Analistët: Paqëndrueshmëria politike dhe mungesa e angazhimit nga BE çuan në një ngecje të dialogut

Dialogu midis Beogradit dhe Prishtinës gjatë vitit 2025 nuk përparoi, sipas ekspertëve, për shkak të ngjarjeve të brendshme politike në Kosovë dhe Serbi, si dhe mungesës së një angazhimi më të fortë nga Bashkimi Evropian.

Nga ana tjetër, kryenegociatorët Besnik Bislimi dhe Petar Petkoviq u takuan dy herë në vitin 2025 në Bruksel, por pa marrëveshje për hapa konkretë drejt zbatimit të Marrëveshjes Bazë të Brukselit dhe Aneksit të Ohrit të arritur midis palëve në vitin 2023.

Ish-negociatori kryesor i Kosovës në dialog, Avni Arifi, thq për Kosova Press se Sorensen dhe Kaja Kalas nuk u shprehën kur bëhet fjalë për dialogun.

"Kur nuk ke qeveri, nuk ka legjitimitet që askush të marrë pjesë në dialog, prandaj nuk pati dialog. Problemi kryesor që kam është se Kosova është fajtore për mungesën e dialogut. Domethënë, arsyeja pse nuk pati dialog është se Kosova nuk ishte në gjendje të krijonte institucione. Këto takime që ishin, takime shoqërore, për të mbajtur gjallë frymën e Sorensenit në mandatin e tij, për të folur me palët rreth asaj që mendojnë, cili është vizioni i tyre. Po, plotësisht, domethënë, takime pa kuptim. Sorensen dhe Kaja Kalas nuk e dëshmuan veten në dialog. Domethënë, ata u penguan ta bënin këtë për shkak të zhvillimeve tona të brendshme”, thotë ai.

Hulumtuesja e GLPS, Arbereshe Loxha, thotë se Bashkimi Evropian duhet të analizojë me kujdes sjelljen e Serbisë në mënyrë që të arrijë përparim në dialog.

Ajo përmend qasjen dhe lobimin e Serbisë kundër anëtarësimit të Kosovës në organizatat ndërkombëtare, si dhe sulmin në Banjska si shkelje të Marrëveshjes së Ohrit.

“Nuk shohim ndonjë përparim në aspektin e hapave të rinj në dialogun midis Kosovës dhe Serbisë për shkak të faktit se nuk kishim një qeveri me mandat të plotë, por kishim një qeveri në pushtet. Nga ana tjetër, trazirat politike në Serbi janë të vazhdueshme dhe nuk e lejuan qeverinë serbe t'i kushtonte vëmendje proceseve të tilla si dialogu. Unë besoj se edhe BE-ja, për këto dy arsye kryesore, nuk bëri asnjë përpjekje për të arritur diçka konkrete në aspektin e dialogut... Ajo që është e rëndësishme të bëhet në aspektin e dialogut midis Kosovës dhe Serbisë është të arrihet zbatimi i plotë "Gjithashtu, të sillen para drejtësisë të gjithë ata që ishin përgjegjës për sulmin terrorist në Banjska. Marrëveshja e Ohrit u shkel fillimisht nga anëtarësimi i Serbisë në organizatat ndërkombëtare, dhe më pas nga sulmi terrorist në Banjskë”, thekson ajo.

Kryeministri në mandatin teknik Albin Kurti thotë se për të vazhduar dialogun, marrëveshjet duhet të zbatohen.

"Për të vazhduar dialogun, duhet të zbatojmë marrëveshjet. Por, për të vazhduar dialogun, sigurisht, është e nevojshme që Milan Radoiçiq, terroristi kryesor që vrau rreshterin tonë të policisë, heroin e Kosovës, Afrim Bunjaku, t'u dorëzohet autoriteteve të sigurisë në Kosovë, pasi ekziston një aktakuzë prej 160 faqesh e Prokurorisë Speciale, së bashku me 44 bashkëpunëtorë të tjerë, të cilët donin të fillonin një konflikt në shkallë të gjerë në Banjska dhe Zveçan. Ata dështuan. Ata nuk ia dolën as me shpërthimin pasues të kanalit Ibër-Lepenc, për të cilin gjithashtu ekziston një aktakuzë, dhe do të dështojë çdo herë. Përveç kësaj, marrëveshja evropiane për fqinjësi të mirë, e bazuar në marrëveshjen bazë të Brukselit dhe aneksin e zbatimit të Ohrit, nuk mund të përparojë për sa kohë që Milan Radoiçiq, siç flasim sot, është më afër presidentit Vuçiq sesa edhe mbrojtja e tij e ngushtë", thotë Kurti.

Gjatë mandatit të qeverisë së Kurtit, Kosova dhe Serbia zhvilluan një sërë takimesh në nivel udhëheqësish dhe kryenegociatorësh, por palët nuk ranë dakord për zbatimin e marrëveshjes.

Pjesë e kësaj marrëveshjeje është edhe themelimi i Asociacionit të Komunave Serbe, por Qeveria e Kosovës ende nuk ka ndërmarrë asnjë hap për ta zbatuar atë.

Pavarësisht kërkesës së faktorit ndërkombëtar për të dërguar draftin e BE-së në Gjykatën Kushtetuese, Qeveria në Prishtina njoftoi se drafti është një dokument "jozyrtar" dhe se nuk do t'i dërgohet Gjykatës Kushtetuese si i tillë.