Cilat janë parakushtet e nevojshme për përmirësimin eventual të marrëdhënieve ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve në Kosovë

“Ekstremizmi dhe ideja se agresioni është një mënyrë legjitime e luftës politike, dhe Albin Kurtit si shprehje dominuese politike e një qasjeje të tillë te shqiptarët, pengon konvergjencën e qëndrimeve të Beogradit dhe Prishtinës, por edhe mes popullit serb dhe atij shqiptar.

Përgatiti: Millosh Gariq

Sipas një prej anketave të fundit të publikut të publikuar në mediat kosovare, dy të tretat e serbëve dhe shqiptarëve në Kosovë kanë një opinion të keq për palën tjetër. Kohët e fundit u shfaq informacioni se vetëm pak më shumë se tre për qind e shqiptarëve të Kosovës deklaruan pozitivisht se mund të kishin miq mes serbëve, ndërsa rreth 30 për qind e serbëve dhanë përgjigje pozitive për të njëjtën temë në drejtim të kundërt.

Në rrethanat aktuale të tensionuara në Kosovë, të cilat nuk janë aspak të favorshme për përmirësimin e trendeve negative në shoqëri, përqindjet shkatërruese mund të jenë edhe më të këqija, gjë që nuk jep asnjë optimizëm se bashkëjetesa e dy popujve në Kosovë mund të normalizohet në ardhmja e afërt.

Atmosfera e ekstremizmit politik, nuk është sekret, favorizon qeverinë aktuale të Kosovës, e cila përfaqësohet nga Vetëvendosja e Albin Kurtit, sepse përkundër rezultateve të shumta të këqija në fushën e ekonomisë, shëndetësisë, mirëqenies sociale, arsimit dhe gjithçka tjetër të rëndësishme në fushat e jetës, politika qeverisëse ndaj serbëve ka një mbështetje të fortë në mesin e shqiptarëve.

Në 25 vitet e mëparshme, për shkak të pasigurisë dhe mungesës së kushteve elementare për një jetë normale, serbët në Kosovë u larguan plotësisht nga pothuajse të gjitha qytetet kryesore të Kosovës dhe sot jetojnë në enklava të vogla, në kushte shumë të ngjashme me getot. Në mjedise të përziera, provokimet shpesh ndodhin edhe në mesin e fqinjëve të parë, natyrisht shumë më tepër në dëm të serbëve si një pjesë dukshëm më e vogël e popullsisë, edhe pse këto marrëdhënie dikur ishin kryesisht të mira, përkundër jostabilitetit politik gjithnjë të pranishëm.

Në kushte të tilla, si mund të presim një përmirësim të situatës së përgjithshme në Kosovë dhe cilat janë parakushtet e nevojshme për përmirësimin e marrëdhënieve ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve në Kosovë?

Historiani dhe analisti i shquar politik Ognjen Karanoviq thotë për Kosovo online se marrëdhëniet nuk mund të përmirësohen në këto kushte.

“Beogradi, shteti i Serbisë dhe populli serb, veçanërisht populli serb në Kosovë dhe Metohi, nuk mbajnë përgjegjësi për këtë, të gjitha ngjarjet historike, por sidomos ato që kanë ndodhur në vitet e fundit flasin në favor të këtij pretendimi. Në bisedë, topi ka qenë prej kohësh në gjykatat e institucioneve të përkohshme në Prishtinë, dhe sigurisht mentorët e tyre, kryesisht nga perëndimi politik, të cilët në heshtje vëzhgojnë të gjitha proceset në Kosovë dhe Metohi që janë duke u zhvilluar në tre dekadat e fundit dhe sidomos në muajt e fundit”, thekson Karanoviq.

Është e nevojshme heqja dorë nga ekstremizmi

Ai e sheh Albin Kurtin, liderin që sot përcakton politikën shqiptare ndaj serbëve, si fajtorin kryesor për proceset aktuale negative në Kosovë.

“Nëse është qëllimi ynë dhe është që të gjitha këto procese t'i drejtojmë drejt arritjes së një zgjidhjeje kompromisi, në të cilën të gjithë do të mbeten pak të pakënaqur apo edhe të hidhëruar, por në të cilën të dyja palët do të arrijnë, mendoj, qëllimin themelor, të jetojë së pari në paqe, d.m.th që i gjithë rajoni, veçanërisht Kosova dhe Metohia, të ruajnë paqen dhe të vendosin njëfarë stabiliteti të qëndrueshëm, për të arritur këtë, së pari duhet të zëvendësohet Albin Kurti, si ai dhe qeveria e tij, ashtu edhe e gjithë administrata e ajo forma më ekstreme e shqipes së lëvizjes separatiste në Kosovë e Metohi, e cila u vendos në pushtet disa vite më parë, nëse vërtet do të kishte vullnet të vërtetë për të arritur atë kompromis, pra për të stabilizuar situatën, atëherë mentorët politikë të shteti i rremë në provincën jugore serbe do ta bënte i pari", vëren Karanoviq.

Për një rend më të qëndrueshëm në një formë më të përhershme, shton ai, është e nevojshme të ndryshohet ndjeshëm qëndrimi i shqiptarëve ndaj serbëve në Kosovë.

“Duhet që dikush, prapë e kam fjalën për mentorët politikë të lëvizjes separatiste, të bindë të moshuarit, fisnor dhe mafioz, që sponsorizojnë lëvizjen separatiste politikisht, materialisht dhe logjistikisht në Kosovë e Metohi, se duhet të heqin dorë nga ekstremizmi. terrorizmi, në përgjithësi dhuna dhe agresioni në veprimtarinë e tyre politike, kur flitet për komunitetin shqiptar në Kosovë e Metohi e më gjerë, prandaj është e nevojshme që Perëndimi politik realisht ta ndrydhë atë ekstremizëm, pra prirjen ndaj dhuna dhe ekstremizmi në luftën politike dalin nga vetëdija e atyre grupeve. Përkthyer, domethënë në kuptimin praktik, do të thotë që flukset financiare, nga të cilat financohen, duhet të pamundësohen, se do të mbesin pa mbështetje materiale. dhe sigurisht se do të mbeteshin pa mbështetje politike”, shpjegon Ognjen Karanoviq.

Sipas tij, pa ata dy hapa bazë në përpjekjen për të afruar interesat dhe qëndrimet e palës serbe dhe shqiptare, çdo përpjekje tjetër për të kërkuar kompromis është e dënuar me dështim.

“Prandaj, ekstremizmi si formë e luftës politike dhe vetëdija se agresioni dhe terrorizmi janë mënyrë legjitime e luftës politike në raport me Serbinë dhe popullin serb, nga njëra anë, dhe Albin Kurti si shprehje politike e një forme të tillë që lufta politike nga ana tjetër, këto dy shtylla të nacionalizmit shqiptar politika në Prishtinë janë pengesa kryesore për afrimin e pikëpamjeve të shtetit serb dhe institucioneve të përkohshme të Prishtinës, por edhe ndërmjet popullit serb dhe atij shqiptar në tërësi, unë nuk shoh një mënyrë për ta kapërcyer atë”, vëren Karanoviq.

Përveç këtyre hapave bazë, ai sheh edhe një sërë pyetjesh të tjera të hapura, por nuk është optimist se së shpejti do të ketë ndonjë përmirësim.

“Ka një sërë çështjesh për të cilat nuk ka vullnet në Prishtinë dhe mentorët e tyre që të zgjidhen, jo për një të ardhme të pacaktuar, e lëre më në një të ardhme të parashikueshme. Mendoj se vetëm një ndryshim i mundshëm i situatës gjeopolitike në botë mund të siguroni rrethanat në të cilat lëvizja separatiste shqiptare do të hiqte dorë nga qëllimet e tij më ekstreme, pra nga metodat përfundimtare të luftës politike”, përfundoi Karanoviq.

Paragjykimi dhe edukimi

Profesori i shkencave politike Nexhmedin Spahiu beson se edhe serbët edhe shqiptarët kanë nevojë për ndryshim në interpretimin e historisë.

“Sa i përket përmirësimit afatshkurtër të marrëdhënieve ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve, është zbatimi i marrëveshjes që tashmë është arritur në Bruksel mes presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, dhe kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti. Përmirësimi afatgjatë dhe i plotë i marrëdhënieve është ndryshimi i mënyrës se si historia interpretohet në libra dhe në institucionet publike në Serbi dhe në Kosovë. Si shqiptarët edhe serbët mësojnë një histori të rreme që nuk është e vërtetë, dhe librat shkollorë duhet të tregojnë dhe të mësojnë për realitetin. ngjarjet dhe marrëdhëniet mes serbëve dhe shqiptarëve dhe jo që njëra palë të paraqitet gjithmonë si viktimë dhe tjetra si agresore, në planin afatgjatë, kjo do të mund të përmirësonte marrëdhëniet”, tha Spahiu për Kosovo online.

Ai posaçërisht thekson ndikimin tek brezi i ri.

“Sa i përket gjeneratave të reja, ata që kanë lindur pas konfliktit në Kosovë, situata është e njëjtë, ata trashëgojnë të njëjtën histori si ne, këtu është burimi i së keqes. Asgjë e mirë nuk arrihet me gënjeshtra, përderisa Shqiptarët dhe Serbët mësojnë historinë e rreme në librat e tyre të historisë dhe letërsisë do të jenë gjithmonë të bashkangjitur për të menduar keq për njëri-tjetrin. Fakti që shqiptarët mësojnë sot, si në kohën e Enver Hoxhës, se të gjithë kombet rreth nesh janë armiqtë tanë, është katastrofik për shqiptarët. Nga ana tjetër, serbët në librat e historisë shkollore mësojnë se serbët janë dominues në botë, jashtë përmasave të tyre, kjo i çon serbët në tundim dhe në përplasje me më të fortët, dhe kjo është katastrofike për Serbinë. sepse ky ekzagjerim, megjithatë, fut idenë se serbët nuk janë një komb dhjetë milionësh, por një komb njëqind milionësh. Megalomania e tillë paraqet një perceptim të gabuar.se duhet të ndryshojë tek serbët dhe shqiptarët, por edhe te popujt e tjerë në Ballkani”, shpjegon Spahiu.

Srxhan Simonoviq, nga OJQ "Humani centar" në Mitrovicën e Veriut, tregon luftën e nevojshme kundër paragjykimeve për Kosovo online.

“Sa i përket kushteve për përmirësimin e marrëdhënieve ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve, ato nuk do të përmirësohen kur bëhet fjalë për statusin e Kosovës. Por ajo që mund të japë rezultate konkrete në afat të shkurtër, në aspektin e përmirësimit të marrëdhënieve, është përballja me stereotipat dhe lufta kundër tyre. Kjo do të thotë se jo të gjithë shqiptarët janë dembelë dhe budallenj dhe jo të gjithë serbët janë vrasës dhe kriminelë. Këto stereotipe duhet të zgjidhen, duke filluar p.sh. me kuptimin e fjalës Shiptar, e cila mori konotacion negativ vetëm në fillimi i viteve shtatëdhjetë të shekullit të kaluar, dhe nuk ka kuptim pezhorativ, por as shkja apo shkavell, që do të thotë të gjithë ata që nuk flasin shqip në Kosovë”, tha Simonoviq.