Pse shoqëria shqiptare në Kosovë, me gjithë mbështetjen e SHBA dhe BE, shfaq karakteristika antiperëndimore?

“Të homogjenizuar rreth qëllimit themelor kombëtar të bashkimit të shqiptarëve dhe zgjerimit të përgjithshëm të ndikimit në Ballkan, i cili ishte i lidhur me ndikimin dhe ndihmën e Perëndimit politik, shoqëria shqiptare në Kosovë shfaq karakteristika të qarta antiperëndimore, si dhe është e hapur shumë për ndikimet joperëndimore, kryesisht nga vendet islame, ndonjëherë dhe me një dozë të konsiderueshme radikalizmi”.

Përgatiti: Millosh Gariq

Përfaqësuesit e pushtetit aktual në Kosovë, të udhëhequr nga Albin Kurti, ashtu si të tjerët që i kanë paraprirë që nga vera e vitit 1999, thuajse çdo ditë theksojnë lidhjet e ngushta me Perëndimin kolektiv dhe flasin për shkallën në të cilën shoqëria në Kosovë është e organizuar në përputhje me arritjet më të zhvilluara perëndimore, megjithëse në të njëjtën kohë, tregues të shumtë në terren thonë pikërisht të kundërtën. Dëshira për një hapësirë ​​të pastër etnikisht, agresioni dhe intoleranca ndaj pakicave, nacionalizmi radikal, afërsia ideologjike e partisë në pushtet, Vetëvendosja ndaj politikës së ish-liderit komunist të Shqipërisë, Enver Hoxhes, abuzimi me institucionet, fanatizmi fetar, ndarja klanore e shoqërisë, të gjitha këto janë veçori të Kosovës së sotme që nuk i përshtaten pamjes zyrtare të shpallur të situatës, thonë njohësit.

Ku qëndron sot shoqëria shqiptare në Kosovë, si më e shumta dhe më dominuesja në çdo aspekt, kur bëhet fjalë për vlerat e shoqërisë moderne perëndimore dhe sa qëndron përgjigja e kësaj pyetjeje në shpjegimin e krizës aktuale në marrëdhëniet mes shqiptarëve dhe serbëve?

Kalimi nga izolimi i konsiderueshëm, në të cilin ndodhej shoqëria shqiptare pothuajse gjatë gjithë shekullit të 20-të, në atë që ka sjellë globalizimi në 20 vitet e fundit, është një proces që është ende në vazhdim dhe pyetja është se si do të përfundojë, sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, bashkëpunëtor hulumtues i Institutit për politikë dhe ekonomi ndërkombëtare, Aleksandar Mitiq dhe diplomati Zoran Milivojeviq. Ata tregojnë se sot në Kosovë, përkundër mesazheve të ndryshme zyrtare, ka shumë tregues antiperëndimorë.

“Komuniteti shqiptar në Kosovë dhe Metohi është pjesë e një lëvizjeje më të gjerë për bashkimin e popullit shqiptar rreth Shqipërisë së Madhe, prandaj e trajton veten si një luftëtar të përhershëm, një aktor më të ashpër dhe më luftarak në raport me Tiranën politike. Vetë   Shqipëria ka kaluar prej kohësh periudha izolimi apo vetëpërjashtimi në raport jo vetëm me fqinjët në Ballkan, por edhe me botën në tërësi, gjë që shkaktoi një dozë të konsiderueshme kujdesi dhe intolerance. Sigurisht që ka prekur komunitetet shqiptare në zonën përreth, përfshirë Kosovën dhe Metohinë”, thotë Mitiq.

Ndikimi i Islamit radikal

Në të njëjtën kohë, thekson ai, se nacionalizmi mbarëshqiptar e lidhi veten me Perëndimin politik si mbrojtësin e tij kryesor dhe pranoi të ishte instrumenti i tij gjeopolitik në Ballkan, veçanërisht pas përfundimit të Luftës së Ftohtë.

"Kjo solli një mbështetje të madhe politike perëndimore për shoqërinë shqiptare, duke përfshirë mbështetjen ushtarake, veçanërisht në Kosovë dhe Metohi. Megjithatë, kalimi nga gjysmëizolimi kombëtar konservator në globalizimin fanatik properëndimor la gjurmë në shoqërinë shqiptare. Ajo homogjenizohet rreth bazës synimi kombëtar i bashkimit të shqiptarëve dhe i zgjerimit të përgjithshëm të ndikimit në Ballkan, megjithatë, ai mbetet i ndarë sipas traditës, disi më pak fetare, por sigurisht në vijat ndarëse midis një shoqërie më të vjetër konservatore - e cila e sheh veten si krijuese e një bumi demografik - dhe një më e re, disi më liberal, e cila u ngrit mbi një narrativë properëndimore”, shpjegon Mitiq.

Sipas tij, shoqëria shqiptare në Kosovë dhe Metohi u hap edhe ndaj shumë ndikimeve të tjera joperëndimore, në radhë të parë nga vendet islame, ndonjëherë me një dozë të konsiderueshme radikalizmi.

“Ai ndikim më radikal islamik është i gërshetuar me zhgënjimet e popullatës në Kosovë për shkak të gjendjes shumë të rëndë ekonomike dhe sociale, mungesës së perspektivës. Akuzat vijnë edhe ndaj autoriteteve, pra klasës politike në përgjithësi, por ia dalin, duket se në zhvendosjen e fokusit të përgjegjësisë te aktorët të cilët sipas tyre nuk e lejojnë Kosovën të bëhet "shtet i pavarur, dhe vetqeverisë". Pra, mbi Serbinë dhe popullin serbë sigurisht. Por edhe për shumë në Perëndimi të cilët sipas tyre nuk po bëjnë mjaftueshëm për të përmbushur qëllimin kombëtar shqiptar, pra “vetëvendosjen” apo “pavarësinë e plotë”. Shqiptarët janë mësuar të përdorin kërcënime me dhunë për të ndikuar te faktori perëndimor për t’i ndihmuar ata të bëjnë presion mbi Beogradin. Sigurisht që ka ndihmuar në vitet 1990, por veçanërisht pas 17. marsit 2004. Që atëherë, sidomos gjatë negociatave të Vjenës për statusin nën ndërmjetësimin e Marti Ahtisarit, shqiptarët përdorën argumentin se do të radikalizohen, madje edhe "të egër" nëse nuk e marrin atë që kërkojnë”, shton Aleksandar Mitiq.

Siç thekson ai, këtë taktikë të “kërcënimit me radikalizim” sot e përdor me mjeshtëri edhe Albin Kurti.

Mitiq kujton se Kurti trashëgoi një përzierje të ideve të majta për "vetëvendosjen" nga mentori i tij Adem Demaçi, por të ngjyrosura me ultra-nacionalizëm mbarëshqiptar dhe veprim radikal.

"Sipas vlerave që nominalisht përfaqëson perëndimi liberal, kjo taktikë është thellësisht "antiperëndimore", sepse shoqërohet me diskriminim dhe dhunë fetare dhe etnike, duke rrezikuar të gjitha llojet e lirive. Në Perëndim, tolerohet për arsye thjesht gjeopolitike, sepse është e qartë se perëndimi ka një interes gjeopolitik më të rëndësishëm se "vlerat perëndimore". Kurti nuk sheh asnjë kuptim apo vlerë në kompromis. Ai beson se ka mjaft sfond gjeopolitik perëndimor dhe se nuk ka nevojë të ulet më poshtë nga pozicioni maksimalist, edhe nëse pikëpamjet dhe veprimet e tij janë në kundërshtim me të gjitha vlerat që përfaqësojnë vendet e Perëndimit, prandaj ai vazhdimisht instrumentalizon taktikat e tij të radikalizimit të kontrolluar. Për të, Asociacioni i Komunave Serbe, d.m.th. i çdo subjekti që ai nuk mund ta kontrollojë plotësisht, është një kërcënim i drejtpërdrejtë për qëllimin themelor kombëtar dhe politik dhe kufizon "vetëvendosjen" e plotë shqiptare", përfundoi Mitiq.

Vasaliteti i Kosovës dhe moskuptimi i politikanëve

Në mesin e elitës intelektuale në Prishtinë, ka një numër të caktuar të atyre që haptazi tregojnë për rreziqet me të cilat përballet Kosova për shkak të politikës së gabuar të udhëhequr nga një pjesë e elitës shqiptare.

“Orteku nga Beogradi por edhe nga perëndimi mbart rrezikun që të dëmtojë jo vetëm Kurtin, por edhe Kosovën. Ky ortek është përgatitur prej kohësh, është një ortek ndaj një elite hipokrite, abuzive dhe të paaftë, por duket edhe ndaj një shteti që nuk dëshiron të bëhet shtet. Në rastin e fundit Kurti legjitimisht përfaqëson atë shumicë, e cila nuk dëshmon se e do Kosovën si shtet me veprime civile.Duhet të jemi të qartë edhe SHBA, d.m.th NATO, mund ta mbajë Kosovën nën kontroll dhe në sferën e saj edhe pa partneritet me qeveritë e Kosovës. Kjo u mundësua absolutisht me Marrëveshjen Ushtarako-Teknike të 9. qershorit 1999 dhe Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të 10 qershorit të atij viti, e cila nuk kanë asnjë kufizim kohor dhe praktikisht asnjë kufi për imponimin e vullnetit ndaj pushtetit. Për fat të keq, politikanët tanë nuk e kuptuan qartë gjatë gjithë këtyre viteve vasalitetin e shtetit të Kosovës, i cili është  më shumë problem sigurie sesa demokratik. Shumica prej tyre, duke përfshirë edhe Albin Kurtin, janë përpjekur të veprojnë si politikanë gjoja sovranë, edhe në pabesi ndaj SHBA-së, dhe vendi ynë është de jure dhe de fakto një shtet klient, jo sovran”, deklaroi së fundmi profesori universitar Miljazim Krasniqi në një shkrim autorial për mediat e Prishtinës.

Por, sipas të gjithë treguesve aktualë, përkundër të metave të shumta që tregon projekti i shtetësisë së Kosovës, shtetet kyçe të Perëndimit vazhdojnë t'i ofrojnë mbështetje të fortë dhe të hapur.

Diplomati i karrierës Zoran Milivojeviq thotë për Kosovo online se presioni ndaj Serbisë për të konfirmuar shtetësinë e “Kosovës” së fundi ka arritur kulmin e tij sipas parimit “tani ose kurrë”.

"Për këtë qëllim, koalicioni perëndimor i Uashingtonit dhe i Brukselit vepron me një interes të qartë gjeopolitik në kontekstin e tendencave të intensifikuara globale që nuk janë të favorshme për ta, si dhe në një hark kohor politikisht delikat përpara zgjedhjeve kyçe në të dyja qendrat. Performanca e koalicionit bazohet në një plan evropian që është modeluar sipas modelit gjerman të dy shteteve të pavarura dhe i verifikuar në Ohër (“Marrëveshja e Ohrit”) nënkupton njohjen faktike të “Kosovës” që garanton subjektivitetin juridik ndërkombëtar ndaj shtetit të “Kosovës”  në një mënyrë që është politikisht e qartë dhe juridikisht e padiskutueshme. Institucionet e përkohshme të Kosovës në Prishtinë nën udhëheqjen e Vetëvendosjes dhe liderin e tyre z. Albin Kurti ata e bëjnë këtë duke u përpjekur të ndryshojnë situatën faktike në terren në zonat me shumicë serbe me dhunë, represion dhe paligjshmëri dhe krijojnë një mjedis për një situatë politike dhe juridike dhe një zgjidhje të bazuar në parimin e "aktit të kryer". Në këtë kanë mbështetjen e heshtur dhe logjistike të koalicionit perëndimor”, thekson Milivojeviq.

“Enverizmi” ka ende një ndikim të fortë

Si arsye kryesore për këtë kulmim të presioneve, ai thekson se “Kosova e pavarur tashmë është një projekt dukshëm i dështuar i koalicionit perëndimor”.

“Natyrisht, çelësi në këtë është vendosmëria dhe vitaliteti i Serbisë për t'i rezistuar asaj duke mos pranuar vetëmohimin me argumente dhe parime të padiskutueshme të së drejtës ndërkombëtare, të cilat kanë mbështetje të gjerë globale me tendencë përforcimi, politikën e jashtme dhe veprimin diplomatik njohja, vendosja parimore në raste të tjera si në Ukrainë, etj. Megjithatë, një rol të rëndësishëm në dështimin e projektit të "Kosovës së pavarur" luan konteksti i brendshëm social dhe ideologjiko-politik "kosovar", i cili bazohet në bazën e sistemi socio-politik me vlera dhe kapacitet për një formë përkatëse të veprimit shtetformues. Më saktë, Kosova e pavarur nuk pati sukses as në planin e brendshëm, gjë që kontribuoi dukshëm në dështimin e përgjithshëm të projektit", tha Milivojeviq.

Sipas fjalëve të tij, sponsorët e “Kosovës së pavarur” u përpoqën ta imponojnë shtetin me dhunë në mënyrë të panatyrshme, duke filluar me agresionin ilegal ushtarak të NATO-s, pastaj me pavarësinë e vetëshpallur dhe njohjen e të njëjtës, e më pas me politikën presion për ta verifikuar atë në përputhje me rendin aktual juridik ndërkombëtar si rast i veçantë (sui generis).

“Në atë operacion do të duhej të luante një rol të rëndësishëm verifikimi i sistemit të brendshëm politik, por kërkon një elitë të përshtatshme politike për lidership dhe një shkallë të vetëdijes shoqërore dhe emancipimi politik për mbështetje dhe zhvillim elementar, që ende mungon në nivel të shoqrisë së Kosovës edhe sot. Elita kryesore shqiptare me të cilën po ndërtohet sot "Kosova e pavarur" ka tre burime, secila prej të cilave në mënyrën e vet ka problem me lëvizjet bashkëkohore dhe dominuese socio-politike në Evropë dhe në këto zona. E para është komunist nga rrënjët e Shqipërisë “Enveriste” dhe ideologjisë së atëhershme komuniste deri në fund të viteve 80. Burimet e rëndësishme të elitës aktuale shqiptare në Kosovë e Metohi janë pasuesit e asaj ideologjie që e kishte bazën në regjimin e Enver Hoxhës dhe Metohisë, përkrahja e saj në diasporë në ato vite përmes organizatës "Fronti i Kuq". Burimi i dytë është jugosllav, me mbështetje në kuptimin kombëtar mbarëshqiptar për Lidhjen e Prizrenit, por mbi të gjitha për separatizmin që filloi në 1974 dhe kushtetuta e RSFJ-së e cila vendosi. elementet konfederale në organizimin e shtetit, pastaj përmes kryengritjes në Kosovë nga viti 1981 dhe në fund separatizmin e hapur në vitet e 90-ta të shekullit të kaluar. Dhe ai ka bastione dhe ndjekës të rëndësishëm në elitën aktuale të bazuar në ish-Lëvizjen për Republikën e Kosovës, e cila vepronte si në vend ashtu edhe në diasporë”, thotë Milivojeviq.

Si burim i tretë në këtë rast, ai përmend separatizmin e viteve '90 të udhëhequr nga UÇK-ja, pasuesit e së cilës ende përbëjnë shtyllën kurrizore të elitës qeverisëse në Prishtinë.

“Burimet e Enverit dhe Jugosllavisë janë të kapërcyer ideologjikisht dhe politikisht në konkurrencë me dominuesin tani në rajon dhe në kontekstin më të gjerë global, ndërsa UÇK-ja është problematike nga vetë fakti se disa liderë elitë janë subjekt i trajtimit gjyqësor ndërkombëtar (Hagë), si si dhe për shkak të karakterit mbarëshqiptar dhe qasjeve luftarake në arritjen e qëllimeve politike. Nga burime të tilla ideologjike dhe politike, në kushtet e ndikimit të fortë sociologjik fisnor e fetar (islamik) dhe zellit të skajshëm kombëtar në platformën mbarëshqiptare, një mjedis shoqëror për një sistem politik e shoqëror të përshtatshëm për lëvizjet aktuale socio-politike në lëvizjet mjedisi nuk mund të krijohej. Ilustrimi më i mirë është elita aktuale qeverisëse në Prishtinë e kryesuar nga Vetëvendosje, platforma ideologjike-politike e së cilës është nacionalizmi i majtë ekstrem më i afërt me burimin “enverist” dhe projektin e bashkimit kombëtar shqiptar në të gjithë hapësirën ballkanike (Shqipërisë së Madhe)“, thotë diplomati Milivojeviq.

Mosmarrëveshje me Perëndimin, por qëllimi është i njëjti

Kjo, sipas tij, është në kundërshtim edhe me synimet e mbështetësve të drejtpërdrejtë të “Kosovës së pavarur”, sepse vë në pikëpyetje të gjithë konceptin e tyre gjeopolitik për rajonin, të programuar në bazë të ndërhyrjes së NATO-s në vitin 1999 dhe vetëshpalljes në vitin 2008. , veçanërisht tani duke pasur parasysh luftën në Ukrainë dhe në Lindjen e Mesme dhe një rishpërndarje të re të pushtetit në shkallë globale.

“Mosmarrëveshja ndërmjet Prishtinës dhe sponsorëve perëndimorë manifestohet drejtpërdrejt me refuzimin e Prishtinës për të korrigjuar me çdo kusht qasjen e ashpër politike maksimaliste – shtetin shqiptar të “Kosovës”, dhe më pas të veprojë sipas linjave të interesave perëndimore në përpjekje për tu krijuar kushtet (AKS) për zbutjen e pozicionit serb në procesin e negociatave për normalizim. Një arsye e rëndësishme pse kjo mospërputhje nuk ndëshkohet nga sponsorët perëndimorë qëndron në qëllimin e përbashkët – konfirmimin e “Kosovës së pavarur”.Këtij synimi i nënshtrohet edhe përkrahja për sistemin problematik të brendshëm socio-politik në Prishtinë, për të mos sjellur në pikëpyetje argumenti për shtetësinë e padiskutueshme në veprim Thjesht, mbështetja e heshtur e qëndrimit të ashpër maksimalist vetëm për njohjen dhe konceptit problematik ideologjiko-politik mbarëshqiptar të Prishtinës me masat e marra për realizimin e saj (represioni, dhuna ligjore), buron nga përputhshmërinë e qëllimit kyç të të dyja palëve – konfirmimin e “Kosovës së pavarur”, përfundon Milivojeviq.