Dizdareviq: Projekti i MCC-së në Kosovë është njohur si strategjik nga administrata e Bidenit, mbetet të shihet çfarë do të thotë administrata e Trumpit

Koordinatori i programeve në Fondacionin BFPE për Shoqëri të Përgjegjshme, Damir Dizdareviq, tha për Kosovo online se nëse Agjencia Amerikane Millennium Challenge Corporation (MCC) do të mbyllet, siç është paralajmëruar, atëherë marrëveshja e nënshkruar me Kosovën në vitin 2022 për ndërtimin e baterive për ruajtjen e energjisë ose do të anulohet, ose do të rishikohet në mënyrë që administrata e re amerikane të përcaktojë nëse ajo është në interes jetik kombëtar të SHBA-së dhe në interes të politikës së saj të jashtme në Ballkanin Perëndimor.

Sipas tij, marrëveshja mes MCC-së dhe Prishtinës, me vlerë 236.7 milionë dollarë, është një investim jashtëzakonisht i rëndësishëm për një territor sa Kosova.

"Investimet në sektorin e energjisë variojnë nga dhjetëra, mbi qindra dhe arrijnë miliarda dollarë. Raporti i Bankës Botërore, për shembull, thotë se për dekarbonizimin e rajonit të Ballkanit Perëndimor, nevojiten rreth 37 miliardë dollarë deri në vitin 2050. Nëse e krahasojmë shumën e destinuar për Kosovën me këtë, nuk është aq e madhe, por vetëm për Kosovën është një shumë e madhe parash", thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai shpjegon se për sistemin energjetik të Kosovës, projekti që duhej të financohej nga MCC është shumë i rëndësishëm sepse lidhet me ruajtjen e stabilitetit të rrjetit dhe sigurinë energjetike.

"Bëhet fjalë për bateri që duhet të balancojnë pikun e konsumit. Bateria është jashtëzakonisht e rëndësishme për integrimin e burimeve të energjisë së rinovueshme në sistem. Kur nuk ka erë dhe diell, thjesht lironi energjinë nga bateritë për ta kompensuar atë, sepse në rrjetin elektrik duhet të ketë gjithmonë prodhim dhe konsum të barabartë të energjisë elektrike, dhe në këtë mënyrë ajo është e balancuar. Bateritë karikohen kur ka tepricë, kur ka shumë diell dhe kur ka shumë erë", thekson Dizdareviq.

Kosova, shton ai, planifikon të rrisë pjesën e saj të burimeve të energjisë së rinovueshme në 35 përqind të konsumit të përgjithshëm deri në vitin 2030, ndërsa aktualisht është rreth 6 përqind. Ai projekt u njoh si strategjik nga administrata e mëparshme amerikane e Joseph Bidenit, por pyetja është se çfarë do të thotë administrata e Donald Trumpit.

Ai shton se siguria energjetike dhe siguria e furnizimit, por edhe vetë sektori i energjisë, janë shumë lart në agjendën e administratës së re të Donald Trumpit, mirëpo ai nuk i jep shumë rëndësi çështjes së ndryshimeve klimatike, por ka plan që të rrisë prodhimin e lëndëve djegëse fosile.

„Nga ky këndvështrim, ky projekt me MCC-në ndoshta nuk do të jetë lartë në listën e prioriteteve, por nëse e shohim nga aspekti i sigurisë energjetike – dhe e dimë që në Kosovë sistemi është mjaft i vjetruar, se termocentralet janë më të vjetra se 50 vjet, se ndodhin defekte dhe do të ndodhin gjithnjë e më shpesh në të ardhmen – atëherë ekziston një mundësi reale, dhe madje e madhe, që ky projekt të mbetet i realizueshëm. Gjithçka do të varet nga mënyra se si administrata amerikane e percepton projektin: si një projekt klimatik apo si një projekt që përmirëson sigurinë energjetike të Kosovës dhe të gjithë rajonit të Ballkanit Perëndimor. Ndoshta do të vija bast më shumë për këtë të dytën, megjithëse ka edhe mënyra të tjera për të siguruar siguri energjetike pa bateri, nëse energjia prodhohet nga lëndët fosile“, vlerëson Dizdareviq.

Ai thekson se Amerika dikur ishte e njohur për respektimin e marrëveshjeve të saj, gjë që është themel i rendit ndërkombëtar që funksionon sot, por se në dritën e konstelacioneve gjeopolitike kjo po ndryshon ngadalë por me siguri.

„Precedenti i vërtetë është situata me USAID-in, ku fillimisht të punësuarit morën email se do të mbeten pa punë, se do të ketë shkurtimet të ndryshme dhe se vetëm disa prej tyre do të mbesin në zyra. Pastaj të gjitha marrëveshjet u futën në rishqyrtim – nëse do të vazhdojnë apo jo – dhe shumë prej tyre u ndërprenë“, thotë Dizdareviq.