Kupchan: Nuk pres që Kurti të angazhohet për dialogun me Serbinë

Eksperti amerikan për politikë të jashtme Charles Kupchan, nga Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë në Uashington, në një intervistë për Kosovo online thekson se pas zgjedhjeve të mbajtura në Kosovë dhe formimit të Qeverisë së re, komuniteti serb do të përballet me të njëjtat presione si deri më tani. Ai vlerëson se Albin Kurti nuk do të përpiqet seriozisht rreth dialogut me Serbinë dhe se Qeveria e re do të vazhdojë përplasjet me SHBA-në dhe BE-në, gjë që, sipas tij, do ta çojë Kosovën drejt izolimit nga bashkësia ndërkombëtare.

Kupchan, në intervistën për Kosovo online, theksoi se beson që Vjosa Osmani do të arrijë të sigurojë numrin e nevojshëm të votave për një mandat të dytë presidencial. Ai gjithashtu porositi se për një marrëdhënie më të mirë të Prishtinës me BE-në dhe SHBA-në nevojitet një qasje më bashkëpunuese ndaj serbëve.

Pas zgjedhjeve në Kosovë, Albin Kurti ka shumë gjasa të bëhet sërish kryeministër, me rreth 67–68 deputetë, duke u mbështetur në përkrahjen e partive të pakicave joserbe. Çfarë nënkupton ky rezultat për stabilitetin politik dhe qeverisjen e Kosovës në periudhën e ardhshme?

Do të thosha se ka lajme të mira dhe lajme të këqija. Lajmi i mirë është se Kurti i ka tejkaluar pritshmëritë dhe është i gatshëm të formojë një Qeveri me shumicë të konsiderueshme. Lajmi i keq është se Kurti i ka tejkaluar pritshmëritë dhe ka shumë gjasa të bëhet kryeministër. Me këtë dua të them se Kosova ka qenë pjesën më të madhe të vitit në një lloj limboje politike, sepse zgjedhjet e fundit nuk çuan në formimin e qeverisë. Tani kemi zgjedhje që me shumë gjasë do të çojnë në formimin e një qeverie, por supozoj se ajo do të vazhdojë të jetë në konflikt me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian, gjë që do të çojë si pasojë në izolim nga bashkësia ndërkombëtare. Do të prisja që Kurti, ashtu si në të kaluarën, të mos bëjë shumë për të avancuar dialogun me Serbinë dhe, si rrjedhojë, shqetësohem se në vitet e ardhshme nuk do të ketë përparim në procesin e dialogut.

Vetëvendosja është shfaqur si fituese e qartë e zgjedhjeve. Çfarë duhet të presë realisht komuniteti serb i Kosovës nga Qeveria e re e udhëhequr nga Kurti në aspektin e përfshirjes politike, sigurisë dhe dialogut?

Mendoj se është ende herët për të thënë dhe se ekzistojnë teori të ndryshme për drejtimin në të cilin do të lëvizin gjykatat dhe bota. Një mundësi është që ai ka fituar, madje bindshëm, dhe si pasojë nuk do të ketë nevojë të luajë kartën e etnonacionalizmit në të njëjtën mënyrë si më parë. Nuk e pres këtë pjesërisht, sepse mendoj se qasja e Kurtit ndaj kësaj çështjeje është më pak instrumentalizëm politik, pra një mënyrë për të fituar vota, dhe më shumë një pasqyrim i bindjeve të tij të sinqerta për çështjet e përkatësisë etnike, multikulturalizmit dhe të drejtës së Kosovës për t’u çliruar nga institucionet paralele. Pra, supozimi im më i mirë është se po shkojmë drejt një periudhe në të cilën pakica serbe do të përballet me të njëjtat presione me të cilat është përballur që kur Kurti është në pushtet. Sërish, nuk e dimë me siguri nëse kjo do të ndodhë, por kjo do të ishte parashikimi im.

Mandati i presidentit të Kosovës po i afrohet fundit, ndërsa për zgjedhjen e presidentit të ri nevojitet një shumicë prej dy të tretash (81 deputetë) – prag që shumica aktuale nuk e përmbush. Sa serioz është rreziku i një krize të re institucionale dhe cilat janë opsionet për ta shmangur atë?

Kemi kaluar një periudhë paralize politike sepse partia Vetëvendosje dhe partitë opozitare nuk arritën të bien dakord. Mendoj se presidentja Osmani është një figurë që me gjasë do të mund të sigurojë dy të tretat e votave, pjesërisht sepse, në një farë mënyre, ajo është përpjekur të qëndrojë mbi politikën dhe nuk është lidhur qartë me një platformë apo parti politike. Është e mundur që Kuvendi ta ketë nxjerrë mësimin se paraliza nuk funksionon mirë dhe se është më mirë të ketë një qeveri funksionale. Prandaj, supozimi im më i mirë është se kjo nuk do të jetë një tjetër periudhë paralize sa i përket zgjedhjes së presidentit.

Çfarë duhet të bëjë Qeveria e re e Kosovës për të rifilluar dhe përmirësuar marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara nën administratën e Trumpit, veçanërisht duke pasur parasysh se shumë politikëbërës amerikanë, ekspertë dhe ish-zyrtarë në Uashington kanë shprehur qëndrime kritike ndaj zotit Kurti, ndërsa Marrëveshja Strategjike vazhdon të mbetet pezull?

Kurti duket disi imun ndaj kritikave të jashtme dhe disi imun edhe ndaj faktit se si Bashkimi Evropian ashtu edhe Shtetet e Bashkuara po tërhiqen realisht nga lloje të ndryshme partneritetesh – Dialogu Strategjik, në rastin e Shteteve të Bashkuara, dhe ndihma ekonomike, në rastin e BE-së,pjesërisht për shkak të asaj që ata e kanë parë si një qasje kurtoaze, në mënyrë të panevojshme provokuese ndaj një komuniteti të caktuar dhe mungesës së gatishmërisë së tij për të ndërmarrë hapa që do të hapnin rrugën për bashkëpunim me Beogradin. Përparimi i dialogut dhe nisja e procesit të normalizimit ishin paraparë me Marrëveshjen e Ohrit. Mendoj se do të ishte në interes të Kosovës të bashkëpunojë me BE-në dhe me Shtetet e Bashkuara, por kjo me gjasë do të kërkojë një qasje më bashkëpunuese ndaj çështjes së pakicës serbe dhe rifillimin e një dialogu konstruktiv me Beogradin. A është Kurti i gatshëm të ecë në këtë drejtim apo jo, mendoj se mbetet të shihet.