Gjuriq: Situata në Kosovë është më e keqja në dy dekadat e fundit

Ministri i Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq, ka deklaruar se situata në Kosovë është më e keqja në dy dekadat e fundit, duke thënë se Beogradi është gjithmonë i gatshëm për dialog dhe se procesi i normalizimit të marrëdhënieve do të vazhdojë në të ardhmen e afërt

Në një intervistë për Kurir, i pyetur nëse e sheh vullnetin dhe dëshirën reale të faktorëve ndërkombëtarë për të zhbllokuar dialogun mes Beogradit dhe Prishtinës, Gjuriq është përgjigjur se muajt e kaluar ishin një periudhë në të cilën ishte joreale të kishte një pritshmëri të tillë.

“Bashkimi Evropian ishte i zënë me punët e tij të brendshme administrative dhe të personelit, fushata zgjedhore është në lulëzim të plotë edhe në Kosovë e Metohi, situata në terren është më e keqja që kemi pasur në dy dekadat e fundit dhe vëmendja e politikës së jashtme të strukturave të BE-së është e përqendruar në disa fusha të tjera. Megjithë angazhimin tonë të vazhdueshëm për ringjalljen e dialogut, kjo çështje nuk ishte qartësisht në krye të listës prioritare të BE-së”, ka konstatuar ministri.

Ai shtoi se çështja e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës është gjithmonë në tavolinë në kontaktet e politikës së jashtme të zyrtarëve serbë, por se vëmendja e opinionit politik evropian është kthyer diku tjetër për shkak të sfidave akute në kufijtë lindorë të BE-së.

“Ne jemi gjithmonë të gatshëm të marrim pjesë në dialogun me Prishtinën me ndërmjetësimin e BE-së dhe procesi i normalizimit të marrëdhënieve do të vazhdojë pashmangshmërisht në një moment në të ardhmen e afërt”, është i bindur Gjuriq.

Duke folur për pritjet në lidhje me vendimin për hapjen e Klasterit 3, Gjuriq theksoi se Serbia në tre vitet e fundit ka marrë rekomandime nga Komisioni Evropian për hapjen e këtij grupi negociator dhe se realisht ka qenë e gatshme për atë hap për një kohë të gjatë.

Ai thotë se vendimi pozitiv i vendeve anëtare të BE-së për fillimin e procedurës për hapjen e atij klasteri do të ishte njohje e përpjekjeve që Serbia ka investuar deri më tani në procesin e reformave dhe inkurajim për të vazhduar harmonizimin me politikat e BE-së.

"Serbia do ta kuptonte atë si një shprehje besimi nga partnerët tanë evropianë dhe një gjest për të zgjatur dorën dhe ne do të siguroheshim ta justifikonim këtë besim. Serbia është një vend në zemër të Evropës dhe sinqerisht dëshiron të bëhet pjesë e familjes së BE-së, dhe çdo gjest inkurajimi është mbi të gjitha i rëndësishëm në një kuptim simbolik, jo vetëm atyre që punojnë fort në reforma, por mbi të gjitha qytetarëve që prej kohësh nuk kanë marrë një mesazh të qartë politik se ka një progres faktik në procesin e zgjerimit të BE-së”, tha shefi i diplomacisë serbe.

Ai thekson se është shumë e rëndësishme që BE-ja të mbetet prezente në Serbi në çdo mënyrë dhe t'u dërgojë mesazhe të qarta qytetarëve se perspektivat e anëtarësimit në BE mbeten të hapura.

Gjuriq nënvizoi se, nëse flasim për procesin e reformave, Serbia do të jetë gati për anëtarësim të plotë në BE deri në fund të vitit 2026.

“Ne u përkushtuam publikisht për këtë, si ndaj qytetarëve tanë, ashtu edhe ndaj partnerëve ndërkombëtarë. Jam i bindur se duke qenë efektivë në këtë front, ne do të konfirmojmë edhe një herë besueshmërinë tonë politike dhe kapacitetet tona administrative. Tema e zgjerimit definitivisht po kthehet në pozicionin e lartë të agjendës politike të BE-së dhe besoj se ne dhe partnerët tanë evropianë do të jemi gati për hapin e ardhshëm politik deri atëherë”, tha Gjuriq.

Ai shton se ka pasur garanci nga bashkëbisedues të besueshëm se dera e hyrjes në BE do të mbetet e hapur për kandidatët nga rajoni, por se rezultati do të varet para së gjithash nga vendimet strategjike të partnerëve evropianë. E si do të jenë pas dy-tre vitesh, thotë ministri, mbetet për t'u parë.

“Sot, për shkak të kompleksitetit të situatës gjeopolitike, është e vështirë për shumë njerëz të vlerësojnë se çfarë do të ndodhë brenda një muaji, e lëre më pas dy ose tre vjetësh. Politika e zgjerimit ka qenë politika më e suksesshme e BE-së në dekadat e fundit dhe ka pasqyruar vetë thelbin e idesë për krijimin e një hapësire të vetme politike, ekonomike dhe të sigurisë evropiane. Prandaj, ne do të jemi të gatshëm, dhe BE-ja do të duhet të bëjë një soliloku serioz politik, pra t'i sqarojë disa gjëra me vetveten”, është i qartë Gjuriq.

Kur bëhet fjalë për marrëdhëniet me SHBA-në, ministri shpjegon se, megjithëse Serbia është e orientuar politikisht drejt BE-së, e cila është partneri i saj më i rëndësishëm ekonomik dhe përfaqëson mjedisin e menjëhershëm politik, dhe synimi i saj është anëtarësimi i plotë në BE, SHBA-të janë ende epiqendra e politikës botërore dhe fuqisë ekonomike, në mënyrë që Serbia të mësojë dhe të fitojë shumë nëse vazhdon të investojë në procesin e përmirësimit të marrëdhënieve serbo-amerikane.

Ai na kujton se SHBA në masë të madhe kontrollon proceset botërore dhe ka kapacitete politike dhe burime ekonomike të pashembullta.

“Serbia i përcakton interesat e saj politike dhe ekonomike në mënyrë racionale dhe vendimi për të vazhduar ndërtimin e një dialogu strategjik me SHBA-në është pikërisht rezultat i reflektimit të thellë dhe konsideratës së interesave tona afatgjata. Do të kishim përfitimet më të menjëhershme në fushën e ekonomisë dhe zhvillimit teknologjik. Si ambasador në SHBA kam ndërmarrë hapa të rëndësishëm në këtë drejtim, duke rritur dukshmërinë tonë politike, duke krijuar një imazh dhe reputacion të ndryshëm të Serbisë dhe duke ndërtuar mekanizma bashkëpunimi në nivele të ndryshme. Ne do të vazhdojmë të ndërtojmë bashkëpunim dypalësh me përfitim reciprok me administratën e Donald Trump dhe besoj se kemi arsye të shpresojmë se katër vitet e ardhshme do të jenë ndoshta më të frytshmit në historinë e marrëdhënieve serbo-amerikane”, shpreson Gjuriq.

Lidhur me takimin e kryeministrit serb Millosh Vuçeviq me Donald Trump në hapjen e katedrales së rinovuar të Notrë Damit, ministri shpjegon se në diplomaci, ngjarjet ceremoniale, të cilat në pamje të parë nuk kanë peshë të veçantë politike, janë shpesh më të rëndësishmet.

“Në Paris, në hapjen e Katedrales së restauruar Notrë Dam, u mblodhën të gjithë ata që politikisht kanë diçka në Evropë. Peshë të veçantë politike dhe diplomatike asaj ngjarjes i dha presidenti i sapozgjedhur i SHBA-së, Donald Trump, dhe ishte një mundësi për shumëkënd që të bënin kontaktet e para të drejtpërdrejta me njeriun që në katër vitet e ardhshme do të jetë në krye të shteti më i fuqishëm në botë. Presidenti Trump i njeh mundësitë në rajonin tonë, ai është i informuar mirë për Serbinë dhe është i vetëdijshëm për potencialin politik dhe ekonomik që ka vendi ynë. Në vitet e fundit kemi punuar fort për të ndërtuar kanale komunikimi me strukturat politike që do të drejtohen nga SHBA në periudhën e ardhshme, dhe në këtë kuptim kryeministri Vuçeviq e shfrytëzoi shkëlqyeshëm rastin dhe bëri një kontakt të rëndësishëm për Serbinë”, thekson Gjuriq.

Kur është fjala për Elon Musk, Gjuriq theksoi se vitet e fundit ka pasur një zhvillim të dukshëm në aktivitetin investues të kompanive nga SHBA në Serbi, si dhe ajo e shumës totale të investimeve, e cila nuk është e vogël, më e rëndësishme është që amerikanët të investojnë më shumë në fushën e teknologjive të larta, dhe kjo ndikon drejtpërdrejt në rritjen e produktivitetit dhe konkurrencës së industrisë sonë të TIK-ut, në nivelin e eksporteve të këtyre llojeve të shërbimeve dhe në ndërtimin e një ekonomie të bazuar në njohuri.

Kjo, shtoi ai, ndihmon një numër të madh ekspertësh vendas të IT-së të qëndrojnë në Serbi dhe hap hapësirë ​​për të ndërtuar një sistem energjie më modern dhe funksional me partnerët amerikanë.

"Perandoria e biznesit të Musk-ut është flamuri i industrisë amerikane të teknologjisë së lartë, por edhe shumë më tepër se kaq. Një vendim i mundshëm i Musk-ut për të investuar në Serbi sigurisht që do të ishte gjithashtu një mesazh i qartë politik, duke pasur parasysh pozicionin e tij në krijimin e ri politik në Uashington”, beson Gjuriq.

I pyetur nëse rihyrja e Trump-it në rrethin e politikanëve më me ndikim në botë mund të çojë në përfundimin e luftës në Ukrainë, Gjuriq u përgjigj se ai është një njeri dhe politikan serioz, fjala e të cilit ka peshë të madhe, i cili e përdori ardhjen e tij në Evropë pas fitores së zgjedhjeve presidenciale për të ngritur këtë temë.

Për kreun e diplomacisë serbe, nuk ka dyshim se situata në Ukrainë do të jetë një nga prioritetet e politikës së jashtme të administratës Trump, por ai gjithashtu vë në dukje se nuk duhet të harrohet fakti se shumë "aktorë të interesuar", d.m.th. palët, janë të përfshira në ngjarjet në Ukrainë.

“Prandaj do të jetë e nevojshme të pajtohen shumë interesa, që nuk është një detyrë e thjeshtë politike dhe diplomatike. Është në interesin e Serbisë, por edhe të mbarë njerëzimit, që kjo luftë, e cila mori një numër të tmerrshëm viktimash dhe që trazoi plotësisht marrëdhëniet politike dhe ekonomike në botë, të marrë fund në mënyrë të përhershme dhe të qëndrueshme. I urojmë sukses administratës Trump në këtë dhe jemi të gatshëm, si dikush që ka marrëdhënie vëllazërore me ukrainasit dhe rusët, të ndihmojmë në çdo mënyrë për të arritur paqen”, tha Gjuriq.

I pyetur se sa sfiduese dhe e vështirë është për të, si Ministër i Punëve të Jashtme të Serbisë, të jetë kreu i diplomacisë së një vendi që po përpiqet të jetë zëri i arsyes në politikën ndërkombëtare, ai thekson qartë se serbët as fituan dhe as e ruajtën lehtësisht lirinë dhe pavarësinë e tyre.

Ai shtoi se, ndërsa disa në Evropë morën shtetësinë në një pjatë, Serbia e pavarur meritonte jetë të panumërta njerëzore.

“Kur më pyesni se a është e vështirë për gjeneratën e sotme të mbrojë një Serbi të tillë, përgjigja është po, por sakrificat që bëjmë nuk janë asgjë në krahasim me sakrificat që kanë bërë të parët tanë. Pozicioni ynë aktual politik dhe ndërkombëtar është rezultat i përvojave tona historike dhe përcaktimeve tona strategjike. Vërtetë, ne jetojmë në një kohë kur ata që ndihen të kërcënuar mblidhen në kampe, dhe në politikën ndërkombëtare sot, njëmendshmëria është shpesh në vlerë. Por ne jemi ata që jemi, dhe megjithëse jemi një partner ndërkombëtar konstruktiv dhe i besueshëm në çdo kuptim, ne ruajmë me xhelozi lirinë, pavarësinë dhe neutralitetin tonë ushtarak. Ne nuk po rrezikojmë askënd, por përkundrazi jemi faktor paqeje dhe stabiliteti. Ne nuk jemi vetëm me një politikë të tillë, sepse ka gjithnjë e më shumë vende në mbarë botën që ndajnë vlera të ngjashme, por në mjedisin tonë të afërt jemi padyshim një fenomen specifik”, theksoi Gjuriq.

I pyetur se si Serbia e sheh rënien e regjimit dhe ngjarjet në Siri, Gjuriq tha se marrëdhëniet ndërkombëtare janë aktualisht në një fazë tranzicioni të stuhishme dhe të trazuar, duke shprehur shpresën se komunikimi ndërkombëtar do të kthehet në "modalitet në kohë paqeje" dhe se situatat e krizës do të zgjidhen përmes kanaleve dhe instrumenteve ekzistuese shumëpalëshe.

Ai tha se Serbia respekton të drejtën ndërkombëtare dhe mendon se e drejta ndërkombëtare është korniza më e mirë për zgjidhjen e sfidave gjeopolitike.

“Proceset shkatërruese gjeopolitike që ne jemi ende dëshmitarë sot filluan në rajonin tonë dhe sot ne vetëm mund të simpatizojmë popullin e vuajtur të Sirisë dhe t'u urojmë atyre paqe mbi të gjitha. Në periudhën e kaluar, ne kemi qenë jodiskriminues, të nxitur vetëm nga motive humanitare, duke ndihmuar popullatën vulnerabël të Sirisë me ilaçe, ushqime dhe veshje, dhe jemi të gatshëm të vazhdojmë ta bëjmë këtë edhe në të ardhmen”, ka thënë ministri.

Kur bëhet fjalë për shtetasit e Serbisë në Siri, ai thotë se sipas të dhënave të Ministrisë së Drejtësisë, aktualisht janë dhjetë shtetas të Serbisë në atë vend dhe se ata janë persona me shtetësi të dyfishtë.

Ai thekson se Siria është një vend i madh dhe se për momentin situata atje është aq sfiduese sa është e pamundur të jepet një përgjigje e saktë në pyetjen nëse këta njerëz janë të kërcënuar në një farë mënyre.

“Në kushtet e komunikimeve të ndërprera apo të vështira dhe trazirave të tilla të forta sociale dhe politike, është e pamundur të mbajmë kontakte të vazhdueshme me qytetarët tanë, por besoj se kur të stabilizohet situata do të kemi informacion më të saktë. Në këtë moment, për shembull, ne e dimë, bazuar në informacionet e marra nga organizatat ndërkombëtare humanitare, se një numër i caktuar i qytetarëve tanë ndodhen në kampet e përqendrimit në lindje të Sirisë të kontrolluara nga SDF-ja kurde”, tha ministri Gjuriq.