Antiq: Miqësi e thellë midis Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut, theksi në ekonomi dhe arsim

Profesori i Fakultetit të Filozofisë në Nish, historiani Dejan Antiq vlerësoi se marrëdhëniet midis Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut karakterizohen nga miqësia e rrënjosur dhe rrënjët e përbashkëta të dy popujve, dhe se ekonomia dhe arsimi janë dy fusha kryesore të bashkëpunimit të ardhshëm. Ai thekson se është i inkurajuar nga fakti që shumica e qytetarëve ortodoksë të Maqedonisë së Veriut nuk e justifikojnë njohjen e Kosovës.

Një vit më parë, në manastirin Prohor Pçinjski, presidentët e Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut, Aleksanar Vuçiq dhe Gordana Siljanovska Davkova, patën takimin e tyre të parë zyrtar, ku u ra dakord të forcohen marrëdhëniet midis dy vendeve.

Antiq thekson se takimi ishte një "akt politik me rëndësi të jashtëzakonshme" me mesazhin kryesor se të dy vendet duhet të "drejtohen drejt së ardhmes".

"Ishte një akt politik me rëndësi të jashtëzakonshme, jo vetëm për përmirësimin e marrëdhënieve dypalëshe, por edhe si një dëshmi e miqësisë së thellë dhe rrënjëve të përbashkëta të dy popujve. Ky takim konfirmoi qëllimin për të drejtuar shikimin e Beogradit dhe Shkupit drejt së ardhmes, që nënkupton vazhdimin e bashkëpunimit ekonomik dhe punën e përbashkët për të siguruar stabilitetin rajonal", thekson Antiq për Kosovo online.

Kosova - çështja më komplekse

Njohja e Kosovës nga Maqedonia është çështja më e ndjeshme midis dy vendeve.

"Kjo temë mbetet padyshim çështja më e ndjeshme dhe komplekse brenda marrëdhënieve të përgjithshme dypalëshe. Serbia nuk ka hequr dorë dhe as nuk do të heqë dorë kurrë nga Kosova dhe Metohia, burimi i shtetësisë, identitetit dhe spiritualitetit të saj", thekson Antiq.

Ai shton se është i inkurajuar nga fakti që shumica e qytetarëve ortodoksë të Maqedonisë së Veriut nuk e mbështesin vendimin për njohje.

"Është inkurajuese që shumica e qytetarëve ortodoksë të Maqedonisë së Veriut nuk pajtohen me qëndrimin zyrtar të vendit të tyre, i cili, në një masë të madhe, është pasojë e presioneve dhe ndikimeve të jashtme politike, dhe se Kosova dhe Metohia ende perceptohen si pjesë integrale e Serbisë. Ky qëndrim i popullit mbetet një bazë e rëndësishme për ruajtjen e lidhjeve të thella historike dhe shpirtërore midis popullit serb dhe atij maqedonas", thotë ky historian.

Trashëgimia e përbashkët

Bashkëpunimi midis Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut gjatë vitit të kaluar ishte më i dukshëm pas tragjedisë në Koçan, kur 62 të rinj humbën jetën dhe më shumë se 200 u plagosën.

"Serbia u ofroi të gjithë ndihmën e nevojshme qytetarëve të plagosur të Maqedonisë së Veriut. Ky gjest vëllazëror nuk ishte i izoluar, por u mbështet edhe nga marrëveshje të reja për ndihmë të ndërsjellë në situata krize dhe koordinim të institucioneve shëndetësore", vëren Antiq.

Ai shton se Beogradi dhe Shkupi kanë intensifikuar bashkëpunimin e tyre në fushën e lidhjes infrastrukturore përveç fushës së kujdesit shëndetësor, kryesisht rregullimin e rrjetit rrugor dhe hekurudhor që lidh dy vendet, por edhe përmirësimin e funksionimit të pikës së integruar kufitare Preshevë-Tabanovcë.

"Ky bashkëpunim ka vazhduar në fushën e kulturës dhe ruajtjes së trashëgimisë së përbashkët. Do t'ju kujtoj se në prill të këtij viti u hap Qendra Kulturore Maqedonase në Beograd, dhe se hapja e Qendrës Kulturore Serbe në Vardar pritet gjithashtu në periudhën e ardhshme", saktësoi Antiq.

Në rrethanat aktuale gjeopolitike, ekonomia dhe arsimi duhet të jenë fushat kryesore të bashkëpunimit midis Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut, beson ky historian.

"Edhe pse shkëmbimi tregtar është në rritje, është e nevojshme të stimulohen investimet, projektet e përbashkëta në energji, si dhe mbështetja për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme. Theksi duhet të vihet edhe në dixhitalizim, ku ka vend për partneritet", thotë Antiq.

Ai shton se në segmentin e arsimit, duhet të punojmë për lidhje dhe rrjetëzim me cilësi më të lartë të sistemeve arsimore serbe dhe maqedonase. "Është e nevojshme të institucionalizohet shkëmbimi i studentëve dhe studiuesve të rinj, sepse kemi të bëjmë me të rinj që janë rritur në të njëjtën kulturë dhe traditë sllave dhe ortodokse, dhe sepse brezat tanë të rinj duhet të jenë bartës të miqësisë dhe bashkëpunimit afatgjatë. Programet dhe bursat e përbashkëta shkollore dhe universitare do të ishin një hap i fortë në atë drejtim", është i bindur Antiq.

Integrimi evropian

I pyetur se deri në çfarë mase të dy vendet mund ta mbështesin njëri-tjetrin në integrimin evropian, ky historian thotë se "vetëm ai që ka një vëlla ka dikë ku të mbështetet kur kohërat bëhen të vështira".

"Serbia dhe Maqedonia janë aty, krah për krah. Ato duhet të mbështeten te njëra-tjetra në një kohë kur disa anëtarë të Bashkimit Evropian po paraqesin kushte që shpesh nuk kanë të bëjnë fare me reformat, por me llogaritjet gjeopolitike, aspiratat dhe presionet territoriale dhe asimiluese. Në një mjedis të tillë, shtetet vëllazërore nuk kanë mbështetje më të madhe se njëra-tjetra. Serbia dhe Maqedonia e Veriut nuk kanë partner më të ngushtë në Ballkan, as historikisht, as kulturorisht, as farefisnie dhe as emocionalisht", thotë Antiq.

Ai shpjegon se të dy vendet dhe dy popujt ndajnë një të kaluar të përbashkët të shënuar nga lufta për liri, vuajtje dhe solidaritet.

"Por edhe një vizion i përbashkët për të ardhmen në të cilën do të ruhen sovraniteti, identiteti kombëtar dhe stabiliteti. Në vend që t'i nënshtrohen diktateve të të mëdhenjve, Beogradi dhe Shkupi duhet të mbështesin njëri-tjetrin në dialog me Evropën, por edhe në mbrojtjen e interesave legjitime kombëtare, në integrimin ekonomik dhe bashkëpunimin rajonal. Miqësia serbo-maqedonase është kapital politik. Është avantazhi ynë strategjik dhe një parakusht për një vend dinjitoz në skenën politike botërore", përfundoi Antiq.