Cili është fati i mëtejshëm politik i Kurtit pas ndërprerjes së partneritetit me SHBA?

Burim: Kosovo Online

“Ne nuk mund ta dimë me siguri se sa shumë shqetësohet Uashingtoni nga ajo që po bën Albin Kurti, por padyshim se janë shumë të zemëruar që ai shtiret si "i shurdhër" dhe refuzon vërejtjet dhe sugjerimet e Departamentit të Shtetit. Në të njëjtën kohë, ata e dinë se në mesin e votuesve shqiptarë, Kurti me qasjen e tij antiamerikane ka mbështetje bindëse dhe është favorit kryesor në zgjedhjet e ardhshme.

Përgatiti: Millosh Gariq

Sa dhe në çfarë mënyre është i kërcënuar pozicioni politik i Albin Kurtit në Kosovë nga konflikti i hapur me administratën amerikane, në të cilin gjatë muajve të mëparshëm, do të thoshin disa që kur erdhi në pushtet, ai hyri me shumë vetëdije?

Kjo pyetje nuk mund të shmanget pas gjithçkaje që është thënë së fundmi, para së gjithash nga përfaqësues të lartë të Departamentit të Shtetit, por edhe nga vetë Kurti, i cili vëren qartë se është i gatshëm të dëgjojë aleatët, por që nuk ka pse t'i dëgjojë kur mendon se nuk duhet.

Një situatë e tillë ka ndodhur në lidhje me vendimin për ndalimin e dinarëve në Kosovë, të cilin Kurti e ka marrë, doli, pa u konsultuar me qendrat perëndimore të ndikimit, me vendet e Quint-it, edhe pse disa dilema mbeten, sepse Kurti këto ditë është mjaft këmbëngulës për të demonstruar lidhje të shkëlqyera me Londrën dhe Berlinin.

Gjithsesi, sa herë që vjen një psherëtimë e thellë në Uashington nga “djallëzitë” e Kurtit, sado që Kurti mundohet ta shpërfillë, në Prishtinë lind një lloj stuhie politike dhe mediatike.

Nuk mund ta dimë me siguri nëse Uashingtoni shqetësohet më shumë nga ajo që po bën Kurti, duke prodhuar njëra pas tjetrës kriza etnike në Kosovë, duke sfiduar të drejtat elementare të serbëve apo është problem më i madh për ta që ai shtiret si “i shurdhër” dhe refuzon me paturpësi të gjitha vërejtjet dhe sugjerimet që i vijnë nga Departamenti i Shtetit, duke rrezikuar kështu besueshmërinë dhe autoritetin e sponsorit kryesor – SHBA.

A do të duhet të paguajë ndonjë çmim politik kryeministri aktual i Kosovës për faktin që në Uashington vrenjten në përmendjen e emrit të tij dhe tundin kokën me nervozizëm? A mund të mbijetojë Kurti pa mbështetjen e SHBA-së, pas mesazhit se nuk kërkohet si partner i mëtejshëm?

Një populist, probleme vetëm në afat të gjatë

Analisti politik me përvojë nga Prishtina Shkëlzen Maliqi thotë për Kontekst se Kurti do ta ketë të vështirë të mbijetojë për një periudhë të gjatë kohore pa mbështetjen e Amerikës.

“Nuk është ende kritike dhe e kanë toleruar deri tani, në kuptimin që nuk kanë punuar si Grenell për ta zëvendësuar menjëherë, por është e dukshme që ka pakënaqësi të madhe. Jo vetëm nga diplomacia amerikane, por edhe evropiane. Mund të vazhdojë të mbijetojë, siç ka bërë deri tani, por jo përgjithmonë, jo për një periudhë të gjatë kohore. Jo, nëse tani po i afrohemi një lloj zgjidhjeje, me këto qëndrime, ku ai dorëzohet pak, pak nga pak, pak ai, pak Vuçiq, kështu që zvarritet në njëfarë mënyre, në vend që t'i japë fund kësaj faze të marrëdhënies, dhe pastaj le të vazhdojmë të krijojmë atë strukturë të re për sigurinë e rajonit”, thotë Maliqi.

Një populist, probleme vetëm në afat të gjatë

Analisti politik me përvojë nga Prishtina Shkëlzen Maliqi thotë për Kontekst se Kurti do ta ketë të vështirë të mbijetojë për një periudhë të gjatë kohore pa mbështetjen e Amerikës.

Ai shton se Kurti megjithatë nuk ka nevojë për mbështetjen e Amerikës në zgjedhjet e ardhshme të Kosovës që po afrojnë.

“Ai nuk ka nevojë për mbështetjen e Amerikës. Ai është populist, mbështetet te njerëzit e tij, por nuk besoj se do të ketë mbështetjen e një pjese të votuesve të partive të tjera si herën e kaluar. Në zgjedhjet e fundit ai ka marrë rreth 100 mijë vota nga Vjosa Osmani dhe këta janë votuesit e LDK-së e cila u nda në dy fraksione. Tani ai nuk do ta ketë këtë, nuk mund t'i fitojë vetë zgjedhjet. Ai mund të kërkojë një koalicion tjetër, por nuk ka asnjë perspektivë për këtë. Askush nuk do të donte të ishte me të tani, sepse e dinë se si ia ka dalë LDK në zgjedhjet e mëparshme kur shkuan si koalicion. E shkatërroi pas një muaji, vetë Kurti, kur në mesnatë e shkarkoi zëvendësin e tij nga LDK”, vëren Maliqi.

Ai beson se mesazhet që përfaqësuesi special i Departamentit të Shtetit, Gabriel Eskobar, i ka dërguar Prishtinës kanë qenë shumë të ashpra.

“Ai ishte mjaft i vrullshëm, vetëm se u zbut pak kur tha se lëvizja e Kurtit për manastirin e Deçanit ishte një veprim i mirë, që gjithsesi ishte obligim kushtetues i Kosovës. Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka vendosur në favor të manastirit, kështu që e ka lavdëruar në një farë mënyre, por edhe e ka kritikuar se nuk ka bashkëpunuar”, ka theksuar Maliqi.

Historiani dhe analisti politik Ognjen Karanoviq thotë se, nëse përjashtojmë periudhën e administrimit të Presidentit Donald Tramp, ka dyshim serioz nëse ndonjë lider i lëvizjes separatiste dhe terroriste shqiptare në Kosovë e Metohi dhe në çdo kohë në periudhën nga viti 1990 e deri më sot, ka pasur ndonjë problem të madh me autoritetet shtetërore amerikane, veçanërisht kur bëhet fjalë për administratat e i gjithë presidenti i SHBA-së në këtë periudhë.

Departamenti i Shtetit ka qenë i ngadalshëm në ndryshimin e politikës

“Elitat politike shqiptare, që vijnë nga qarqet e organizatave separatiste dhe terroriste që nga viti 1996, perceptohen si aleatë të SHBA-së në Ballkanin Perëndimor. Por jo vetëm SHBA-të, por edhe shumë vende të NATO-s dhe anëtarë të Bashkimit Evropian, nga shumë vende në përgjithësi të Perëndimit politik. Prandaj, është produkt i rrethanave dhe proceseve historike që kanë karakter afatgjatë. Ky është në thelb rasti me Albin Kurtin. Kurti personalisht, si e gjithë Lëvizja e tij Vetëvendosje, është në një marrëdhënie shumë komplekse, madje mund të themi kundërshtare me administratën e Presidentit Donald Tramp. Sidomos kur bëhet fjalë për marrëdhënien e tij personale me Riçard Grenell, i cili në një moment ishte ambasador i SHBA në Gjermani dhe kreu i të gjitha shërbimeve të inteligjencës në SHBA. Ai ishte edhe përfaqësuesi special i Donald Trampit në dialogun ndërmjet shtetit të Serbisë dhe lëvizjes separatiste shqiptare në provincën jugore serbe, gjegjësisht në institucionet e Prishtinës. Politika jashtëzakonisht ekstremiste, radikale dhe terroriste e Kurtit mori kuptimin dhe kapacitetin e saj të plotë në mandatin e tij të dytë, kur Donald Tramp u largua nga Shtëpia e Bardhë”, shpjegon Karanoviq për Kontekst.

Megjithatë, ai thekson se lëvizja saparatiste shqiptare, duke përfshirë të gjitha organizatat terroriste që dolën prej saj, përfshirë Albin Kurtin dhe rrethin e tij të bashkëpunëtorëve dhe organizatave politike, të gjithë, sipas Karanoviqit, në një farë mënyre janë fëmijë të politikës së jashtme apo të pozitës gjeopolitike të SHBA-së dhe vendeve të tjera në të ashtuquajturin Perëndim politik.

“Thelbi i raportit të Perëndimit politik në atë spektër gjeopolitik të vëzhgimit të problemeve ndaj Kosovës dhe Metohisë nuk ka ndryshuar dhe nuk do të ndryshojë. Edhe nëse do të ketë sërish një ndryshim në Shtëpinë e Bardhë, pra nëse Donald Tramp bëhet president. Ndoshta mund të prisnim forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve ndaj Albin Kurtit, ndoshta mund të prisnim edhe rënien e tij nga pushteti, por marrëdhënia e tyre thelbësore ndaj statusit të krahinës jugore serbe nuk do të ndryshojë në masë të madhe. Kur bëhet fjalë për Departamentin e Shtetit, që nga koha e administratës së Bill Klintonit dhe sa i përket personelit, por sigurisht edhe në kuptimin politik dhe kur është fjala për agjendën, në bazë të së cilës punojnë punëtorët dhe të gjitha ato njësi organizative, pak ka ndryshuar”, kujton Karanoviq.

Ai shton se ka një shkallë të madhe inercie kur bëhet fjalë për sfidat e politikës së jashtme, kur shikojmë sistemin politik amerikan në tërësi.

“Ne po llogarisim në administratën e presidentit, sigurisht që po flasim edhe për organet legjislative, kur flasim për Kongresin, kur flasim për Senatin, kur flasim për Pentagonin, aparatin e sigurisë. Por sigurisht që duhet të flasim fillimisht për Departamentin e Shtetit. Në gjithë këto 30 vite, pra që nga periudha e Bill Klintonit, ka pasur më së paku ndryshime. Kjo është, ka ndryshimet më të ngadalta. Si dinamika e punës ashtu edhe përmbajtja e asaj pune drejt krahinës jugore serbe kanë pësuar ndryshimet më të vogla në Departamentin e Shtetit. Kjo ishte edhe arsyeja që Donald Tramp më në fund miratoi Riçard Grenell të ishte përfaqësuesi i tij special në dialogun ndërmjet institucioneve të Beogradit dhe Prishtinës. Në të njëjtën kohë, Departamenti i Shtetit kishte përfaqësuesin e tij. Pra, ja ku e pamë atë dikotomi, pra ndarjen e sistemit politik amerikan. Dhe kjo na zbulon shumë se pse SHBA-të nuk e ndryshojnë politikën strategjike ndaj krahinës jugore serbe”, shpjegon bashkëbiseduesi i Kontekstit.

Roli i pleqve të fisit dhe Edi Ramës

Nuk mund të presim ndryshime thelbësore, konsideron Karanoviq, sidomos kur është fjala për qëndrimin e SHBA-së ndaj statusit të Kosovës dhe Metohisë, por nëse Donald Tramp kthehet në Shtëpinë e Bardhë, sipas tij, atëherë mund të presim sanksione më serioze ndaj Albin Kurtit, madje edhe largimin e tij nga pushteti.

“SHBA është e vetëdijshme, por edhe administrata e Bidenit, se në këtë moment Kurti është një politikan jashtëzakonisht i fortë në Kosovë në kuptimin politik. Me masat dhe hapat e tij populiste, demagogjike, por në të njëjtën kohë të rrezikshme për popullin serb, ai mobilizoi edhe trupin e tij politik dhe tani ose në disa zgjedhje të ardhshme do të fitonte lehtësisht. Dhe kjo do ta komplikonte edhe më shumë situatën. Kurti është faktor i rëndësishëm politik kur bëhet fjalë për organin politik separatist shqiptar në Kosovë dhe largimi i tij nga pushteti nuk varet vetëm nga SHBA”, thekson Karanoviq.

Ai shton se pleqtë e fiseve sigurisht që luajnë një rol të rëndësishëm në Kosovë, pra simbiozë e ndikimit të pleqve fisnor shqiptarë dhe qarqeve mafioze.

“Nëse i kthejnë shpinën Kurtit, atëherë mund të presim një krizë politike. Tani për tani, ne nuk e shohim të ndodhë. Nga ana tjetër, Biden iu kthye doktrinës së Obamës dhe Bushit se për shkak të prioriteteve që Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë ndaj meridianëve të tjerë në botë, qoftë Ukraina apo Lindja e Mesme, Kina, ia lanë atë çështje, çështjen e Evropës Juglindore dhe të Kosovës e Metohisë, aleatëve të tyre evropianë, në fakt Gjermanisë. Është një doktrinë që Donald Tramp e ka shmangur ose është përpjekur ta minojë. Ai mori iniciativën në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës dhe ne pamë një përparim në dialog atëherë. Mirëpo, me Albin Kurtin, me një ekstremist të këtij formati, që ka mbështetjen e pandarë të Gjermanisë dhe të disa vendeve të tjera evropiane, e sigurisht edhe të SHBA-së në thelb, çdo dialog, çdo kompromis me të është i dënuar të dështojë. Dhe mendoj se të gjithë e dinë mirë këtë, këtë e dinë edhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, por për shkak të gjithë këtyre rrethanave gjeopolitike në botë dhe për faktin se Albin Kurti tani është një faktor i rëndësishëm politik në Kosovë dhe Metohi, pak mund të bëjnë për këtë”, thotë Karanoviq.

Megjithatë, ai lë mundësinë që autori i gjithë historisë të jetë kryeministri shqiptar Edi Rama.

“Ndoshta konflikti mes Edi Ramës dhe Albin Kurtit për primatin në trupin politik dhe kombëtar shqiptar mund të çojë në njëfarë kufizimi të fuqisë shkatërruese të Albin Kurtit, por përsëri, një konflikt i tillë, pra ndezja e tij, do të duhej të inkurajohej nga fuqitë e mëdha. Kjo ende nuk po ndodh dhe pyetja është nëse do të ndodhë”, përfundon Karanoviq.