Gudzhiq: Ideja e Kosovës është një vullkan i fjetur që me siguri do të zgjohet

Betimi i Kosovës është pjesë e identitetit kombëtar serb dhe është e pranishme për të gjithë serbët, pavarësisht se ku jetojnë. Sot, një pjesë e publikut dominohet nga qëndrimi se betimi i Kosovës, ideja e Kosovës është diçka e vjetëruar. Ne marrim këshilla me qëllime të mira se duhet të heqim dorë nga mitet, legjendat tona, se Kosova është një gur mulliri rreth qafës sonë që na rëndon. Në të njëjtën kohë, ata harrojnë se shumë kombe janë themeluar mbi mite, betime dhe legjenda. Kur flasim për konflikte për territore që kanë karakter të shenjtë, dhe Kosova ka karakterin e një toke të shenjtë për serbët, duhet të mbahet mend se këto konflikte zgjasin shumë. Sipas mendimit tim, serbëve u duhet vetëm një brez që do të besojë sinqerisht në rivendosjen e shtetësisë serbe në Kosovë dhe kjo do të ndodhë. Koha do të tregojë se cila brez është, ideja e Kosovës është si një vullkan që ka rënë në gjumë, në cilin moment do të zgjohet, nuk e dimë - tha historiani Aleksandar Gudzhiq në podkastin KOntekst. 

Ai thekson se serbët e kanë festuar Betejën e Kosovës për më shumë se 600 vjet, thelbi i së cilës nuk ka ndryshuar për shekuj me radhë.

"Quhet ndryshe në periudha të ndryshme - miti i Kosovës, etika e Kosovës, miti i Vidovdanit, betimi i Kosovës. Nëse më pyet mua personalisht, emri më i përshtatshëm dhe i saktë mund të jetë betimi i Kosovës, e cila në fakt është një vazhdim i betimit të Shën Savës. Thelbi i të dyjave është përkushtimi ndaj mbretërisë së qiellit, ndaj qëllimeve dhe interesave më të larta. Ashtu si Shën Sava hoqi dorë nga oborri, nga një jetë e rehatshme dhe zgjodhi një rrugë tjetër, ashtu bëri edhe Princi Lazar në Kosovë, i cili zgjodhi një qëllim më të lartë", tha Gudzhiq.

Ai kujton se në Vidovdan ndjenjat kombëtare të serbëve shprehen më së shumti, por se kjo nuk është një ekskluzivitet serb.

"Ajo që është Vidovdani për serbët, është Dita e Shën Patrikut për irlandezët, për hungarezët është dita kur ata u mundën në Mohaq dhe pushuan së qeni një fuqi e madhe në Mesjetë. Vidovdani shoqërohet ekskluzivisht me Betejën e Kosovës në vitin 1389. Për betejën që përcaktoi fatin, por edhe identitetin e popullit serb. Me atë betejë, fuqia nga lindja, Perandoria Osmane, ia theu përfundimisht shtyllën kurrizore shtetit mesjetar serb. Ai shënon periudhën e rënies dhe më vonë pushtimit nga një fuqi nga lindja", vëren mysafiri i KOntekstit.

Ai beson se Vidovdani nuk është një festë antishqiptare dhe se kjo ide nuk drejtohet kundër asnjë kombi.

"Problemi i shqiptarëve dhe i elitave politike shqiptare që qeverisin sot Kosovën është pamundësia për të provuar vazhdimësinë në këto zona. Deri në fund të shekullit të 19-të dhe fillim të shekullit të 20-të, serbët ishin shumicë në territorin e Kosovës së sotme. Për shkak të rrethanave të ndryshme, shqiptarët arritën shumicën gjatë shekullit të 20-të. Sot është një shumicë e madhe, absolute. Elitat shqiptare përdorin rishikimin e historisë për të justifikuar gjithçka që ndodhi gjatë shekullit të 20-të, për të justifikuar rebelimin e viteve nëntëdhjetë, për të justifikuar dëbimin e 250,000 serbëve, për të justifikuar prishjen e mbi 150 kishave dhe manastireve në Kosovë në luftërat e trashëgimisë jugosllave, për të justifikuar pogromin e vitit 2004, por edhe për të justifikuar një dhunë ligjore dhe shkëputje nga Serbia në vitin 2008. Prandaj, në atë kontekst, qëndrimi tepër i ndjeshëm i institucioneve të përkohshme në Prishtina dhe qëndrimi irritues kur përmendet Vidovdani, shpjegon Gudzhiq.

Ai thekson se këtë vit Vidovdani mbahet në prag të... zgjedhjet në një atmosferë krize politike dhe institucionale në Kosovë dhe se qeveria në mandatin e saj teknik ndoshta do ta përdorë Vidovdanin për të arrestuar dhe keqtrajtuar serbët në mënyrë që partia në pushtet të fitojë pikë politike.

"Serbët janë ekspozuar ndaj presionit dhe dhunës për njëzet vitet e fundit, por veçanërisht për pesë vitet e fundit, si ligjore ashtu edhe institucionale, dhe në një periudhë edhe dhunës fizike të shumicës. Mund të thuhet se serbët në Kosovë dhe Metohi janë grupi etnik, kombi më i poshtëruar në Evropë në shekullin e 21-të. Serbët po poshtërohen nga institucionet e Kosovës, por edhe nga bashkësia ndërkombëtare, e cila në heshtje pranon dhe miraton dhunën e shumicës shqiptare kundër serbëve. Nga ana tjetër, elitat politike të shqiptarëve të Kosovës e kanë kuptuar gjatë gjithë këtyre viteve se dhuna paguhet, se ata nuk u ndëshkuan për të gjitha format e dhunës nga viti 1999 deri më sot." Në veri, po dëshmojmë një lloj aparteidi në Evropë ku arrestojnë dhe ndalojnë njerëz, ku oficerët e policisë, të cilët sipas ligjit duhet të mbrojnë të drejtat e qytetarëve, janë në veri për të frikësuar dhe frikësuar qytetarët”, shpjegon i ftuari i KOntekst.

Historiani nga Graçanica beson se është e nevojshme të "rifreskohet" ndërgjegjja e njeriut të zakonshëm, ta njohësh atë me thelbin dhe idenë e Betimit të Kosovës, angazhimin për Kosovën dhe identitetin kombëtar të serbëve.

"Për fat të keq, në disa media sot për Betimin e Kosovës flitet si diçka e keqe, si diçka negative, sikur serbët po festojnë vdekjen, humbjen e tyre. Ndërsa në median shqipe shkon deri aty sa thuhet se Vidovdani në fakt është i lidhur me Millosheviqin. Mund të dëgjojmë nga disa analistë dhe historianë se Beteja e Kosovës në fakt ishte një betejë e një koalicioni më të gjerë të krishterë kundër Perandorisë Osmane, ku shqiptarët përbënin një pjesë të mirë të asaj ushtrie, dhe në disa paraqitje madje se ata ishin shumicë në atë beteej. Pra, po bëhet një përpjekje për të fshirë karakterin serb të asaj beteje në perspektivë përmes një konstruksioni mediatik. Në fund të fundit, ata duan të fshijnë edhe karakterin serb të Kosovës”, paralajmëron Gudzhiq.

Në frymën e thënies se gjithçka mund të shihet në Vidovdan, Gudzhiq do të donte të shihte fundin e dhunës institucionale, etnike, të rriste potencialin ekonomik dhe demografik të serbëve në Kosovë, të institucionalizonte Serbinë, por edhe serbët në Kosovë, të punonte për forcimin ekonomik në mënyrë që të bëheshin më rezistentë ndaj sulmeve të institucioneve në Prishtina.

Në podkast, ai foli për mënyrën se si festohej Vidovdani në vende të ndryshme ku jetonin serbët - nga Mbretëria e Jugosllavisë deri më sot.

“Në periudhën midis dy luftërave botërore, pati përpjekje nga elitat politike të Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve nga viti 1929 dhe Mbretërisë së Jugosllavisë për të krijuar një lloj Jugosllavie integrale. Dhe në ato mendime dhe konsiderata, ideja e Betimit të Kosovës mund të kishte shërbyer si model për bashkimin e të gjithë popujve që jetonin në territorin e ish-Jugosllavisë, por periudha kohore në të cilën ekzistonte ai shtet ishte shumë e shkurtër që ajo ide të realizohej. Që në vitin 1941, filloi Lufta e Dytë Botërore dhe më pas në vitin 1945, erdhi një shtet i ri, një ide e re, një koncept i ri i bashkimit kombëtar”, vlerëson Gudzhiq.

Mund ta shikoni të gjithë bisedën midis Aleksandar Gudzhiq dhe Dragana Biberoviq në videon e bashkëngjitur.