë e rëndësishme, sepse janë këto mosmarrëveshje që po e pengojnë Ceftën. Do të shohim nëse do të ketë vullnet politik në të ardhmen, pasi janë të rëndësishme edhe ndikimet politike nga rajoni, por edhe nga jashtë, të cilat ndikojnë në të ardhmen e të dyja nismave”, thotë Bjelliq.

Bashkëbiseduesi ynë shpjegon se Ballkani i Hapur erdhi në jetë në një moment politik kur Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria u bllokuan në rrugën evropiane dhe se ishte një përgjigje rajonale ndaj asaj situate.

“Nga ana tjetër, pasi Cefta ishte nën bllokadë politike për shkak të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, ishte një moment i favorshëm për Serbinë, Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë për të krijuar integrimin e tyre rajonal. Është, le të themi, iniciativa e parë që vjen nga rajoni. Të gjitha këto të tjera u stimuluan nga jashtë dhe fillimisht zuri rrënjë politikisht, ndonëse kuptimi themelor i saj është ekonomik, domethënë liberalizimi i tregtisë në rajon. Nuk e ka atë liberalizimin bazë në kuptimin e uljes së detyrimeve doganore për tregtinë e mallrave dhe shërbimeve, që është ende në Cefta, por me disa masa shkon përtej asaj që është rënë dakord në Cefta”, shpjegon profesori.

Siç thotë ai, Ballkani i Hapur është në fakt një integrim nën-rajonal në të cilin janë tre nga shtatë nënshkruesit e Cefta-s.

“Çdo bashkëpunim është i mirëseardhur dhe çdo liberalizim kontribuon edhe në zhvillimin e tregtisë rajonale. Besoj se mungesa e iniciativës është se në të janë vetëm tre pale dhe nëse do të hynin edhe më shumë, lind pyetja, çfarë do të na bëjë kjo, nëse tashmë e kemi Ceftën. Aty duhet të merret një vendim strategjik dhe të koordinohet puna, sepse qëllimi duhet të jetë krijimi i një tregu sa më liberal në rajon dhe anëtarësimi në Bashkimin Evropian”, thotë Bjelliq.