Përgatitjet përfundimtare për Ditën e Fitores: Sheshi i Kuq si një skenë e historisë dhe një dritare në të ardhmen gjeopolitike

Shkruan: Zheljko Shajn, korrespondent special i Kosovo online nga Moska

Në mes të tensioneve gjeopolitike dhe një rishqyrtimi historik të rendit botëror, Rusia po shënon 80 vjetorin e fitores ndaj fashizmit me mesazhin se kjo fitore nuk është vetëm një kujtim, por themeli i identitetit politik dhe njoftimi i marrëdhënieve të ardhshme të pushtetit. Me iniciativën e Presidentit Vladimir Putin, u shpall një armëpushim që do të jetë i vlefshëm deri në mesnatën e 10 majit, ndërsa Sheshi i Kuq bëhet një skenë ku ndërthuren tradita ushtarake, ritualet simbolike dhe mesazhet bashkëkohore globale.

Në Moskë, po merren të gjitha masat e nevojshme për të siguruar që festimi të zhvillohet në mënyrë paqësore, masat e sigurisë janë rritur dhe ushtria ruse po siguron pikat kryesore të grumbullimit. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitri Peskov, tha se ushtria po bën gjithçka që është e nevojshme që festimet të zhvillohen në mënyrë paqësore dhe me dinjitet, duke theksuar rëndësinë e ruajtjes së stabilitetit në klimën aktuale globale. Pavarësisht përpjekjeve për sulme nga dronë ukrainasë, Zëvendëskryetari i Këshillit të Federatës Konstantin Kosachev tha se Moska do të jetë "një nga vendet më të sigurta në botë" më 9 maj.

Në pritje të jubileut të madh, Sheshi i Kuq bëhet skena e historisë, por edhe një dritare në të ardhmen gjeopolitike. Me paradën ushtarake dhe praninë e udhëheqësve nga pjesë të ndryshme të botës, Dita e Fitores merr një dimension të ri - një skenë ku ndërthuren kujtimet historike dhe ambiciet e politikës bashkëkohore, një botë që po lind, me boshte të reja aleancash, rezistencë ndaj hegjemonisë dhe luftë për të ripërcaktuar të vërtetën rreth së kaluarës.

Vëmendje e veçantë iu kushtua pranisë së Presidentit të Republikës së Serbisë, Aleksandar Vuçiq, i cili, sipas analistëve, e bëri më të vështirë arritjen në Moskë sesa Josip Broz Tito kur vizitoi Stalinin më 21 shtator 1944, pas takimit me Churchillin në Napoli më 12 gusht të po atij viti. Këtë herë, presionet e aleatëve nga koalicioni fitimtar antifashist synojnë të pengojnë presidentin serb të marrë pjesë për të nxjerrë në pah rolin historik të Serbisë në Luftën e Dytë Botërore.

Akademikja dhe historianja Katarina Guskova thotë për praninë e Serbisë në Paradë:

"Për shekuj me radhë, rusofobia dhe serbofobia e inkurajuan Perëndimin 'progresiv' të luftonte kundër nesh, duke u përpjekur të na shkatërronte, rrënonte, përçante dhe dobësonte. Dhe metodat ishin të ndryshme - agresion ushtarak, shpërblime për tradhtinë e interesave kombëtare, nxitje kundër njëri-tjetrit, provokime, ndëshkim me bombardime për përpjekjen për të mbrojtur interesat kombëtare dhe mosbindjen, revolucione me ngjyra, ryshfet ndaj politikanëve, rishkrimi i historisë sonë dhe, së fundmi, ultimatume. Por serbët nuk ishin kurrë kundër rusëve, edhe pse midis Sllavëve të tjerë, madje edhe ortodoksëve, kjo shpesh ka ndodhur. Ishte më e vështirë për serbët në dekadën e fundit të shekullit të kaluar, kur Jugosllavia u shpërbë për të dobësuar serbët, kur Rusia sundohej nga liberalë që nuk e donin vendin e tyre. Por ata dështuan ta shtypnin përsëri Rusinë, dhe as nuk dështuan të shtypnin serbët. Që në ditën e parë të SVO-së, serbët e kuptuan se kishim të drejtë, deklaruan mbështetjen e tyre, nuk e dëgjuan BE-në dhe nuk na vendosën sanksione.”

Kryeministri sllovak Robert Fico u përball gjithashtu me përpjekje për të penguar mbërritjen e tij në Moskë, i cili i kujtoi botës se kush e fitoi fitoren në Luftën e Dytë Botërore: "Ne e dimë që Ushtria e Kuqe fitoi ndaj fashizmit", duke e distancuar kështu veten qartë nga tendenca gjithmonë e pranishme në BE për të relativizuar rolin historik të Bashkimit Sovjetik. Fico theksoi gjithashtu se Evropa nuk duhet ta harrojë kontributin heroik të Bashkimit Sovjetik në fitoren ndaj fashizmit, duke theksuar: "Këtë vit, ne e mirëpresim veçanërisht lidhjen e thellë historike të popujve tanë me Rusinë".

Presidenti kinez Xi Jinping, i cili do të marrë pjesë në ceremoninë e nesërme, tha pak para udhëtimit: "Bota duhet të nxjerrë mençuri dhe forcë nga mësimet e thella të Luftës së Dytë Botërore dhe fitorja e madhe në luftën antifashiste, dhe të kundërshtojë me vendosmëri hegjemoninë dhe politikën e pushtetit, dhe së bashku të krijojë një të ardhme më të ndritur për njerëzimin."

Në Shën Petersburg, qytetin e lindjes së Presidentit Putin, artistët e vitit 1945 performuan një vals dashurie dhe paqeje nën qiellin e hapur - një homazh artistik për vitin e kapitullimit të Gjermanisë naziste. Pas shprehjes estetike fshihet një mesazh i qartë: 80 vjet më parë në Jaltë, u vendos një rend që tani është në prag të shpërbërjes, dhe bota është në prag të formimit të një rendi të ri botëror shumëpolar.

Ministri i Punëve të Jashtme i Rusisë, Sergej Lavrov, i cili ka udhëhequr diplomacinë ruse për 21 vjet, do të presë krerët e diplomacisë nga 29 vende. Në takimet që i paraprinë paradës, ai tha: "Rusia është e përkushtuar ndaj negociatave për paqe, por ne besojmë se paqja afatgjatë nuk mund të arrihet pa garanci sigurie për vendin tonë." Lavrov kujtoi të drejtën e popullit për vetëvendosje nga Karta e OKB-së, duke vënë në dukje shkeljet e të drejtave të njeriut në territoret e kontrolluara nga Kievi.

Në Qendrën Ndërkombëtare të Shtypit në Moskë, gazetarëve iu tregua botimi historik i gazetës "Izvestia" i 9 majit 1945, me tituj rreth kapitullimit pa kushte të Gjermanisë naziste. Firmat e Marshall Zhukov, aleatëve dhe komandantëve gjermanë dëshmojnë për një moment unik në historinë botërore, kur kombet së bashku mposhtën fashizmin.

Prova gjenerale e sotme e paradës ushtarake në Sheshin e Kuq, në hijen e historisë dhe nën syrin vigjilent të shërbimeve të sigurisë, tregon se nesër kolonat ushtarake, kujtimet e fitores dhe mesazhet për të ardhmen do të ndërthuren përsëri. Në këtë moment, kur bota po kalon një ripërcaktim themelor të rendit të vendosur në vitin 1945, Dita e Fitores në Moskë nuk është vetëm një përkujtim i së kaluarës, por edhe një deklaratë e një realiteti të ri politik në zhvillim. Nuk ka asnjë dyqan apo vitrinë në qytet ku të mos jetë ngjitur një poster që simbolizon fitoren në Luftën e Madhe Patriotike, e cila zgjati nga viti 1939 deri në vitin 1945.

Ndërsa formacionet ushtarake marshojnë nëpër Sheshin e Kuq, nën flamujt që evokojnë kujtimin e fitores mbi fashizmin, një betejë tjetër do të përshkruhet qartë - ajo për të drejtën e interpretimit të historisë dhe për një vend në botën e së ardhmes. Më 9 maj, Moska nuk po feston vetëm një jubile – ajo po thotë se është gati të udhëheqë në një kohë kur rendi i vjetër global po plasaritet nën presionin e aleancave të reja, narrativave të shtypura dhe kthimit të ideve sovraniste. Në këtë simbolikë, pavarësisht presioneve, Serbia jo vetëm që ruan kujtimin e së kaluarës, por edhe konfirmon angazhimin e saj për të qenë jo vetëm vëzhguese - por edhe aktore në të ardhmen.