KUSH është KUSH - Agron Bajrami: Nga kritik i dialogut në kryenegociator

Agron Bajrami, gazetar dhe diplomat i cili për vite me radhë e kritikoi ashpër dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës si një lloj shfaqjeje për bashkësinë ndërkombëtare, dhe jo si një proces që sjell rezultate konkrete - duke gjykuar se përdoret për të "blerë kohë" dhe për të riparuar imazhin ndërkombëtar - sot ai është në qendër të tij, si negociatori kryesor i Kosovës.

"Ajo që është e sigurt, me Kurtin në krye të Qeverisë, por edhe me znj. Osmani në krye të Parlamentit, Kosova nuk do të jetë më ajo që ishte më parë", tha Bajrami në vitin 2020 për qeverinë e re në Prishtinë, pasi Albin Kurti erdhi në pushtet. Në atë kohë, ai theksoi se drejtimi që do të marrë qeveria e re kur bëhet fjalë për "proceset më të rëndësishme që presin Kosovën - nga dialogu me Serbinë deri te integrimet evropiane" do të shihet shumë shpejt.

Gjashtë vjet më vonë, nuk ka ndryshuar shumë në dialog, por ishte Bajrami ai që u emërua si negociatori kryesor. Sipas njoftimit të Zyrës së Kryeministrit, Kurti e përgëzoi Bajramin për detyrën e re dhe i uroi suksese në përmbushjen e përgjegjësive të reja. Përveç pozicionit të tij të ri, Bajrami shërben si ambasador i Kosovës në Belgjikë.

Një proces pa një drejtim të qartë

Pikëpamjet e mëparshme të Bajramit mbi dialogun ishin shumë kritike. Në vitin 2019, duke folur për NIN rreth asaj që e pengon rajonin të funksionojë normalisht, Bajrami i përshkroi politikanët si hipokritë që e paraqesin veten si demokratë të pakompromis, por nuk e humbasin mundësinë për t'i marrë të gjitha vendimet vetë.

"Prandaj, kushti i parë i çdo normalizimi është ardhja e një brezi të ri politikanësh, të cilët nuk do ta shohin historinë e vlerave evropiane vetëm si një mjet të mirë për të mbledhur vota dhe për të fituar simpatinë e diplomatëve perëndimorë. Të cilët nuk do të synojnë nacionalizmin ekstrem dhe mitet tashmë të ndenjura të së kaluarës së shpikur, të largët dhe të afërt, për hir të votave dhe pushtetit. Të cilët do të qëndrojnë me vetëdije në anën e drejtësisë dhe kundër mohimit të krimeve. Kundër britmave të luftës kundër fqinjëve që dëgjohen gjithmonë për të mbytur zërin e pakënaqësisë së brendshme shoqërore", tha ai. Bajrami.

Pikëpamjet e Bajramit mbi dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës gjatë viteve kanë qenë vazhdimisht kritike, me një mesazh të qartë se është një proces që ka humbur dinamizmin dhe qëllimin e tij. Gjatë ndërmjetësimit të Federica Mogherinit, ai e akuzoi atë për ngadalësimin e procesit kur u ngrit tema e shkëmbimit të territoreve, dhe gjithashtu kritikoi Miroslav Lajçakun, duke pretenduar se BE nuk ofroi një kornizë të qartë dhe të qëndrueshme për negociatat, gjë që çoi në konfuzion rreth qëllimeve dhe rezultatit të dialogut.

Një nga pikat qendrore të kritikës së tij i referohet edhe konceptit të kompromisit. Bajrami paralajmëroi se ideja se "të dyja palët kanë diçka për të fituar dhe humbur" mund të jetë e rrezikshme, sepse hap hapësirë ​​për diskutime rreth territorit në vend të njerëzve dhe cilësisë së jetës së tyre.

Skeptik ndaj zbatimit

Bajrami shpesh theksonte se elitat politike "privatizuan" dialogun, duke zhvilluar negociata në një rreth të ngushtë pa debat dhe transparencë më të gjerë shoqërore.

Edhe në rastin e arritjes së një marrëveshjeje, ai shprehu dyshime për zbatimin e saj, duke besuar se zbatimi mund të jetë më i vështirë se vetë marrëveshja, me rrezikun që qytetarët do ta mbajnë barrën kryesore.

Qëndrimi mbi Asociacionin e Komunave Serbe

Në analizat që lidhen me Marrëveshjen e Brukselit të vitit 2013, Bajrami paralajmëroi se dispozitat mbi Asociacionin e Komunave Serbe (AKS) mund të çojnë në krijimin e "një niveli të tretë qeverisjeje që do të vepronte, nëse jo de jure, atëherë de facto, jashtë kornizës ligjore të Kosovës".

"Kjo mund të defunksionalizojë dhe destabilizojë sistemin ligjor të vendit", argumentoi ai.

Njohja reciproke si kusht

Si ambasador në Bruksel, Bajrami ka theksuar vazhdimisht se normalizimi i marrëdhënieve midis Kosovës dhe Serbisë nuk është i mundur pa njohje reciproke.

"Njohja reciproke e Kosovës dhe Serbisë është ajo që do të duhet të vijë në fund të këtij procesi. Nuk ka rrugëdalje, fundi i dialogut, normalizimi i plotë i marrëdhënieve midis Kosovës dhe Serbisë, është i mundur vetëm nëse ka njohje reciproke", theksoi ai.

Pikëpamjet mbi lëvizjet e njëanshme

Bajrami shpesh i justifikonte lëvizjet e njëanshme të Prishtinës ndaj komunitetit serb. Pasi institucionet serbe në Kosovë u mbyllën në janar 2025, Bajrami reagoi edhe ndaj njoftimit të BE-së, i cili tregonte se ishte planifikuar që statusi i strukturave të mbështetura nga Serbia të zgjidhej përmes dialogut.

"Për të sqaruar: Nuk ka struktura të mbështetura nga Serbia në Kosovë; ato ishin struktura të paligjshme të menaxhuara nga Serbia", tha Bajrami në rrjetin social "X", duke pretenduar se veprimet e Policisë së Kosovës nuk shkaktuan tensione.

Ballkanizimi i EULEX-it

Në përgjigje të skandalit të EULEX-it të vitit 2017, i cili përfshinte akuza për sjellje të keqe dhe korrupsion midis zyrtarëve të lartë në Misionin e Bashkimit Evropian për Sundimin e Ligjit, ai fajësoi misionin për përkeqësimin e dështimeve në sundimin e ligjit.

"Sot, Kosova ka probleme të mëdha me sundimin e ligjit, korrupsioni është i përhapur dhe ende ka pandëshkueshmëri për zyrtarët e lartë dhe udhëheqësit politikë, dhe EULEX-i është gjithashtu fajtor për këtë," shkroi ai.

Ai më tej pohoi se në vend që ta evropianizonim Kosovën, "ne e ballkanizuam EULEX-in", megjithëse pranoi se prania e misionit zbuti rezultate më të këqija.

Biografia

Agron Bajrami lindi më 5 dhjetor 1967 në Prishtinë, ku u diplomua në Fakultetin e Arteve të Bukura në vitin 1991. Është i martuar dhe ka dy fëmijë. Në rrjetet sociale, ai e përshkruan veten si një dashamirës të historisë, librave, filmave, romaneve grafike dhe muzikës rock.

Para se të hynte në diplomaci, ai ndërtoi një karrierë të rëndësishme gazetareske. Ai ishte kryeredaktor i së përditshmes Koha Ditore që nga viti 2004, dhe gjithashtu shërbeu si drejtues i Institutit të Medias së Kosovës.

Ai filloi të punonte si gazetar në vitin 1993, duke raportuar për kulturën, dhe më vonë u bë redaktor për kulturën. Veprat e tij të hershme treguan një interes për trashëgiminë kulturore, letërsinë dhe artin shqiptar.

Ai qëndroi të Koha deri në vitin 2021, kur kaloi në diplomaci, pasi u emërua ambasador i Kosovës në Belgjikë, Luksemburg, Bashkimin Evropian dhe NATO, me seli në Bruksel.

Ai mori pjesë aktive në negociatat e Brukselit dhe vazhdimisht mbështeti pavarësinë dhe sovranitetin e plotë të Kosovës.