Mickoski: Zgjedhjet janë opsioni i vetëm që na ka mbetur

Afati për ndryshimin e Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut po afrohet, dhe nëse akti më i lartë shtetëror i vendit do të ndryshohet sërish varet në një masë të madhe nga partia më e madhe opozitare maqedonase VMRO-DPMNE, pasi pa votën e saj shumica e nevojshme prej dy të tretash në parlamenti nuk mund të arrihet. Nëse ndryshimet kushtetuese nuk miratohen, Maqedonia e Veriut kërcënohet me izolim ndërkombëtar dhe dhe dryni në derën e BE-së.

Korrespondenti nga Shkupi, Zhelko Shajn, për gjendjen aktuale dhe perspektivat e këtij vendi, veçanërisht për politikën, ka biseduar me kryetarin e partisë VMRO-DPMNE, Hristijan Mickoski.

Duke qenë se BE-ja nuk i ka përmbushur premtimet e bëra ndaj RMV-së, a mendoni se rindryshimi i Kushtetutës do ta fusë atë realisht në familjen evropiane, apo ka mundësi që vendi të përballet me kushtëzime të reja? 

E kam thënë shumë herë se Maqedonia dhe vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor nuk kanë të njëjtin trajtim si vendet që kanë hyrë në BE më parë, p.sh. Sllovakia, Republika Çeke, Hungaria, Qiproja, Rumania, Bullgaria etj. Kjo është veçanërisht e dukshme kur bëhet fjalë për integrimin evropian të Maqedonisë, e cila edhe pse e ndryshoi emrin e vendit, nuk u bë anëtare, madje as nuk i filloi negociatat. Është zhgënjyese dhe në të njëjtën kohë një sinjal i keq që u dërgohet vendeve në listën kandidate për disa nga zgjerimet e ardhshme. Megjithatë, dua të theksoj edhe fajin e diplomacisë maqedonase në gjashtë vitet e fundit, sepse ajo nuk luftoi për pozita dhe garanci më të mira për rrugën e Maqedonisë integruese evropiane. Diplomacia jonë, ndryshe nga vendet e tjera, nuk dha asnjë garanci se nuk do të kishte pengesa të reja në rrugë. Duke vepruar kështu, nuk e kam fjalën për kërkesa reformuese dhe ndryshime në Kushtetutë në përputhje me kriteret e Kopenhagës, por për pengesa që janë të natyrës subjektive dhe thjesht politike dhe që i sjellin fqinjët tanë. Cila është garancia që ky ndryshim i Kushtetutës që i kërkohet Maqedonisë do të jetë i fundit, se nesër nuk do të kërkojnë ndryshim të Kushtetutës që do të ripërcaktojë çështje që janë të karakterit identitar apo që nuk do të kërkojnë poshtërim apo fshirje e re e ASNOM-it si themel i shtetësisë maqedonase?! Nga Bullgaria vijnë disa sinjale që tashmë e mohojnë hapur kryengritjen e Ilindanit dhe karakterin e saj, ndaj të cilave MPJ nuk reagoi, duke heshtur ndaj deklaratave të shtetarëve më të lartë bullgarë se kryengritja e Ilindanit ishte e karakterit bullgar, gjë që la shumë pikëpyetje dhe dyshime se Bullgaria mund të vendosë kushte të tjerasidomos në pjesën protokollare. 

Përmes ministrave të Punëve të Jashtme të Çekisë, Sllovakisë dhe Austrisë, Boreli u dërgoi mesazh qytetarëve të Maqedonisë se ndryshimi i Kushtetutës është e vetmja rrugë për prosperitetin e RMV-së në kuadër të perspektivës evropiane. Një mesazh me të njëjtin ton solli nga Uashingtoni edhe kryeministri Kovaçevski nga Blinken. Si e vlerësoni këtë qëndrim të Europës dhe SHBA-së? 

Maqedonia nuk po kërkon rrugë preferenciale për negociata, por po kërkon të njëjtin shans, të drejtë, që janë kriteret e Kopenhagës. Po e përsëris qëndrimin e VMRO-DPMNE-së: Nëse ndryshimi i Kushtetutës është kusht për BE-në, atëherë Maqedonia do të ishte anëtare dhe kampione e BE-së, sepse në këto tridhjetë vjet ka pasur ndryshime kushtetuese sa të gjitha anëtarët të kombinuara. Këtë ua themi qartë dhe me zë të lartë partnerëve tanë nga komuniteti ndërkombëtar. Partneriteti është një rrugë e dyanshme, e bazuar kryesisht në respekt. Garancitë institucionale nga BE-ja janë një hap i vogël për ta dhe një inkurajim i madh që rruga evropiane nuk është një synim lëvizës, por diçka që është e arritshme. Nuk kërkojmë një datë të saktë se kur do të anëtarësohemi, por detyra konkrete të bazuara në reformën në shëndetësi, drejtësi, politikë sociale, bujqësi, arsim etj. Premtimet për një Maqedoni evropiane i kemi dëgjuar edhe para referendumit për Marrëveshjen e Prespës dhe tani pas kaq vitesh nuk kemi asgjë. Këto garanci duhet të nënkuptojnë se qeveria e ardhshme dhe qeveria pas saj do të kenë një synim specifik që duhet përmbushur dhe jo varet nga fakti nëse teksti shkollor për klasën e tretë, të gjashtë apo të tetë do të shkruajë se çfarë është kryengritja e Ilindanit, kush qoftë Car Samuil, Goce Dellçev apo ndonjë rrëfim tjetër. Ne si VMRO-DPMNE i zgjatëm dorën pushtetarëve që së bashku të ndërtojmë një pozicion dhe të kërkojmë një shans të drejtë për Maqedoninë, por, për fat të keq, na refuzuan.

Ju biseduat me kryeministrin Kovaçevski për këtë çështje. Kur ju ofroi të bëheni pjesë e qeverisë, dhe ministrat e partisë shqiptare BDI dhanë dorëheqje për të arritur marrëveshje për ndryshimin e aktit më të lartë shtetëror, pse nuk i pranuat të gjitha këto oferta? 

Ne nuk kemi nevojë për qeverinë për hir të qeverisë. Zgjedhjet në Maqedoni do të jenë herët a vonë. Ne nuk jemi të interesuar për ofertën e tyre për të marrë pjesë në Qeveri pa inkorporuar kërkesat thelbësore që lidhen me rrugën e integrimit evropian. Ne ofruam dy pako kërkesash në të cilat fokusi ishte në garancitë se Maqedonia nuk do të bllokohej. Pjesëmarrja në Qeverinë në të cilën nuk do të inkriminohen strukturat e SDS dhe BDI mund të ndihmojë në nxjerrjen e vendit nga fundosja, që ndodh çdo ditë. Kjo vetëm sa mund ta ndihmojë vendin të ecë më lehtë drejt reformave, por është gjithashtu e pakuptimtë pa qëndrime të qarta në marrëdhëniet me jashtë. Ju mund të bëni reforma që janë të shkëlqyera, por Bullgaria mund t'ju pengojë për shkak të narrativave historike dhe retrograde. Më lejoni të përmend se Qeveria nuk ka deklaruar për propozimet tona, por është përpjekur në mënyrë perfide t'i keqpërdor dhe t'i shtrembërojë ato. Tani zgjedhjet janë opsioni i vetëm që na mbetet. Qytetarët janë sovran ndaj shtetit. Është koha për t'i pyetur ata. 

Pikëpamjet tuaja se fillimisht duhet të bëhen zgjedhjet dhe më pas të diskutohet për ndryshimin e Kushtetutës – shumë i komentojnë si kënaqje të interesave partiake, jo kombëtare. Si e komentoni këtë? Kjo do të thotë se jeni pro ndryshimit të Kushtetutës, por në kushte të caktuara? Cilat? 

Prej kur janë zgjedhjet interes partiak? Zgjedhjet janë një mënyrë demokratike që njerëzit të shprehen për proceset politike të një vendi. Në fund, populli do të japë mandat nëse dhe me çfarë kushtesh do të ndryshohet Kushtetuta e Maqedonisë. Ndryshimi i Kushtetutës duhet të lindë nga nevoja e brendshme për të rregulluar marrëdhëniet e një shteti, një shoqërie ose për shkak të diktateve dhe kushteve të jashtme. Është populli ai që do të shprehet dhe partitë do të paraqesin vizionet dhe propozimet e tyre në zgjedhje. Një pjesë e madhe e publikut maqedonas mendon se ndryshimet e diktuara kushtetuese nuk duhet të ndodhin. Ata thanë se edhe para se autoritetet të pranonin propozimin francez, të cilin tani po na e paraqesin sikur jemi sjellë në një fakt të kryer dhe nuk mund të ishte ndryshe. Konsensusi i kërkuar nga publiku, i cili i referohej temave historike dhe identitare të lëna jashtë negociatave, që i referohej një lloj reciprociteti dhe sinjali pozitiv dhe garancive institucionale nga BE-ja dhe Bullgaria, janë një bazë e mirë mbi të cilën qeveria e ardhshme e VMRO-DPMNE do të luftojë për të ardhmen evropiane. 

Dihet se pa votat e VMRO-DPMNE-së nuk do të arrihet shumica prej dy të tretash në Kuvend, e nevojshme për ndryshimin e Kushtetutës. Pavarësisht kësaj, qeveria është optimiste se Kushtetuta do të ndryshojë brenda afatit të duhur. Mendoni se deputetët e partisë suaj do t'i qëndrojnë besnikë qëndrimeve të partisë? 

Deputetët e VMRO-DPMNE-së, por edhe partnerët tanë të koalicionit nga grupi parlamentar, kanë treguar se këto ndryshime të diktuara nuk mund të ndodhin. Për këtë në thelb u bindën edhe qytetarët në seancën e komisionit parlamentar. Prandaj qytetarët janë të qetë, sepse e dinë që VMRO-DPMNE qëndron prapa qëndrimit të saj. 

Pas vizitës së Kurtit, si i shihni marrëdhëniet me Serbinë në nivel kombëtar? 

Më vjen keq që në Ballkan humbëm shansin për të hyrë të bashkuar në BE tridhjetë vjet më parë dhe që u derdh shumë gjak dhe urrejtje. Janë tërhequr shumë kufij, kështu që ne tani e kuptojmë se këta kufij janë një pengesë për ne dhe se duam të jetojmë në një Evropë të bashkuar dhe të jemi pjesë e një tregu të unifikuar ku të gjithë do të respektojnë dhe vlerësojnë të gjithë. Ajo ëndrra evropiane e Schuman-it për diversitetin e kulturave dhe popujve që punojnë së bashku dhe krijojnë një të ardhme më të mirë duhet të ekzistojë në mënyrë që paqja dhe prosperiteti i Evropës dhe Ballkanit të mbijetojë. Marrëdhëniet mes Maqedonisë dhe Serbisë janë të mira, por ka ende vend për përmirësim, para së gjithash në fushën ekonomike. Nëse më lejoni të jem "nacionalist ekonomik", qeveria e re e VMRO-DPMNE-së në Maqedoni do të konkurrojë me sukses me Serbinë në të ardhmen, prandaj pse të mos e mposhtim në tërheqjen e investimeve dhe në zhvillimin ekonomik! E them këtë me një ton pozitiv, duke pasur parasysh se një fqinj i suksesshëm mund të nxisë një ndërlagje të suksesshme dhe ne besojmë se duhet ta zhvendosim konkurrencën në fushën e kulturës dhe ekonomisë.