BE dhe procesi i Berlinit të refuzojn politikën hipokrite ndaj Ballkanit Perëndimor

Për Kosovo online: Zheljko Shajn, korrespondent special i Politikës nga Shkupi

Sot po mbahet në Tiranë samiti i Procesit të Berlinit, me nikoqir të kryeministrit shqiptar Edi Rama, me synimin për të evidentuar perspektivën e vendeve të Ballkanit Perëndimor, të cilat janë unike në orientimin e tyre drejt pranimit në Bashkimin Evropian. Për më shumë se tridhjetë vjet dhe në më shumë se 72 nisma, shtetet e sapoformuara nga shpërbërja e RSFJ-së, Jugosllavisë dhe Shqipërisë janë fokusuar në arritjen e këtij qëllimi strategjik. Nisma gjermane do të përfaqësohet nga kancelari Scholz, Bashkimi Evropian do të përfaqësohet nga Ursula von der Leyen, Presidente e Komisionit Evropian dhe Charles Michel, President i Këshillit Evropian.

Pas atmosferës së lëkundur politike të sigurisë me të cilën po ballafaqohet bota, për shkak të luftës në territoret e Ukrainës dhe Izraelit dhe konflikteve të armatosura në Kosovë dhe Metohi, duket se BE-ja ka ndërgjegjësuar se është shumë e rëndësishme të fiton besimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe përmbushjen e premtimeve, pasi ky rajon nuk do të përballej më me rezultatet e politikës hipokrite të Perëndimit dhe do të ndryshonte orientimin e tij strategjik. Nisma “Ballkani i Hapur” dërgoi një mesazh të fortë se arriti të ruajë paqen në rajon me rezultatet e saj pragmatike, duke forcuar marrëdhëniet ekonomike, përfitimet konkrete të cilave u ndjenë nga qytetarët e vendeve anëtare të kësaj nisme.

Se a mjafton kjo për të ndryshuar qëndrimin e Gjermanisë, e cila e kundërshtoi hapur këtë iniciativë, edhe pse ajo doli nga procesi i Berlinit, mbetet për t'u parë. Nuk përjashtohet që thelbi i kundërshtimit të këtij vendi ndaj “Ballkanit të Hapur” të jetë fakti që Amerika e mbështeti gjerësisht këtë iniciativë rajonale dhe kjo u përgjigj përmes Kosovës dhe Albin Kurtit, pikërisht përmes territorit që Gjermania dhe Amerika e njohën si shteti i pavarur i Kosovës. Kujtojmë se të dyja vendet, Amerika dhe Gjermania, së bashku me shtatëmbëdhjetë anëtarë të tjerë të NATO-s, shkelën të gjitha standardet duke bombarduar Jugosllavinë në mënyrë ushtarake, me forcë dhe duke mos respektuar Kartën e OKB-së për respektimin e integritetit dhe sovranitetit territorial. Kujtojmë se Gjermania u demilitarizua në vitin 1945 me vendimin e fituesve të luftës, duke u angazhuar në ligjin themelor të Gjermanisë për zbatimin e politikës së sigurisë pa ushtri. Megjithatë, pas Konferencës së Parisit, u përgatit terreni për anëtarësimin e Gjermanisë në NATO, kur në Kushtetutën gjermane u fut neni 87a, i cili parashikonte formimin e forcave të armatosura, të cilat për herë të parë dolën jashtë vendit duke bombarduar RFJ-në.

Edhe pse samiti po mbahet në Shqipëri, mikpritës i vërtetë është në fakt Scholz, i cili ka autonomi absolute për të dominuar Ballkanin Perëndimor me këtë iniciativë, e cila mund të kthehet në neokolonializëm modern. Pyetja është se sa mund ta kanalizojë BE-ja me praninë e përfaqësuesve më të lartë të këtij komuniteti. Charles Michel u përpoq të caktonte një datë për pranimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor, 2030, por presidenti francez Macron dhe Ursula von der Leyen shprehën mosmarrëveshje me fjalët e tij, sepse ai i tha vullnetarisht. Natyrisht, Macron është në bashkëpunim shumë të ngushtë me Gjermaninë, sepse është një burim i pashtershëm parash për Francën dhe Ursula von der Leyen është e preferuara e ish-kancelares Angela Merkel. Fakti është se Iniciativa e Berlinit, e formuar si projekt rajonal i Qeverisë, nën kujdesin e kancelares së atëhershme gjermane, Angela Merkel, me një buxhet prej 30 miliardë eurosh, u ndal shumë shpejt, ashtu si edhe Marrëveshjet e Minskut, të cilat nuk u zbatuan kurrë dhe u konfirmua se roli i tyre ishte përgatitja e Ukrainës për luftë me Rusinë.

Pas rezultateve të pabotuara ushtarake dhe politike nga lufta e Ukrainës, si pjesë e ndarjes globale të botës në baza ekonomike, u ringjall shpejt procesi i Berlinit, i cili duhet të gjurmojë me shpejtësi rrugën integruese të vendeve të Ballkanit Perëndimor, në mënyrë që Ballkani nuk do të merrte një status preferencial për pranim në BE, siç u propozua për Ukrainën. Cili është çmimi i kësaj për Ukrainën, ndoshta do të mbetet sekret ushtarak dhe historik, në interes të një kompromisi mes palëve ndërluftuese.

Megjithatë, i takon BE-së dhe Procesit të Berlinit të refuzojnë politikën hipokrite dhe t'i qasen propozimeve realiste që do të zgjidhin marrëdhëniet midis Beogradit dhe Prishtinës, dhe në Maqedoninë e Veriut të fillojnë të përmbushin premtimet që bëjnë duke e kushtëzuar këtë vend, së pari me marrveshjen e Prespës dhe tani me vendosjen e një ndryshimi të ri në Kushtetutë, siç do të futeshin bullgarët si element përbërës në aktin më të lartë shtetëror. Hipokrizia e politikës evropiane në Maqedoninë e Veriut çoi në shkatërrimin e marrëdhënieve të brendshme të vendit për shkak të mbështetjes së fakteve të shtrembëruara historike nga bullgarët, si premisa se bullgarët nuk kishin asnjë rol fashist në Maqedoni dhe në Ballkan. Gjithashtu, BE-ja ka treguar neglizhencën e saj ndaj Bosnjë-Hercegovinës, ku legjitimiteti i Kristian Shmit është vënë në pikëpyetje. Për të gjitha këto çështje, SHBA, BE dhe Gjermania kanë qasje të ndryshme, por nga qëndrimet se kush do të jetë administratori i Ballkanit, duke përjashtuar Greqinë dhe Turqinë.

Në përfundim të Procesit të Berlinit në Tiranë, në seancën e punës do të diskutohet për “Integrimi i rajonit në tregun e përbashkët dhe përmirësimi i konvergjencës me BE-në”, ku do të marrin pjesë krerët e shteteve dhe qeverive, si dhe do të përfshijnë edhe përvojën e “Ballkanit të Hapur”, në kuadër të të cilit, përveç arritjeve të deritanishme, pritet të nënshkruhet edhe një marrëveshje rajonale për njohjen reciproke të kualifikimeve profesionale.

Prandaj, pas Samitit të Procesit të Berlinit në Tiranë, pritet që Bashkimi Evropian të kthjellet dhe të kuptojë se duke vazhduar politikën hipokrite, të cilën e ka treguar të panumërta ndaj vendeve të Ballkanit Perëndimor, së shpejti mund të vjerr lëkurë në thumb. Është e qartë se pranimi i vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE është një përfitim i ndërsjellë dhe çelësi për parandalimin e konflikteve të reja të luftërave në Evropë.