Hovenier: Reputacioni i Kosovës në Uashington pësoi një goditje të rëndë gjatë 16 muajve të fundit

Ish-ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Kosovë, Jeffrey Hovenier, vlerësoi në një intervistë për Kosovo online se reputacioni i Kosovës në Uashington është dëmtuar rëndë gjatë 16 muajve të fundit për shkak të paqëndrueshmërisë politike, zgjedhjeve të përsëritura dhe stagnimit institucional. Ai theksoi se SHBA-të presin që qeveria e re, ndër të tjera, të marrë një rol në uljen e tensioneve - si brenda Kosovës ashtu edhe në rajon.

Çfarë presin Shtetet e Bashkuara të Amerikës nga qeveria e ardhshme e Kosovës pas zgjedhjeve të 7 qershorit, veçanërisht kur bëhet fjalë për stabilitetin politik, qeverisjen dhe dialogun me Serbinë?

Përshtypja ime është se Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë qenë konsistente dhe të qarta për këtë çështje.

Ata duan një qeveri në Prishtinë që do të jetë një partner i besueshëm, një qeveri që do të merret me çështje prioritare si forcimi i institucioneve demokratike, lufta kundër korrupsionit, zbatimi i reformave të qeverisjes që janë vonuar shumë gjatë, si dhe marrja e një roli në uljen e tensioneve si brenda Kosovës ashtu edhe në rajon.

Mendoj se Uashingtoni do të vëzhgojë me shumë kujdes nëse qeveria e re do të arrijë të zgjedhë një president, të formojë një koalicion të qëndrueshëm dhe të kryejë funksionet themelore të qeverisjes, me të cilat është përballur Kosova gjatë disa cikleve zgjedhore në 16 muajt e fundit.

Gjatë fushatës, a pati mesazhe nga Departamenti i Shtetit ose zyrtarë të tjerë amerikanë që mund të interpretoheshin si mbështetje e një opsioni të caktuar politik, apo Uashingtoni përpiqet të mbetet rreptësisht neutral?

Përsëri, duhet të theksoj se meqenëse nuk jam më pjesë e administratës amerikane, mund të flas vetëm për atë që shoh nga jashtë, jo për diskutimet e tyre të brendshme.

Megjithatë, vlerësimi dhe përshtypja ime është se SHBA-të kanë mbajtur një qëndrim neutraliteti zgjedhor.

Uashingtoni nuk mbështet partitë politike ose kandidatët në zgjedhjet e brendshme në Kosovë.

Ajo që Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë bërë është të dërgojnë sinjale shumë të qarta politike në lidhje me atë që presin nga çdo qeveri e ardhshme.

Pritjet i referohen menaxhimit efikas, uljes së tensioneve brenda Kosovës, veçanërisht në veri, por edhe në nivel rajonal.

Unë besoj se çdo politikan i Kosovës duhet të jetë në gjendje t'i lexojë këto sinjale.

Pezullimi i Dialogut Strategjik midis Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Kosovës vjeshtën e kaluar, me qeverinë e atëhershme teknike të Albin Kurtit, ishte, sipas mendimit tim, një mesazh domethënës.

Nuk ishte mbështetje për ndonjë parti opozitare, por një mesazh i qartë se situata aktuale është e papranueshme për Uashingtonin, dhe mendoj se ky është një faktor i rëndësishëm para këtyre zgjedhjeve.

Kosova po shkon në zgjedhje të tjera pas disa muajsh bllokadë institucionale. Si ndikoi ajo krizë në pozicionin e Kosovës në Uashington dhe çfarë hapash do të duhet të ndërmarrë qeveria e ardhshme për të rivendosur besimin e Shteteve të Bashkuara?

Unë besoj se reputacioni i Kosovës në Uashington ka pësuar një goditje serioze gjatë 16 muajve të fundit.

E them këtë si dikush që ka investuar në marrëdhënien midis SHBA-së dhe Kosovës për vite me radhë dhe për të cilin kjo marrëdhënie është shumë e rëndësishme.

Megjithatë, zgjedhjet e përsëritura, dështimi për të zgjedhur një president dhe mbështetja në qeveritë teknike kanë gërryer besimin në aftësinë e Prishtinës për të përmbushur disa nga angazhimet e saj.

Uashingtoni punon më mirë me partnerë që janë të parashikueshëm dhe të aftë të përmbushin premtimet e tyre.

Ka edhe një kosto financiare.

Kosova rrezikon të humbasë miliona dollarë ose euro nga Plani i Rritjes së Bashkimit Evropian, si dhe nga burime të tjera financimi, nëse nuk miratohen reformat kyçe, dhe se paraliza legjislative është pasojë e drejtpërdrejtë e stagnimit institucional.

Prandaj, do të duhet shumë më tepër sesa fjalë për të rindërtuar besimin.

Qeveria e re do të duhet të tregojë se është serioze.

Ai do të duhet të tregojë se mund të zgjedhë një president dhe të formojë një koalicion të qëndrueshëm dhe të parashikueshëm, të miratojë një buxhet dhe të ndërmarrë hapa të hershëm dhe të dukshëm drejt uljes së tensioneve, si brenda Kosovës ashtu edhe në rajon, si dhe të zbatojë reforma të caktuara në fushën e sundimit të ligjit.

Megjithatë, mendoj se ka disa lajme të mira, dhe kjo është se më duket se gatishmëria e Uashingtonit për t'u riangazhuar është shumë reale.

Zyrtarët amerikanë kanë njoftuar publikisht se shpresojnë të rinovojnë angazhimin pas këtyre zgjedhjeve dhe se presin një marrëdhënie të ndryshme dhe më pozitive.

Kjo është diçka që të gjithë duhet ta mirëpresim.

Megjithatë, do të paralajmëroja se kjo hapësirë nuk do të mbetet e hapur për një kohë të pacaktuar.

Qeveria e re do të duhet të veprojë shpejt dhe me vendosmëri për të konsoliduar kapacitetet e saj dhe për të filluar rindërtimin e besimit midis Kosovës dhe partnerëve të saj, përfshirë Shtetet e Bashkuara.

Do të theksoja gjithashtu se gjithçka që thashë për marrëdhëniet me SHBA-në duket se vlen edhe për Bashkimin Evropian.

Dhe në atë rast, qeveria e re do të duhet të ndërmarrë hapa për të rivendosur besimin.

Pra, mendoj se ekziston një rrezik real dhe shpresa ime është, siç thashë, që Kosova do të arrijë të formojë një koalicion të qëndrueshëm.

Kjo nënkupton zgjedhjen e një presidenti që do të jetë një person jo-partiak, i aftë të përfaqësojë interesat e shtetit dhe jo të ndonjë partie politike.

Nëse ia del mbanë në këtë, Kosova ka mundësinë të luajë rolin që ne duam të luajë - të jetë një burim stabiliteti, një burim parashikueshmërie, një partner i Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimit Evropian, siç ishte më parë, në përmirësimin e sigurisë dhe prosperitetit të rajonit.

Në një kohë të sfidave në rritje të sigurisë rajonale dhe globale, sa e rëndësishme është që Kosova të formojë shpejt institucione të qëndrueshme pas zgjedhjeve, dhe çfarë rreziqesh mund të paraqesë pasiguria e zgjatur politike për rajonin e gjerë të Ballkanit Perëndimor?

Ajo që ndodh në Kosovë nuk qëndron vetëm në Kosovë.

Çështja e marrëdhënieve të Kosovës me fqinjët e saj, dhe veçanërisht me Serbinë, ka një ndikim të madh në stabilitetin dhe sigurinë e përgjithshme të rajonit.

Kjo është arsyeja pse Shtetet e Bashkuara të Amerikës presin që Kosova të luajë një rol konstruktiv dhe të kontribuojë në uljen e tensioneve.

Ne e njohim dhe respektojmë sovranitetin e Kosovës.

Ne hedhim poshtë çdo pretendim se Kosova është diçka tjetër përveç asaj që është - një shtet sovran, i pavarur dhe shumëetnik.

Por Kosova mund të vazhdojë të arrijë qëllimet e saj strategjike përmes partneritetit me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimin Evropian, dhe kjo do të sjellë stabilitet, ose stabilitet më të madh në rajon.