Çelliq: Nuk jam optimist për rezultatet e Gjykatës Speciale në Hagë, pa drejtësi për viktimat serbe

Profesor asistent në Fakultetin Juridik në Mitrovicën e Veriut Dushko Çelliq shprehu pritshmërinë që deri në fund të këtij viti apo në fillim të vitit të ardhshëm do të mund të jepet aktgjykimi i shkallës së parë për rastin e Hashim Thaçit dhe tre ish-oficerëve të tjerë të lartë të UÇK-së, por se nuk është optimist për rezultatet e punës së Dhomave të Specializuara të Kosovës me seli në Hagë sepse nuk do të ketë aktakuza të reja, dhe ato ekzistuese nuk mbulojnë numrin më të madh të krimeve kundër serbëve.

“Nuk besoj se do të ketë më aktakuza, për fat të keq. Këto aktakuza nuk janë të plota, dhe nëse do të ketë aktgjykim, me këtë ritëm mund të presim një aktgjykim në fund të këtij viti apo në fillim të vitit të ardhshëm për gjykimin e Hashim Thaçit dhe të pandehurve së bashku. me të”, tha Çelliq për Kosovo online.

Ai beson se pavarësisht nga përfundimi i procedurës, fakti që Thaçi dhe një grup ish-oficerësh të UÇK-së akuzohen për ndërmarrje të përbashkët kriminale, tregon se ngjarjet e luftës nuk kanë qenë aq “bardh e zi” siç i paraqet Prishtina.

“Ajo që mund të jetë interesante nga këndvështrimi i viktimave serbe është se në këto aktakuza veprat penale megjithatë cilësohen si ndërmarrje e përbashkët kriminale e ish-pjesëtarëve të UÇK-së. Pavarësisht nga individualizimi i fajit dhe përfundimi eventual i kësaj procedure, kjo tregon se UÇK-ja ishte pjesë e kësaj ndërmarrje kriminale. Prandaj, mund të thuhet se gjërat në Kosovë dhe Metohi nuk kanë qenë bardh e zi siç i paraqet Prishtina”, saktëson Çelliq.

Duke përmbledhur punën e Dhomave të Specializuara, dekani i Fakultetit Juridik në Mitrovicën e Veriut thotë se ajo ka qenë një “gjykatë hibride” që nga fillimi.

“Formimi i këtij organi kuazi-gjyqësor tregon se edhe pjesa perëndimore e bashkësisë ndërkombëtare ka pranuar që institucionet në Kosovë dhe Metohi nuk janë në gjendje të ofrojnë dëmshpërblim dhe drejtësi, në radhë të parë për viktimat serbe të krimeve të luftës dhe për autorët shqiptarë. Dhe fakti që këto organe kuazi-gjyqësore janë formuar në mënyrë hibride për t'iu përkatur formalisht institucioneve të të ashtuquajturës Kosovë, ndërsa operacionet e tyre janë zhvendosur në Hagë dhe përbëhen nga gjyqtarë dhe prokurorë të huaj sërish tregon një një lloj mosbesimi në institucionet në Prishtinë”, ka vlerësuar Çelliq.

Kjo, pohon ai, ka bërë disa "gjëra të këqija".

“Së pari, institucionet në Prishtinë e kanë kuptuar se nuk janë më përgjegjëse për gjykimin e autorëve shqiptarë kur bëhet fjalë për krimet kundër serbëve, por vetëm krimet ‘serbe’ dhe këtë e kemi parë tashmë në veprim vitet e fundit. Ata janë të angazhuar në arrestimin e serbëve në një mënyrë shumë arbitrare dhe kapriçioze dhe duke i akuzuar ata për krime lufte dhe krime të tjera," thekson Çelliq.

Pikën e dytë ai e sheh si mosefektshmërinë e aktakuzave.

“Duke shqyrtuar aktakuzat shohim se numri më i madh i veprave penale me viktima serbe nuk janë përfshirë. Janë të përfshira vetëm disa dhjetëra viktima serbe dhe sërish disa dhjetëra viktima shqiptare. Nuk flitet për krimet në “Shtëpinë e Verdhë” ndaj qindra serbëve. Si kryetar shumëvjeçar i Koordinimit të Shoqatave Serbe të Familjeve të të Zhdukurve dhe të Vrarëve në ish-Jugosllavi, mund të them se gjatë luftës në Kosovë dhe Metohi ka pasur më shumë se një mijë viktima serbe, dhe kjo përfshin vetëm disa dhjetëra viktima. Për më tepër, tashmë kemi disa aktakuza për frikësimin e dëshmitarëve, gjë që sërish tregon joefikasitetin e këtij mekanizmi. Duke pasur parasysh të gjitha këto, për fat të keq, nuk mund të jem optimist për rezultatet dhe nuk mund të them se familjet e viktimave do të marrin kompensim të drejtë në aspektin e së vërtetës dhe drejtësisë”, thekson Çelliq.

Ai e mbështet këtë pretendim në pretendimin se Dhomat e Specializuara është dashur të jenë nën kujdesin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, e jo të sistemit të Kosovës.

Si problem tjetër ai thekson çështjen e frikësimit të dëshmitarëve, e cila filloi gjatë punës së Tribunalit të Hagës.

“Sidomos duke pasur parasysh përvojën me frikësimin e dëshmitarëve, me faktin se një situatë të tillë kemi pasur edhe në Gjykatën Ndërkombëtare për Krimet në Territorin e Ish-Jugosllavisë. Të përmendim aktakuzat dhe lirimet ndaj (Farmir) Limajt, (Ramush) Haradinajt. Këtu jam edhe më pak optimist”, thotë Çelliq.

Ai beson se zgjidhja e vetme për familjet dhe shoqatat e të rrëmbyerve dhe të zhdukurve është moslejimi i zhvillimit të procesit para kësaj gjykate në errësirë.

"Ajo që ndoshta duhet të bëjmë dhe çfarë mund të bëjmë është të sigurojmë që puna e kësaj Tribunali të mos zhvillohet në errësirë, por më tepër se si media ashtu edhe familjet dhe shoqatat e viktimave janë thjesht të interesuara që procesi të zhvillohet nën vëzhgimin e tyre, sepse ka thjesht një interes në publikun dhe interesin e familjeve të viktimave që të paktën të arrihet një lloj drejtësie, gjë që unë absolutisht dyshoj kur është fjala për këtë mekanizëm”, përfundon Çelliq.