Hill: Në tryezën nuk është njohja e Kosovës, por normalizimi i marrëdhënieve

Kristofer Hil
Burim: Kosovo Online

Ambasadori amerikan Kristofer Hill tha në një intervistë për “Euronews Serbia” se gjatë dialogut Beograd-Prishtinë nuk është në tryezë njohja, por normalizimi i marrëdhënieve, duke shtuar se ajo që është në tryezë është e njohur për të dyja palët dhe se Serbia në thelb e ka pranuar.

I pyetur për mesazhet që vijnë nga vendet kryesore evropiane si Italia, Gjermania dhe Franca, të cilat përmendin njohjen de facto, Hill thotë se duhet të kujdeset patjetër për zgjedhjen e fjalëve, por edhe që SHBA e kuptojnë si një histori për normalizimin e marrëdhënieve.

"Defacto në fakt do të thotë se ata duan një lloj procesi normalizimi. Unë e di që fjalët janë të rëndësishme. Fjalët janë veçanërisht të rëndësishme në kohën e zgjedhjeve. Megjithatë, unë nuk dua të hyj në lojëra fjalësh. Ajo që dua të them është se ajo që është në tryezë është e njohur për të dyja palët. Serbia në thelb pranoi atë që ishte në të. Ka një mirëkuptim për të ecur përpara dhe bazohet në këto marrëveshje. Do të ketë pyetje se si të sigurohet që këto marrëveshje të jenë të qarta, si dhe të sigurohet që sekuenca e detyrimeve të të dyja palëve të jetë po aq e qartë. Sinqerisht mendoj se ka pasur shumë progres, por kjo çështje duhet të zgjidhet një herë e përgjithmonë, është në interes të Serbisë dhe Kosovës”, tha Hill.

Ai thotë se zyrtarët evropianë, sa i përket marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, insistojnë në normalizimin e marrëdhënieve, e jo në njohje dhe se kjo nuk është në tryezë. Ai gjithashtu shton se dialogu është shumë i rëndësishëm për jetën e ardhshme të njerëzve në Kosovë.

“Para së gjithash, ajo që është në tryezë, natyrisht, nuk është njohje. Ajo që është është normalizimi. Edhe unë mendoj se situata duhet të normalizohet. Njerëzit në veri të Kosovës duhet të zgjohen në mëngjes duke e ditur se si do të jetë jeta e tyre. Njerëzit duhet të jenë në gjendje të udhëtojnë kudo që duan. Duhet të ketë mirëkuptim për të gjitha këto çështje”, tha ai.

Hill gjithashtu shton se puna e përfaqësuesit të posaçëm të Bashkimit Evropian për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Miroslav Lajçak, është shumë e vështirë dhe ai beson se punon në të me përkushtim.

"Nuk dua t'ia bëj punën edhe më të vështirë, sepse është një nga punët më të vështira në botë. Unë mendoj se ata me të vërtetë po përpiqen të bëjnë njëfarë progresi. Gjithashtu mendoj se ajo që sinjalizon Bashkimi Evropian është se ata po e shikojnë përparimin e dialogut nga shumë afër, sepse do ta bëjnë atë progres për të përcaktuar progresin në lidhje me anëtarësimin e mundshëm në Bashkimin Evropian”, shtoi ambasadori.

Rreth kapitullit 35 dhe ngjarjeve në Banjskë

Duke komentuar draftin e konkluzionit të samitit të ardhshëm dhe pretendimet se këtu shkruan se Këshilli i kërkon Komisionit Evropian dhe Përfaqësuesit të Lartë t'i propozojnë urgjentisht Këshillit amendamente për kriteret për kapitullin 35 të negociatave të anëtarësimit, që do të nënkuptonte që marrëveshja e Brukselit dhe aneksi i saj i Ohrit të bëhen pjesë e procesit të integrimit për anëtarësimin në BE, Hill thotë se SHBA me siguri mbështet aspiratat e Serbisë për t'u bërë pjesë e bllokut evropian.

"Mendoj se Serbia do të ishte një anëtare e mirë e Bashkimit Evropian. Cila është struktura e anëtarësimit... Presidentja e Komisionit Ursula fon der Lajen ishte shumë e qartë. Ajo është e interesuar për Serbinë, e cila mund të bëhet anëtare, e cila mund të kontribuojë në fuqinë dhe sigurinë e Bashkimit Evropian. Shpresoj që në vitin 2023, i cili ka qenë një vit i vështirë në shumë drejtime, ne në fakt kemi bërë njëfarë progresi dhe se do të shohim një situatë ku kjo pritje e gjatë dhe kjo periudhë e të paditurit se si do të duket e ardhmja, se gjërat do të jenë më të qarta kur të hyjmë në vitin 2024”, thotë Hill.

Hill beson se zbatimi i marrëveshjes është vendimtar dhe se BE do ta vëzhgojë me shumë kujdes çështjen e zbatimit të tyre.

“Mendoj se do të shikohet nga afër. Megjithatë, duke folur si dikush që është marrë me marrëveshjet, mund të them se ndonjëherë mënyra më e lehtë është arritja e marrëveshjes. Ajo që është më e vështirë është se si të renditen kërkesat e të dyja palëve. Kështu që mendoj se ka shumë punë për të bërë. Shpresoj se mund të bëhet ndonjë përparim. Por një gjë, kur jeni negociator, ndërmjetës si zoti Lajçak në këtë rast, gjëja e fundit që duhet është që ambasadori amerikan të të japë sugjerime në “Euronews” se çfarë të bëni”, tha ai.

Ai shton gjithashtu se SHBA-të mbështesin atë që po bëjnë evropianët, ai mendon se është në interesin e të gjithëve. Ai thotë se shpreson të arrihet një marrëveshje sa më shpejt të jetë e mundur.

Hill tha në intervistë se ngjarjet në Banjskë në njëfarë mënyre e dëmtuan dialogun dhe çuan në tensione të reja ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

"Ishte shumë e dëmshme për të gjithë ata që u përfshinë. Pati një humbje jete, e cila është e tmerrshme. Mendoj se besimi, i cili u fitua me vështirësi në këtë proces, u dëmtua më tej për shkak të Banjskës," tha ai.

Siç shton ai, tani është e nevojshme të sqarohen të gjitha çështjet rreth kësaj çështjeje, si dhe të punohet që të mos përsëriten gjëra të ngjashme apo të njëjta në të ardhmen.

“Duhet të ndodhin disa gjëra. Së pari, duhet të jetë e qartë se çfarë ka ndodhur, kush është përgjegjës për të. Së dyti, mendoj se është shumë, shumë e rëndësishme. Duhet të ketë një mekanizëm më të fortë, një aftësi më të madhe për të siguruar që kjo të mos ndodhë më. E dini, i gjithë procesi i dialogut është shumë i brishtë dhe mendoj se më shumë incidente të këtij lloji si Banjska, ngjarje tragjike si ato të 24 shtatorit...Është thjesht e tepërt që ky dialog të mbahet. Mendoj se është gjithashtu e rëndësishme të kuptohet se Serbia do të duhet të vazhdojë me këto kërkesa brenda planit të rritjes dhe ka shumë kërkesa të tilla që duhet të çohen përpara. Dhe së treti, siç e kemi folur tashmë, progresi duhet të vazhdojë në çështjen e dialogut, i cili është vendimtar. Dhe sinqerisht, vetëm kështu do të zgjidhet kjo çështje – në procesin e dialogut me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian”, tha Hill.

“Do të doja të shihja Serbinë të realizonte aspiratat e saj”

Për sa i përket politikës së jashtme të Serbisë, Hill ka deklaruar gjithashtu se Serbia po e ndihmon shumë Ukrainën, e cila ka gati dy vjet që është në luftë me Rusinë. Përshtypja, thotë ai, është se nuk flitet shumë, por bashkëpunimi mes këtyre dy vendeve është shumë i dukshëm.

“Mendoj se Serbia dhe Ukraina kanë pasur gjithmonë një histori të mirë. Vetëm këtë vit dy presidentët janë takuar tri herë. Zonja e parë e Serbisë ka shkuar në Kiev për konferencën e zonjave të para të botës. Ka qenë edhe një delegacion ukrainas nga Oda Ekonomike dhe kanë arritur një Memorandum Mirëkuptimi me delegacionin serb. Ka gjëra të tjera që po ndodhin dhe në përgjithësi, mendoj se kjo flet për faktin se Serbia po e ndihmon Ukrainën dhe ne e vlerësojmë shumë këtë”, tha Hill.

Duke iu referuar faktit se Serbia nuk po ecën në rrugën e saj evropiane dhe se për këtë ka dy arsye: mosrespektimi i sanksioneve ndaj Rusisë dhe mosnormalizimi i marrëdhënieve me Kosovën, Hill thotë se kjo çështje para së gjithash duhet t'u drejtohet zyrtarëve evropianë, por se SHBA me siguri do të dëshironte që Serbia të arrijë aspiratat e saj.

​ "Është e qartë se kur Evropa i konsideron anëtarët, ajo shikon pajtueshmërinë dhe atë çështje në përgjithësi. Por në të vërtetë nuk i takon amerikanit të sugjerojë se si do të duket. Dua të them, ne sigurisht që do të dëshironim ta shihnim Serbinë që është në gjendje të realizojë aspiratat e saj për t'u anëtarësuar në Bashkimin Evropian. Do të donim ta shihnim atë. Mendoj se është në interesin e të gjithëve dhe shpresoj se këto çështje mund të zgjidhen. Megjithatë, nuk dua ta vë veten në pozicionin se Serbia duhet të konformojë apo që Bashkimi Evropian duhet ta bëjë. Në një farë mënyre, evropianët duhet të përshtaten me vendin ku është Serbia. Kjo është pyetja për qytetarët e Serbisë, nëse duan të anëtarësohen në Bashkimin Evropian. Nëse duan, mendoj se Bashkimi Evropian e ka pasur të qartë se çfarë duhet të bëjë Serbia”, tha ai.

I pyetur nëse mendon se edhe SHBA dhe Bashkimi Evropian janë pak të lodhur për shkak të mungesës së progresit dhe si do të pozicionohen të dyja në vitin e ardhshëm zgjedhor, Hill thotë se zbatimi është fjala kyçe që mund të ndikojë në rezultate të caktuara që do të vijnë.

“Viti 2024 është vit zgjedhor. Unë shmang përfshirjen në punët e brendshme të Serbisë, por gjithashtu shmang përfshirjen në punët tona të brendshme sepse përfaqësoj qytetarët amerikanë në Serbi. Por po, keni absolutisht të drejtë, kjo i shton një barrë shtesë të gjithë procesit. Mendoj se kjo është arsyeja pse të gjithë mendojnë se ritmi duhet të rritet. Nuk ka më surpriza, ne e dimë saktësisht se çfarë nevojitet. Është një çështje për të dalë me një plan zbatimi që përfshin renditjen. Mendoj se është plotësisht e realizueshme dhe se asnjë zgjedhje, qoftë në SHBA apo kudo tjetër, nuk duhet të ketë të bëjë me të," tha Hill.