FELJTONI Rambuje - ultimatum për bombardimin (16): Çfarë bënë Kutleshiq dhe O'Brien

Shkruan për Kosovo online: Dragan Biseniq

Kutleshiq, i cili ishte anëtar i delegacionit shtetëror në këto negociata për paqen, tregon se si e ka takuar përsëri të njohurin e tij të vjetër Jim O'Brien atje.

"Pastaj fillon Rambuje. Më futën edhe mua në delegacion. Shteti vendos një delegacion të dorës së dytë politikisht. Kjo ishte e çuditshme për mua. Dhe mua më duk edhe më e çuditshme në një shembull tjetër. Rrugës për në aeroport, ishte e shtunë. Gorica Gajeviq më thirri në shtëpinë e saj, edhe pse nuk jam anëtare i SPS. Unë vij tek ajo dhe ajo më jep një zarf në lot, me dorë që dridhet dhe më thotë 'nga miqtë për familje' dhe qan, ajo e kupton por une nuk e kuptoj dhe e kuptoj qe janë para. Po njesoj do ta marr ne aeroport nga policia me garanci qe do te kujdesen per femijet e mi. Nuk kerkojne asgje ne kembim. Nga kjo konkludoj se udhëheqja shtetërore kishte frikë se çfarë do të ndodhte”, thotë Kutleshiq dhe vazhdon:

"Ne ishim të mbyllur në kështjellë. Asgjë nuk po bëhet. Udhëheqja e konferencës, Petriç dhe Majorski po kërkojnë të shkruajmë menjëherë, dhe ne po kërkojmë të vendosim parimet. Dhe nuk po bëhet asgjë për tre ditë. Ditën e tretë unë shoh Jim në korridor, i bëj me dorë, ai më bën me dorë dhe më vonë në darkë i afrohemi njëri-tjetrit. Unë i them që nuk kam autoritet se tani jam vetëm anëtar i delegacionit, ai më thotë: "Mirë, por ti e di që nuk është mirë". Pas dy ditësh, ai thotë: 'Kjo definitivisht nuk është mirë, le të vazhdojmë aty ku e lamë në korrik'. Unë them - në rregull. Ai erdhi në dhomën time rreth orës 22:30 dhe ne të dy filluam të shkruanim tekstin e marrëveshjes pa veprime ushtarake. Teksti i marrëveshjes ishte në një nivel më të dobët se amendamenti i vitit 1974, por nënkuptonte rritja e autonomisë, me institucionet paralele dhe modelin belg të federalizmit. Kjo autonomi e rritur parashikonte edhe ndarjen e punës së policisë sipas modelit amerikan: polici federale dhe provinciale. Ishte një model i pranueshëm", shpjegon Kutleshiq.

Ai vazhdon duke rrëfyer se si kanë ndodhur gjërat në rregull.

"Kur mbaruam, ishte rreth orës 4:30 të mëngjesit, Jim më tha: "Më pëlqen kjo, zgjo delegacionin tënd, unë do të bëj timen". Kjo më tregoi se ai në fakt ishte në krye të të gjithë anës perëndimore. Ne i zgjuam të gjithë dhe pastaj ai foli, unë heshta. Vetëm Ratko Markoviq më mbështeti, Shainoviq dhe Shtambuk heshtën. Jim thotë: 'Kjo është një gjë e fortë bazën e bisedës, unë po e dërgoj këtë në Uashington, ju dërgoni në Beograd, shihemi sonte.' Unë shkova për të fjetur, atë mbrëmje, rreth tetë e gjysmë, mbërriti një telegram kripto-telegram i nënshkruar nga ministri i Punëve të Jashtme, Zhika Jovanović, ku thuhej: "Tradhtar, ju jeni shkarkuar. Millan Milutinoviq po vjen të marrë përsipër negociatat". I dërgova një telegram të koduar Millosheviqit: "OK, po kthehem në Beograd", dhe ai më ktheu kodin që të jem atje dhe askush të mos më prekte. Por Millutinoviqi e refuzoi atë tekst të marrëveshjes. Ai nuk e bëri. Nuk më pyetni asgjë, as ai nuk foli për këtë. Dhe më pas morëm zhvillimin e situatës që çoi në bombardim”, tha Kutleshiq.

Ai vdiq më pak se një muaj pas kësaj interviste, ndaj nuk ka mbetur kush ta konfirmojë apo mohojë dëshminë e tij.

Në një bisedë të mëvonshme, Nikolla Shainoviq vetëm pjesërisht konfirmoi versionin e Kutleshiqit, por hodhi poshtë mbajtjen e bisedimeve për NATO-n, gjë që më vonë u konfirmua nga ambasadori Hill, si dhe nga vetë Shainoviq pak më vonë, të cilin e kemi përmendur më lart.

Nikolla Shainoviq tha: "Fatkeqësisht Kutleshiqi nuk është gjallë, ka gjëra që nuk kanë ndodhur. Ne kemi pasur një problem. Dikush nga delegacioni ynë, pa dijeninë e të tjerëve, pasi kemi biseduar me Beogradin, dikush nga i yni dikujt i ka dërguar informacione. dhe pati një konfuzion gjatë një nate.Ka pasur diskutime mes nesh dhe Beogradit.Ai informacion i dërguar dikush nuk ishte i saktë.Milan Milutinoviq, presidenti i republikës, erdhi në Rambuje në mëngjes. Gjithçka u sqarua dhe delegacioni vazhdoi punën dhe ajo punoi deri ne fund pa nderruar perberje.Delegacioni nuk u ndryshua asnjehere.Ajo vazhdoi me te njejten perberje ne Paris.Ju ruajt Zoti te gjendeni ne nje situate kaq te nxehte.Dhe ju bene nervoz nje mbremje dhe ceshtja u zgjidh me mëngjes. Kutleshiq i dha një rëndësi anormalisht të madhe, sikur diçka të kishte ndryshuar atje. Dhe ajo histori për bazën e NATO-s në Rambuje nuk ekziston. Unë dëgjova se çfarë tha Kutleshiqi".

Vetë gazetari vuri në dukje se "Shainoviq nuk e sqaroi plotësisht se çfarë ndodhi saktësisht, "kishte një problem, nervozizëm gjithë natën deri në mëngjes, por gjithçka u sqarua", duke përfunduar se në fund të fundit, Milan Milutinoviq nuk ka mbërritur në Rambuje vetëm me postë urgjente".

Në pauzën tre javore mes pjesës së parë dhe të dytë të konferencës, kreu i delegacionit shqiptar dhe lideri i UÇK-së, Hashim Thaçi, ishte ftuar në SHBA për konsultime, pas së cilës deklaroi se pala shqiptare ishte gati për të nënshkruar marrëveshjen. "Shuttle-diplomacia" midis kryeqyteteve perëndimore nuk solli megjithatë shumë të reja dhe u shënua nga mosmarrëveshje dhe dilema që çuan në dështimin e fazës së parë të negociatave, por edhe konflikte të reja në Kosovë dhe Metohi dhe kërcënime gjithnjë e më serioze ushtarake nga NATO. Arsyet e nervozizmit të qarqeve të Atlantikut të Veriut nuk ishin të vështira për t'u parë: në prill 1999, Traktati i Atlantikut të Veriut duhej të shënonte gjysmë shekulli të ekzistencës së tij, por edhe të miratonte një "koncept të ri strategjik" që do të përcaktonte të riun e tij. rol, i cili nuk ishte më i kufizuar nga Karta e OKB-së (e drejta për vetëmbrojtje kolektive) dhe as të ashtuquajturat klauzolë jashtë zonës nga neni 5 i Traktatit të Uashingtonit që kufizonte fushën e operacioneve të saj në territorin e shteteve anëtare.

Krahu i fortë i NATO-s i mbledhur rreth Sekretares së Shtetit të SHBA-së, Madeleine Albright në krizën e Kosovës, pa prototipin e krizave të reja, të pas Luftës së Ftohtë, mbi të cilat testohej "koncepti i ri strategjik", ndërsa politikanët amerikanë, ndryshe nga Pentagoni skeptik, besonin se Jugosllavia do të ishte një kundërshtar relativisht i lehtë sot i aleancës ushtarake më të fuqishme në botë.

Interesat e NATO-s për krizën e Kosovës në atë kohë, mbase më së miri shprehen me fjalët e Robert Hunter, ish-ambasadorit të SHBA-së në këtë organizatë: “Është tepër vonë për kujdes dhe pretendime se Kosova është vetëm një “luftë civile” apo 'çështje e brendshme'. Me veprimet e saj të deritanishme, NATO mori përgjegjësinë për rezultatin e konfliktit. Nëse luftimet vazhdojnë në kohën e pesëdhjetëvjetorit të NATO-s në Uashington këtë prill, qendra e vëmendjes nuk do të jetë koncepti i tij i ri strategjik apo madhështia. vizionet. Kosova do të hedhë në hije edhe festimin e së kaluarës së lavdishme edhe planet për të ardhmen”.

Pas disa takimeve me UÇK-në, Hill ishte në gjendje të raportonte përfundimisht deri më 8 mars se UÇK-ja kishte pranuar përfundimisht Rambujenë.

Në ndërkohë, presidenti i Serbisë e hodhi poshtë përfundimisht marrëveshjen e Rambujesë.

“Më 19 mars në Paris, e gjithë lidershipi i shqiptarëve të Kosovës nënshkroi marrëveshjen, ndërsa Wolfgang Petriç dhe unë dhe të tjerët qëndruam pas tyre. Ishte një moment i hidhur sepse ne të gjithë, veçanërisht unë dhe Wolfgang, e dinim se në mungesë të nënshkrimit serb dhe duke pasur parasysh vazhdimin e dhunës për të çuar në luftë. Por kishte edhe diçka që ringjallte. Pas muajsh e muajsh përpjekjesh për të inkurajuar udhëheqjen shqiptare për të punuar së bashku, ia dolëm. Mendova se kjo mund të ishte një shenjë e mirë për të ardhmen, por mbledhja ishte më së shumti një refuzim i propagandës serbe - të cilën e kam dëgjuar shumë herë nga vetë Millosheviqi - se liderët shqiptarë nuk mund të punonin kurrë së bashku”, tha Hill.

Nesër vazhdimi: Millosheviq dhe Holbrook - hera e fundit