Gjuriq: Epoka e akullnajave në marrëdhëniet Prishtina-SHBA për shkak të veprimeve të Albin Kurtit

Prej disa kohësh kemi vërejtur se periudha e akullnajave në marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Prishtinës po vazhdon, nuk është rezultat i dëshirës së askujt në qeverinë amerikane, por i veprimeve të qeverisë së Albin Kurtit, deklaroi ambasadori i Serbisë në Uashington, Marko Gjuriq.

Gjuriq në një intervistë për Alo ka folur për marrëdhëniet mes Beogradit dhe SHBA, të cilat, siç tha ai, kanë avancuar shumë vitet e fundit, por edhe për marrëdhëniet e Prishtinës me Amerikën, duke pretenduar se janë ftohur.

Marrëdhëniet mes Serbisë dhe Amerikës ishin fjalë për fjalë të ngrira për vite me rradhë. Sigurisht që nuk është më kështu. Cili ishte momenti kryesor që përmbysi gjithçka?

E gjithë dekada e mëparshme ishte një dekadë e transformimeve të mëdha dhe, në shumë aspekte, e trazirave në Serbi. Vetëm shikoni ekonominë, infrastrukturën dhe pozitën e përgjithshme ndërkombëtare. Faktet dhe shifrat thonë: Serbia është një vend dukshëm i ndryshëm sot në krahasim me dhjetë vjet më parë. Kjo përmbysje e ndodhur nga brenda krijoi supozime të rëndësishme, por edhe një nevojë më të fortë për shoqërimin tonë me Amerikën si fuqia kryesore ekonomike, ushtarake dhe shkencore-teknologjike e qytetërimit perëndimor. Amerika po ndryshonte gjithashtu gjatë asaj periudhe dhe ende po ndryshon me një shpejtësi të madhe. Sot, Serbia me vetëdije i kushton vëmendje të madhe kësaj marrëdhënieje. Pothuajse tre vjet më parë, Pothuajse tre vjet më pare presidenti Vuçiq më dha detyrënpër të zgjeruar dhe forcuar praninë tonë në Uashington. Ne po punojmë intensivisht për këtë me mbështetjen e plotë institucionale dhe do të thoja edhe mbështetjen e shoqërisë. Serbët e kuptojnë se çfarë po bëjmë dhe pse.

Së fundmi keni thënë se liderët e Prishtinës nuk janë të mirëpritur aktualisht në SHBA. Cila është mënyra më e mirë për ta parë atë? Dhe si do t'i përshkruanit shkurtimisht marrëdhëniet ndërmjet Prishtinës dhe Uashingtonit?

Prej disa kohësh kemi vërejtur se periudha e akullnajave në marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Prishtinës vazhdon. Nuk është rezultat i dëshirës së askujt në qeverinë amerikane, por i veprimeve të qeverisë së Aljbin Kurtit. Në dy vitet e kaluara, Kurti sulmoi të gjitha vlerat, rezultatet dhe institucionet në Kosovë e Metohi, në krijimin e të cilave taksapaguesit amerikanë dhe evropianë investuan miliarda dollarë. Ka shumë muaj që nuk keni parë asnjë ministër nga Prishtina në Uashington. Kjo është e paprecedentë. Nga ana tjetër, derisa jemi duke bërë këtë intervistë, Lista Serbe është pritur në kryeqytetin amerikan me vëmendjen dhe respektin më të madh. Si shtet, vetëm në dy javët e fundit kemi pasur pjesëmarrjen e kryeministres Ana Brnabiq në forumin e biznesit në Nju Jork, si dhe vizitat e rëndësishme të ministres Tanja Mishçeviq dhe ministres Jelena Begoviq në Uashington. Një situatë e tillë faktike flet shumë për qëndrimin e SHBA.

Çfarë mendimi ka administrata amerikane për Albin Kurtin? Deri në çfarë mase e shohin ende si fëmijën e tyre?

Se çfarë mendojnë ata personalisht për Kurtin varet nga kë pyesni, për politikën e tij, megjithatë, pothuajse të gjithë mendojnë më të keqen. Nuk do të them se nga kush e kam dëgjuar mendimin se me Kurtin kemi më të keqen e të dy botëve - demagog dhe shovinist. Bazuar në gjithçka që kemi parë, jam dakord me këtë pikëpamje.

Në shumë qarqe mund të dëgjohet se të tjerët, si Londra dhe Berlini, kanë një ndikim vendimtar te Kurti dhe në një masë më të vogël SHBA. Sa të vërteta ka në këtë?

SHBA nuk janë të vetmet në dënimin e Kurtit dhe politikës së tij ekstreme, shumë shtete perëndimore ndajnë të njëjtin qëndrim edhe pse e kanë mbështetur deri dje. Duke mos qenë i gatshëm për kompromis, me lëvizje tejet provokuese që zgjasin me muaj, duke marrë armë, e sidomos duke shkelur të drejtat elementare njerëzore të serbëve në Kosovë e Metohi, Kurti është vënë në një situatë ku i gjithë komuniteti ndërkombëtar ka ngritur një alarm i kuq për të. Problemi, megjithatë, nuk është vetëm Kurti, por ideja që ai propagandon, e cila mund të jetë vdekjeprurëse edhe kur ai është larguar prej kohësh. Më duket se shpesh e harrojmë këtë.

Cila ka qenë dita apo momenti juaj më i vështirë që kur keni marrë postin e ambasadorit në Uashington? Dhe kur u ndjetë më mirë dhe më krenar?

Fatkeqësisht, ajo ditë më e vështirë po vazhdon një vit e gjysmë, që nga përkeqësimi drastik i pozitës së serbëve në Kosovë e Metohi, e deri te tërheqja e armëve mbi popullin tonë dhe fëmijët tanë, rrahjet, arrestimet, e të mos flasim për format e përditshme të abuzimit, përshkallëzimin e rëndë dhe krizën që po vazhdon këto gjashtëdhjetë ditët e fundit. Si ambasador dhe pjesë e ekipit diplomatik serb në SHBA, isha shumë krenare në hapjen e ndërtesës sonë të re, madhështore të ambasadës në zemër të Uashingtonit, në tetor të vitit të kaluar, kur ceremonia jonë u dekorua nga prania e Zonjës së Parë, Tamara Vuçiq, Kryetari i Asamblesë Kombëtare Vlladimir Orlliq, Zëvendëskryeministrja dhe Ministrja e Kulturës Maja Gojkoviq, si dhe i dërguari special për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Eskobar dhe zyrtarë të tjerë amerikanë. Isha shumë i lumtur edhe në konferencën e parë të diasporës serbe në Uashington të quajtur “Forcimi i lidhjeve”, të cilën e organizuam, si dhe në themelimin e Këshillit të Biznesit Serbo-Amerikan, për këto tre vite çdo muaj ishte i mbushur me të tilla gjërat. Më duhet të pranoj pa modesti se kemi shumë arsye për të qenë krenarë, e ndër to së shpejti do të jetë edhe hapja e rezidencës serbe në kryeqytetin amerikan.

Sa shpesh dëgjoni nga presidenti Aleksandar Vuçiq? Për çfarë flisni më shumë?

Kam qenë në kontakt të vazhdueshëm me presidentin Vuçiq për vite të tëra, dhe shumë kohë përpara se të merrja pozitën e tij aktuale. Nga funksioni, por edhe nga angazhimi im politik, unë bashkërendoj veprimtarinë time politike me të. Tani përpiqem t'i raportoj presidentit çdo ditë për ngjarjet në Uashington dhe tema që kanë të bëjnë me marrëdhëniet dypalëshe, por ndonjëherë flasim edhe për Kosovën dhe Metohinë, duke pasur parasysh se për gjashtë vjet kam udhëhequr zyrën e qeverisë sonë për Kosovë e Metohi dhe se pozita dhe fati i popullit tonë në krahinën jugore është një çështje e veçantë dhe e rëndësishme për mua personalisht. Përndryshe, në Beograd vij të paktën një herë në dy muaj, ndonjëherë më shpesh.

Si perceptohet kreu i shtetit tonë në administratën amerikane? A u fajësua ai për mos vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë?

Bazuar në vetë pritjen që unë, si ambasador dhe i dërguar i Presidentit të Serbisë, pata në administratën lokale me ardhjen time në Uashington, bazuar në takimet e mëparshme që kam pasur me zyrtarë të lartë amerikanë, si dhe në bazë të ndryshimet në mënyrën e dëgjimit dhe kuptimit të qëndrimeve tona, është evidente se imazhi i Serbisë ka ndryshuar dukshëm. Kushdo që dëshiron të jetë objektiv e kupton se çfarë roli dhe kontributi ka luajtur dhe vazhdon të luajë presidenti Vuçiq në këtë. Shumë nga bashkëbiseduesit e mi e shohin atë si një burrë shteti serioz, të përgjegjshëm, konstruktiv dhe të besueshëm, vizioni i të cilit për përmirësimin e të gjitha formave të bashkëpunimit me SHBA-të, por edhe për përparimin politik dhe ekonomik të Serbisë dhe qytetarëve të saj, shkon përtej kufijve të vendit tonë. Ka edhe nga ata që e shohin Serbinë si një vend, dhe përfaqësuesit e saj të zgjedhur, në një mënyrë shumë të ndryshme. Ka nga ata që e simpatizojnë presidentin tonë, pra atë që po bën në Serbi dhe në rajon, dhe nga ata për të cilët nuk do të jetë kurrë i mirë. Megjithatë, të dy respektojnë rezultatet, të cilat janë thjesht fakte.

Shpesh dëgjohet se qendrat e fuqisë perëndimore, duke përfshirë disa rryma në Uashington, qëndrojnë pas protestave në Serbi. A keni ndonjë njohuri për këtë?

Në çdo vend demokratik, përfshirë edhe vendin tonë, protestat janë një mënyrë e përhapur dhe tradicionale për të shprehur mosmarrëveshjen apo pakënaqësinë e politikanëve apo njerëzve për ndonjë fakt apo ngjarje. Ne në Serbi nuk kemi pse të kemi frikë nga konkurrenca e njerëzve dhe ideve në tregun politik. Personalisht nuk kam njohuri për investime në protesta, shpresoj që me këtë të merren institucione dhe organe të tjera. Por nëse ka investime të tilla, është e rëndësishme që të jetë transparente dhe në përputhje me ligjin, që të paguhen taksa ndaj shtetit dhe të mos prishet rendi dhe qetësia publike. Siç do të thoshte presidenti Vuçiq, në fund të fundit, gjithçka përfundon në qendrat tregtare në Beograd...

Duket se është duke u zhvilluar një lloj ofensive serbe kundër SHBA. Shkruhej gjithashtu që punësuam një shtëpi lobimi me reputacion. Cilat janë pasuritë tona më të mëdha në atë ofensivë?

Pasuritë tona më të mëdha në dhjetë vitet e fundit kanë qenë rezultatet e tjera në shumë fusha, të cilat faktikisht flasin vetë. Sot Serbia është një produkt i mirë, si të thuash, që reklamohet shumë më lehtë se më parë. Ekziston një fjalë e urtë amerikane që thotë: “Asgjë nuk është më e suksesshme se suksesi.” Në rastin e Serbisë, kjo është vërtet e vërtetë. Kemi gjithashtu një histori të gjatë 142-vjeçare të marrëdhënieve me SHBA në anën tone, kulturën dhe traditën e popullit tonë dhe kishës sonë, si një nga bashkësitë fetare më të vjetra këtu, por edhe sukseset moderne të njerëzve tanë të biznesit, shkencëtarëve, profesorëve, juristëve...Dy shtëpi lobi u punësuan me qëllim që të na ndihmojnë në rrugëtimin tonë të gjatë për të korrigjuar - për dekada dhe nga shumë anë - imazhin negativ të vendit tonë dhe përhapjen e narrativës së vërtetë për një Serbi gjithnjë e më të suksesshme dhe gjithnjë e më të fortë.