SHBA dhe çështja e Kosovës (8): Bisedë pa foton e Titos

Shkruan për Kosovo online: Dragan Biseniq, gazetar

Tashmë në vitin 1990, senatorët dhe kongresmenët pro-shqiptarë u bënë edhe më aktivë, ndërsa Diogradi humbi vendin në Dhomën e Përfaqësuesve të SHBA dhe nuk e rifitoi më. Megjithatë, ai vazhdoi të mbështeste në mënyrë aktive kërkesat shqiptare. Kështu, ai i bashkohet Rugovës në Lubjanë për t'u takuar me komunitetin shqiptar, sepse Sllovenia është shfaqur si një qendër e re që ka mbështetur idetë e pavarësisë së Kosovës.

Në shkurt të vitit 1990, grupi i Kongresit për të Drejtat e Njeriut, i kryesuar nga kongresmenët Lantos dhe Porter, erdhi në Beograd për të mbajtur një konferencë shtypi mbi "shtypjen serbe të shqiptarëve të Kosovës", nga ku shkuan në Kosovë, për t'u takuar me intelektualë dhe gazetarë kryesorë dhe aktivistë, duke përfshirë Dr. Zekerja Cana, Zenun Qeljaj, Bajram Keljmendin, Ibrahim Rugovën, Rexhep Qosjen dhe Veton Surroin.

Digardit shpejt iu ndalua hyrja në Jugosllavi dhe më vonë u përpoq t'i rikthehej jetës politike në shumë raste, por çdo herë dështoi. Në zgjedhjet e Senatit të vitit 2010, ai ishte i lidhur me një skemë Ponzit në të cilën paratë e paligjshme derdheshin përmes tij, por ai mohoi të dinte për këtë.

Bob Dole organizoi vizitën e delegacionit të kongresit në Kosovë, pa prezantim zyrtar dhe pa dijeninë e udhëheqjes shtetërore të Serbisë dhe Jugosllavisë, më 29 gusht 1990. Shqiptarët e Kosovës e shohin këtë ngjarje si një moment kyç në qëndrimin amerikan ndaj Kosovës dhe duke fituar mbi palën amerikane për kauzën e tyre.

Senatorit Dole shoqërues në udhëtim ishin senatorët John W. Warner nga Virxhinia, Jake Garn nga Jutah, Don Nickles nga Oklahoma, Alphonse M. D'Amato i Nju Jorkut, Steve Sims nga Ajdaho dhe Connie Mack nga Florida. Senatori amerikan iu shmang autoriteteve në Beograd për të komunikuar drejtpërdrejt me presidentin e Kosovës Ibrahim Rugova. Delegacioni ndodhej në hotelin e atëhershëm “Grand” dhe përpara u mblodh një turmë e madhe njerëzish që këndonin. Senatori Dol në atë kohë kishte në stafin e tij një person që ishte përgjegjës për marrëdhëniet me Kosovën, e sidomos me Ibrahim Rugovën, i cili atëherë po dilte si lider i shqiptarëve të Kosovës.

Në takimin me ta me kërkesë të Patriarkut Pavle, ai atëherë ishte hieromonk, e më vonë peshkopi Atanasije Jevtiq, i cili bëri një raport në Sinodin e KOS nga ajo mbledhje. Biseda me Senatorin Dol përfundoi në një keqkuptim të ndërsjellë. Biseda ka edhe kuriozitetin se me iniciativën e Atanasit delegacioni serb nuk ka dashur të flasë nën foton e Titos. “Sapo hymë në atë sallë, e cila përndryshe ishte mjaft e vogël, duke parë foton e madhe të Josip Brozit, i thashë përfaqësuesit të ambasadës amerikane se unë personalisht nuk dua të flas këtu përballë fotos së Titos, sepse mendoj se është inkuadruar nga ne serbët, që të fotografohemi me Titon si “udhëheqës”, dhe ai në fakt është më i palumturi serb në Kosovë, e ai është fatlumi I shiptarëve. Reagimi im u pranua menjëherë nga të gjithë serbët e tjerë dhe nuk pranuan të flasin në atë sallë, derisa të hiqet fotografia e Titos ose të gjendet një sallë tjetër”.

Senatori Dol pyeti nëse është e vërtetë që 6000 shqiptarë u pushuan nga puna në Kosovë, mes tyre edhe shumë mjekë, dhe se 32 të rinj shqiptarë u vranë dhe Atanasije nuk tha se të ftuarit ishin të befasuar nga toni i bisedës dhe se “Z. Bob Dol po shprehej ne tashmë i dimë tezat dhe qëndrimet e Ibrahim Rugovës dhe udhëheqësve të tjerë shiptarë dhe ideologëve të agresionit antiserb në Kosovë”. Kur përfaqësuesit serbë i dhanë fakte të tjera, Dol i quajti "propagandë".

Atanasije në fjalën e tij tha: “Zotërinj senatorë amerikanë, ne e kuptojmë interesimin tuaj për të drejtat e shiptarëve, por është e qartë se nuk keni as vesh e as vullnet për të drejtat e popullit serb dhe kishës serbe në Kosovë dhe Metohi. Kjo shihet qarte nga sjellja jote ketu dhe nga interesimi yt. Në kët Bob Dole u pergjigj se nuk ishte e vertete dhe se ai e hodhi poshte ate verejtje dhe une iu pergjigja se nuk kishte si te tregoja se nuk ishte keshtu. Pastaj une thash : “Është e vërtetë që nuk është njerëzore të vritesh as kush këtu e as kudo në botë, por ju zotërinj nuk u interesuat në të njëjtën kohë për numrin e serbëve të plagosur në Kosovë dhe jo nga milicia. (ka ndodhur më pare edhe kjo), por nga turma e tërbuar e agresorëve shiptarë. Nëse demonstruesit shiptarë kishin konflikte me milicinë shtetërore, çfarë faji ka populli serb dhe Kisha Serbe në Kosovë që të njëjtit tërbuan shiptar gjatë demonstratave të tyre, dhe duke u kthyer prej tyre sulmojnë serbët e pafajshëm, shtëpitë, kishat dhe manastiret serbe? Kështu u sulmua së fundmi manastiri i Trinisë së Shenjtë pranë Mushutishti, Patriarkana e Pejës, kisha në Vuçitrn, Prishtinë e kështu me radhë. Dhe pse shiptarët përdhunojnë vajzat, plakat dhe murgeshat tona? Pse i keqtrajtojnë fëmijët tanë, nëse janë kaq “demokratë”? Pas këtyre fjalëve, senatori Dol tha: “Këto 2 vitet e fundit nuk ka pasur asnjë përdhunim në Kosovë”, siç pretendon se i ka thënë një ministër në Jugosllavi. Unë u përgjigja: "Kjo nuk është e vërtetë, sepse gjatë asaj kohe ka pasur më shumë se 30 përdhunime të vajzave, murgeshave dhe grave serbe. Përdhunimi më i fundit i vajzave serbe nga shiptarët ka qenë më 14 qershor 1990 në fshatin Belo Polje afër Istokut, kur shiptarët dhunuan një të mitur 10 vjeçare serbe dhe më 15 korrik 1990 dhunuan një vajzë 15 vjeçare serbe në fshatin Opterushi afër Rahovecit”. Për atë z. “Bob Dole nuk u përgjigj asgjë”, theksoi Atanasije Jevtiq.

Nga viti I ardhëshem 1991, kursi i politikës amerikane ndryshoi. Presidenti amerikan Bush publikoi paralajmërimin e tij të famshëm për Krishtlindje, ku premton se SHBA do të ndërhyjë ushtarakisht nëse Serbia ndërhyn ushtarakisht në Kosovë. Së shpejti Amerika iu drejtua Irakut dhe dëbimit të tij nga Kuvajti. Ibrahim Rugova formoi Lidhjen Demokratike të Kosovës dhe u vendos si lider i shqiptarëve të Kosovës në mënyrë që të mos kishte më nevojë për mentorimin e Diogardit dhe të tjerëve, edhe pse që atëherë amerikanët janë bërë forca udhëheqëse në Kosovë. Edhe atëherë në Kongresin Amerikan po bëhen kërkesa për pavarësinë e Kosovës dhe jepen shpjegimet e duhura se pse kjo është në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Përqendrimi në Kuvajt përdoret për ta bërë edhe më të vështirë moralisht pozicionin e Serbisë. Fillimisht, dëgjohen krahasimet e Millosheviçit me Hitlerin, Stalinin dhe Sadam Huseinin dhe lëshohen njoftime për shtyp në të cilat Millosheviqi quhet "Sadami i Serbisë".

(Fund)