Çupi: Kosova dhe BdheH janë sfida kyçe për Turqinë

Analisti nga Tirana, Frrok Çupi, tha se iniciativa e Turqisë "Platforma për Paqen në Ballkan" përfaqëson përpjekjen e Ankarasë për të forcuar pozicionin e saj në Ballkanin Perëndimor dhe se përveç sfidës kyçe për rajonin - normalizimin e marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtines, ka edhe turbulenca politike brenda Bosnjës dhe Hercegovinës, si dhe marrëdhënie të tendosura midis Sarajevës dhe Zagrebit.

"Kam përshtypjen se kjo do të fillojë një debat rreth asaj që do të bëjë ky vend për të vendosur paqen, për shembull, midis Beogradit dhe Prishtines? Kjo është çështja më e nxehtë në Ballkan sot. A do të mbështesë Turqia Beogradin si aleat të Rusisë sepse Turqia është pothuajse aleate e Rusisë, apo do të mbështesë Kosovën, në të cilën ka investuar shuma të mëdha parash dhe ku popullsia është pothuajse tërësisht myslimane", tha Çupi për Kosovo online.

Ai thekson se Turqia përballet me një sfidë të madhe dhe si t'i zgjidhë turbulencat politike brenda BdheH, në marrëdhënien midis Republika Srpska dhe Federatës së BdheH, por edhe si t'i përmirësojë marrëdhëniet midis Sarajevës dhe Zagrebit.

"Turqia është zotuar të përmirësojë marrëdhëniet midis Kroacisë dhe Bosnjës. Kjo është një plagë e vjetër, 30-vjeçare dhe shumë serioze. Nëse ndërmerren hapa përpara, kjo do të ishte shumë e rëndësishme. Por, nëse ka një dështim, atëherë do të thuhet se Turqia dështoi të arrinte atë që donte", saktësoi Çupi.

Ky analist beson se pyetja kryesore është se çfarë potenciali ka Turqia për të ndërmjetësuar në vendosjen e paqes në Ballkanin Perëndimor.

"Turqia është anëtare e NATO-s, por shumë vende të Ballkanit janë gjithashtu anëtare të NATO-s, pra me të njëjtin status si ajo. Sigurisht, Turqia është një vend me një potencial shumë më të madh mbrojtës, por statusi është i njëjtë", thotë Çupi.

Ai shton se ekziston edhe çështja e integrimit evropian, por edhe faktori fetar jo më pak i rëndësishëm.

"Turqia është e kujdesshme në çështje të tilla. Megjithatë, lind pyetja se si do të veprojë Turqia në Ballkan", theksoi ai.

I pyetur se cilat janë motivet e Ankarasë për të filluar "Platformën për Paqen në Ballkan", ky analist thotë se Turqia beson se "ka një avantazh" në këtë pjesë të Evropës.

"Historikisht, edhe tani, ajo ka një avantazh në shumë fusha, veçanërisht në fushën e ekonomisë, mbrojtjes... Shikoni, Turqia është një vend i madh, i cili nuk ka krijuar probleme në Ballkan për një kohë të gjatë. Edhe problemet që ka me Greqinë janë probleme të vjetra që nga viti 1923, që nga Traktati i Lozanës", konsideron Çupi.

Ai shton se Turqia e udhëhequr nga Rexhep Tajip Erdogan "hyri në një fazë të re të spirales së ndikimit".

"Turqia ka hyrë në një spirale ndikimi, ndërmjetësimi në negociata. Me SHBA-në, ajo është një ndërmjetëse në negociatat midis Rusisë dhe Ukrainës. Ky është një realitet i ri", shpjegon Çupi.

Ai e sheh si një pyetje kyçe nëse Turqia ka "miratimin" e SHBA-së për t'u marrë me çështjet e hapura në Ballkan.

"Kam përshtypjen se ka. Mendoj se ka sepse sjellja e Presidentit Donald Trump ndaj Presidentit të Turqisë është sjellje e kujdesshme, elegante, në mënyrë që të mos i prishin punët njëri-tjetrit", thekson Çupi.

Ai shton se të dy vendet janë të lidhura nga dëshira për të ndërmjetësuar në negociatat për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë, dhe se angazhimi i Turqisë në Siri është gjithashtu i rëndësishëm për SHBA-në.

"Unë besoj se Trump është i interesuar që Erdogan të merret me këto probleme. Gjithashtu, është e nevojshme të ruhet stabiliteti në Ballkan, dhe meqenëse SHBA-të nuk duan të përfshihen drejtpërdrejt në këtë proces, roli i Turqisë është i qartë", beson ky analist.

Ai gjithashtu sheh dy probleme të mundshme kur bëhet fjalë për qëllimet e Ankarasë.

I pari është fakti se, ndryshe nga Turqia, vendet e rajonit e shohin të ardhmen e tyre në BE.

"Turqia është një vend i madh që ka kohë që aspiron të bëhet anëtar i Bashkimit Evropian, dhe tani ka hequr dorë. Pra, një vend kaq i madh që ka hequr dorë nga BE-ja, si mund të jetë i besueshëm për vendet që janë anëtare ose kandidate për anëtarësim në BE", pyet Çuppi.

Një problem tjetër, thekson ai, është se si Greqia mund të reagojë ndaj një iniciative të tillë.

"Pyetja është, si do të 'zgjohet Greqia në mëngjes' në lidhje me këtë veprim të Turqisë? Greqia është anëtare e BE-së, por është një vend ballkanik dhe nuk distancohet prej saj si Sllovenia apo Kroacia, madje as Rumania apo Bullgaria. Kjo është arsyeja pse pyetja është se si do ta kuptojë Greqia këtë iniciativë, sepse herë pas here, ndizen konflikte midis këtyre dy vendeve. Në një situatë ku lind pyetja se kush do ta udhëheqë rajonin, Turqia duket se dëshiron të marrë rolin e udhëheqëses. Deri vonë, këtë rol e luante Greqia, e cila tashmë kishte probleme me Shqipërinë, të cilën është mësuar ta shohë si një 'vartëse'", pohon Çupi.