Gjuriq: Ideja se pas ngjarjeve në Banjskë qëndron Serbia apo Amerika është absurd

Ideja se Beogradi qëndron pas ngjarjeve në Banjskë është absurde dhe e pakuptimtë! Është e qartë për të gjithë se deri në atë javë e shihnim Kurtin të shkatërronte pozicionin e të ashtuquajtës Kosovë e pavarur dhe shkatërronte marrëdhëniet pikërisht me ata akterë ndërkombëtarë që çuan në krijimin e saj. Ne kishim vrull dhe duheshin marrë masa shumë më të ashpra ndaj Kurtit. Ju mund të mbështesni qëndrimin serb ose të jeni kundër tij, të mbështesni ose të jeni kundër qeverisë aktuale serbe, por ne do të pajtohemi që ajo nuk është aq naive sa të qëllojë veten në gju, tha Marko Gjuriq, ambasador i Serbisë në SHBA, në një intervistë për Kurir.

Ai shton se ideja se pas ngjarjeve në Banjskë qëndron SHBA-ja është po aq absurde sa edhe ideja se pas këtyre ngjarjeve qëndron Beogradi zyrtar.

“Nëse për një gjë jemi dakord ne dhe amerikanët kur është fjala për Kosovën, ajo është ruajtja e stabilitetit dhe përkrahja e përpjekjeve për të gjetur zgjidhje përmes dialogut. Sa i përket temave të caktuara me rëndësi për pozitën e komunitetit serb në KdhM, përkundër mosmarrëveshjeve që kemi për statusin, autoritetet amerikane luajtën një rol konstruktiv. SHBA-të, por edhe Serbia, definitivisht nuk duan një konflikt tjetër në Evropë”.

Cili ishte reagimi i parë që ju erdhi në lidhje me ngjarjet në Banjskë. Dhe sa kishte dallim ajo që dëgjuat nga përfaqësuesit e Serbisë në krahasim me atë që mund të dëgjonit nga pala amerikane?

Reagimi i SHBA-së është reagimi i pritshëm refleks i një fuqie të madhe që ishte ndër të parat që mbështeti pavarësinë e të ashtuquajtur Kosovë. Megjithatë, unë besoj se Serbia dhe SHBA-ja kanë ende një interes të përbashkët themelor në Kosovë dhe Metohi - dhe ai është stabiliteti. Për më shumë se 20 muaj, Kurti punoi me zell për të provokuar një reagim refleks nga vendet që mbështetën shkëputjen e njëanshme 15 vjet më parë. Logjika është e thjeshtë - ata nuk duhet të më pëlqejnë mua apo atë që bëj, por në fund të fundit, ata e njohën Kosovën si të pavarur, që do të thotë se nëse duan të qëndrojnë konsistent me atë vendim strategjik, nuk mund të më sfidoni të bëj atë që bëj, gjithashtu dua ta paraqes atë si një pushtet që ushtron në mënyrë sovrane në territorin tim. Edhe nëse e vesh me retorikë liberale dhe demokratike, vetëm qielli është kufiri. Gjithçka që i duhej Kurtit ishte edhe arsyeja më e vogël reale apo e imagjinuar për ta zhvendosur të gjithë presionin nga vetja në palën serbe. Kjo ndodhi javën e kaluar dhe të gjithë përkrahësit e të ashtuquajturës Kosovë e pritën me lehtësim. Ngjarja në Banjskë është një tragjedi e madhe për Serbinë, popullin serb në tërësi, është shumë e keqe edhe për popullin shqiptar, dhe është padyshim më e keqja për familjet e të vrarëve. Po të mos ishte ai, megjithatë, do të ishte gjetur diçka tjetër që do të kishte shërbyer si shkas. Regjimi i Kurtit ua ka hequr serbëve të gjitha të drejtat e tyre kolektive politike dhe ekonomike, dhe fatkeqësisht edhe një pjesë të mirë të të drejtave themelore të njeriut. Kurti me vetëdije krijoi të gjitha parakushtet për konflikte dhe ngjarje të tilla.

Nuk është një teori e pabazuar se kjo është inskenuar nga Prishtina me ndihmën e qendrave të pushtetit perëndimor, pasi Prishtina me Albin Kurtin në krye ka qenë mjaft e lëkundur në dialog gjatë javëve të fundit. Cili është këndvështrimi juaj?

Beogradi zyrtar nuk qëndron pas ngjarjeve në Banjskë dhe Serbisë, kjo aspak  politikisht nuk I ka konvenuar. Ne duam të kthejmë vëmendjen për terrorin ndaj popullit serb, i cili u intensifikua edhe më shumë pas kësaj tragjedie. Nuk do të lëshohesha në spekulime për rolin e shërbimeve të huaja. Beogradi kërkon një hetim ndërkombëtar të pavarur për ngjarjet në Banjskë. Kërkojmë shkakun e vdekjes dhe drejtësinë për të gjithë të vrarët. Kemi arsye të besojmë se Prishtina po fsheh prova dhe po manipulon faktet. Familjet e të vrarëve kanë të drejtë të dinë se çfarë ka ndodhur. Këtë duhet ta dijë edhe publiku botëror. Nëse është e vërtetë se Bojan Mijailoviç u ekzekutua me një plumb në kokë nga afërsia pasi u dorëzua dhe se i ndjeri Afrim Bunjaku u vra nga një mjet shpërthyes, kjo hedh dritë të re mbi këto ngjarje. Është turp që kjo duhet të diskutohet publikisht në këtë mënyrë në vend që prokurorët dhe gjyqtarët të merren me të.

Duke pasur parasysh se ngjarjet në Banjskë nuk janë aspak në duart e Serbisë, a ka, sipas jush, një arsye të vetme që Serbia, pra Beogradi zyrtar, qëndron pas gjithçkaje dhe cila mund të jetë arsyeja për këtë?

Regjimi i Albin Kurtit mban përgjegjësinë më të madhe, pothuajse ekskluzive për krizën në KdheM. Ai dhe bashkëpunëtorët e tij duhet të mbajnë përgjegjësi edhe për krijimin e ambientit në të cilin ndodhi tragjedia në Banjskë. Jam absolutisht i sigurt se me kalimin e kohës ai do ta mbajë atë përgjegjësi. Vlerat e Serbisë dhe serbëve në KdheM nuk janë vlera të dhunës, represionit dhe urrejtjes. Nëse po përgjithësoj tashmë, duhet të them gjithashtu se besoj se serbët në KdheM janë popull i tolerancës dhe i dashurisë që duan të jenë në vatrat e tyret.

Edhe pse Serbia e dënoi vrasjen e pjesëtarëve të Policisë së Kosovës, Prishtina nuk u shpreh në asnjë mënyrë për vrasjen e së paku tre serbëve, përfshirë edhe familjarët. Si e shikoni, çfarë na tregon kjo?

Regjimi i Kurtit dëshiron ta shohë Kosovën dhe Metohinë pa serb. Gjithçka që ata bëjnë është në funksion të vetëm të kësaj. Nuk pres humanizëm nga njerëz të tillë. Më vjen sinqerisht keq për vdekjen e policit shqiptar dhe për konfliktin tonë shumë brezash në përgjithësi. Njerëzit si Kurti duan t'ia përcjellin luftërat në kokë brezit të ardhshëm. Kurti nuk duhet të kishte dërguar kurrë njerëzit e tij të armatosur në veri. Të gjithë e dinë shumë mirë se çfarë shkruhet në neni. 9 të Marrëveshjes së Brukselit për praninë e SHPK-së në veri të Kosovës.

A mendoni se Prishtina mund të përfitojë nga e gjithë kjo? A duhet të frikësohet populli ynë në KdheM në atë kuptim në periudhën e ardhshme, duke pasur parasysh se edhe para kësaj ngjarjeje po vuajnë terrorin nga institucionet e Prishtinës?

Prishtina (d.m.th. Kurti, nuk më pëlqen ta përdor emrin e atij qyteti të rëndësishëm për ne në një kontekst pejorativ) ka kohë që e përgatit këtë kurth. Në personin e Aleksandër Vuçiqit, populli ynë në KdheM ka një përfaqësues të thekur dhe vetëmohues, por edhe mbrojtës në kuptimin strategjik. Megjithatë, uniteti dhe përkushtimi i gjithë Serbisë, por edhe i të gjitha institucioneve të saj për këtë çështje janë të domosdoshëm. Ka një dallim të madh mes Serbisë dhe të ashtuquajturit Kosovë. Regjimi i Kurtit me të gjithë aparatin dhe mbështetjen e pjesshme ndërkombëtare jeton në konflikt me ne 24/7. Është një realitet që duhet ta pranojmë, sado që nuk na pëlqen. Dhe për të luftuar me mençuri dhe më të fortë se kurrë. Megjithatë, shumë njerëzve nuk u pëlqen ideja se trajtimi i kësaj teme kërkon durim, mençuri dhe përpjekje për të përmirësuar të gjithë shoqërinë. Është pakrahasueshëm më e lehtë të kërkosh fajtorin.

Shumë kanë nxituan të dënojnë Beogradin për shpalljen e një dite zie për viktimat e serbëve. Çfarë keni për të thënë për këtë?

Unë them turp për ta.

Në konflikt është konfirmuar se ka marrë pjesë edhe Milan Radoiçiq, ish-nënkryetari i Listës Serbe, i cili dha dorëheqje nga ajo pozitë. Këtë e ka konfirmuar vetë të premten.

Për qëndrimin serb është me rëndësi që presidenti Vuçiq tha se përgjegjësia e të gjithëve do të shqyrtohet nga pala serbe. Askush nuk duhet të jetë jashtë dhe mbi ligjin dhe dua të them që sinqerisht, jo si frazë, ne qëndrojmë ose biem si shtet mbi këtë. Dua të ndaj të vërtetën me ju pavarësisht nga rreziku dhe intensiteti i ndjekjes. Si dikush që ka zhvilluar një dialog për tetë vjet dhe i njeh kushtet dhe njerëzit e vendit, absolutisht nuk mund ta imagjinoj që Milan Radojiçiq apo kampionë të tjerë të serbëve në Kosovë dhe Metohi, me vetëdije dhe qëllim, të rrezikojnë interesat serbe apo jetën e bashkatdhetarëve të tyre dhe fqinjët. Kam kaluar shumë me ta në KdheM dhe i qëndroj këtij vlerësimi. Me vite të tëra, herë nëpër institucione, herë nëpër barrikada, këta njerëz luftuan për mbijetesën e popullit të tyre në një kohë dhe rrethana aspak normale. E konsideroj të përgjegjshme dhe të nderuar që Radoiçiq mori përgjegjësinë dhe pranoi bashkëpunimin me autoritetet shtetërore për të vërtetuar të vërtetën.

Një pjesë e opozitës ka kërkuar mbajtjen e seancës urgjente parlamentare me rastin e ngjarjeve në Banjskë. Duke qenë se i mëparshmi, po ashtu me iniciativën e tyre, përfundoi në fiasko pikërisht për shkak të sjelljes së tyre, a mund të prisnim këtë herë një dialog parlamentar më konstruktiv, apo mendoni se do të ishte thjesht humbje kohe?

Shumë pak njerëz në skenën politike kanë njohuri dhe kuptim të thellë për çështjet e Kosovës dhe Metohisë. Në diskutimet partiake, më së shumti mund të dëgjojmë parulla dhe fraza. Tragjikisht pak njohuri themelore. Kryeni një anketë në mesin e deputetëve të partive politike të caktuara, dhe shpeshherë më të zhurmshmet, dhe kërkojuni atyre të listojnë liderët e partive parlamentare në Kosovë ose në aspektin gjeografik, burimet ekonomike dhe natyrore, apo edhe të listojnë të 10 komunat me shumicë serbe, dhe gjithçka do të jetë e qartë për ju. Shumë prej tyre dinë vetëm të bërtasin, të tregojnë gishtin dhe të kërkojnë fajtorë. Unë jam i trishtuar për këtë. Serbia duhet të bashkohet për çështjen e Kosovës dhe Metohisë, të paktën kur është e vështirë. Së bashku mund të bënim gjithçka.

Në fund të fundit, a ka kuptim të pritet vazhdimi i dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës dhe çfarë mund të presin serbët nga kjo?

Besoj se takime do të ketë. Takimet, megjithatë, siç na mëson përvoja e zezë, nuk janë njësoj si dialogu dhe aq më pak si mirëkuptimi. Do të ishte mirë sikur të ekzistonte ai dialog. Ne serbët jemi gjithmonë për dialog. Tani, megjithatë, ka një sulm hibrid ndaj serbëve në Kosovë dhe Serbi, të drejtuar nga Kurti. Sa më shpejt të fillojë një dialog i vërtetë, aq më mirë do të jenë të gjithë.