Jankoviq për “Junge Freiheit”: Prishtina po tallet me Bashkimin Evropian

Serbët në Kosovë janë në një pozitë shumë të vështirë, si asnjë popull tjetër në Evropë, tha ambasadorja e Serbisë në Gjermani Snezhana Jankoviq, duke thënë se Prishtina po i injoron paralajmërimet e bashkësisë ndërkombëtare dhe po vazhdon me veprimet e saj të dhunshme, prandaj është i nevojshëm një reagim shumë më i vendosur.

Jankoviq theksoi për të përjavshmen gjermane "Junge Freiheit" se pas mbylljes së fundit të dhunshme të më shumë se 30 institucioneve serbe, serbët mbetën pa shërbimet bazë qytetare, dhe 9500 prej tyre pa të ardhura.

“Populli serb në Kosovë dhe Metohi është fatkeqësisht në një pozitë shumë të vështirë, ndryshe nga çdo popull tjetër në Evropë. Pas mbylljes së fundit të dhunshme të mbi 30 institucioneve serbe, serbët mbetën pa shërbimet bazë qytetare, dhe 9500 prej tyre mbetën pa të ardhura. Serbët në Kosovë dhe Metohi janë vazhdimisht të ekspozuar ndaj sulmeve dhe kërcënimeve ndaj të drejtave dhe lirive të tyre themelore, që në masë të madhe kalon e pandëshkuar dhe pa u vënë re nga komuniteti ndërkombëtar," shpjegoi ambasadorja.

E pyetur nëse kjo lëvizje e fundit e Prishtinës është përjashtim, ajo tha se fatkeqësisht nuk është kështu dhe se represioni ndaj serbëve është konstante në politikën e kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti.

“Qëllimi i Prishtinës është një Kosovë etnikisht e pastër, në të cilën nuk do të ketë serb”. Në katër vitet e fundit, janë regjistruar pothuajse 600 sulme me motive etnike ndaj serbëve, dhe vetëm vitin e kaluar ishin mbi 200, gjë që bëri që 20 për qind e serbëve të largoheshin nga Kosova”, tha Jankoviq.

E pyetur nëse BE-ja ka reaguar ndaj mbylljes së institucioneve serbe, ambasadorja kujton se Unioni e dënon atë dhe ka theksuar se çështja e statusit të institucioneve serbe duhet të zgjidhet vetëm me dialog dhe se veprimet e Prishtinës janë në kundërshtim me këtë.

“Për fat të keq, njoftimet e BE-së deri më tani kanë qenë joefektive. Nevojitet një reagim më vendimtar nga bashkësia ndërkombëtare”, tha Jankoviq.

E pyetur nëse ekziston një kërcënim për bojkot të zgjedhjeve të ardhshme nga Lista Serbe, ajo tha se Prishtina po përpiqet në çdo mënyrë që ta eliminojë Listën Serbe nga jeta politike në Kosovë.

“Kështu p.sh. përfaqësuesit e Listës Serbe janë përjashtuar nga komisionet zgjedhore. Kjo synon të përjashtojë komunitetin serb nga procesi i vendimmarrjes në Kosovë dhe Metohi”, theksoi ambasadorja.
E pyetur se si do ta vlerësonte rolin e KFOR-it në sigurimin e stabilitetit, ajo kujtoi se Serbia ka bashkëpunim shumë të mirë me këtë mision.

“Prania e KFOR-it është e një rëndësie të madhe për ne, edhe për faktin se garanton sigurinë e serbëve dhe trashëgimisë kulturore serbe”. Megjithatë, ne do të dëshironim që KFOR-i të merrte një rol shumë më aktiv në parandalimin e frikësimeve dhe kërcënimeve ndaj popullatës serbe”, theksoi Jankoviq.
Kur është fjala për dialogun ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, ajo shprehu keqardhjen që dialogu nuk mund të përparojë nëse pala tjetër refuzon të marrë pjesë aktive në të.

“Përderisa Serbia i ka zbatuar të gjitha obligimet e saj nga Marrëveshja e Brukselit, Prishtina ka refuzuar për 11 vjet të formojë Bashkësinë e Komunave Serbe, për të cilën u angazhua me nënshkrimin e marrëveshjes. Me këtë Prishtina tallet me BE-në si garantuese e Marrëveshjes”, nënvizoi Jankoviq.
E pyetur për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës si parakusht për anëtarësim në BE, ajo vuri në dukje faktin se pesë shtete anëtare të BE-së nuk e njohin pavarësinë e shpallur të njëanshme dhe të paligjshme të Kosovës.

“Normalizimi i marrëdhënieve duhet të kërkohet në kuadrin e së drejtës ndërkombëtare dhe parimit të respektimit të integritetit territorial dhe sovranitetit të shteteve të njohura ndërkombëtarisht”, theksoi ambasadorja.

Kur bëhet fjalë për marrëdhëniet mes serbëve dhe shqiptarëve, ajo ka thënë se ato historikisht kanë qenë komplekse, gjë që nuk i ka penguar njerëzit të ndërtojnë marrëdhënie personale.

“Fatkeqësisht, masat e Prishtinës kontribuojnë në mosbesim të mëtejshëm. As dy për qind e serbëve që ikën nga Kosova dhe Metohija gjatë viteve 1990 nuk janë kthyer. “Edhe ata po përballen me kërcënime dhe shkatërrim të pronës së tyre”, ka thënë Jankoviq.

E pyetur për vendet që e kanë njohur Kosovën dhe sa ndikon kjo në marrëdhëniet me Serbinë, ambasadorja theksoi se një numër i madh i vendeve që e kanë njohur pavarësinë e shpallur të njëanshme të Kosovës ndodhen në Evropë dhe Amerikën e Veriut.

"Në pjesë të tjera të botës, numri i vendeve që e bëjnë këtë është në rënie. Gjithnjë e më shumë vende në Azi, Afrikë dhe Amerikën e Jugut po kuptojnë se ky përfaqëson një precedent shumë të rrezikshëm, i cili minon ligjin ndërkombëtar dhe sigurinë globale," shpjegoi ajo.

E pyetur se cilat skenarë ekzistojnë për normalizimin e mundshëm të marrëdhënieve në vitet në vijim, ajo tha se është e vështirë të japësh vlerësime.

“Normalizimi i marrëdhënieve do të duhej të kryhet në kushte të dialogut të civilizuar dhe besimit reciprok. Sipas mendimit të Serbisë, bashkësia ndërkombëtare më në fund duhet të ushtrojë ndikim të fortë në Prishtinë për t'iu rikthyer dialogut të kahershëm," nënvizoi ajo.

Kur u pyet për qëndrimin e Serbisë, e cila sipas Fondacionit Carnegie "ka një qeveri hibride autokratike-demokratike që dëshiron të bëhet pjesë e BE-së, por nuk vendos sanksione ndaj Rusisë", ajo tha se e refuzon me vendosmëri këtë përshkrim të qeverisë serbe.

“Qeveria serbe është demokratike dhe qëllimi i saj strategjik është anëtarësimi në BE. Sanksionet, megjithatë, janë një masë dënimi që e ka themelin vetëm në sistemin e OKB-së, dhe Serbia e respekton këtë, duke marrë parasysh përvojën e saj të dhimbshme me gati dhjetë vjet sanksione në vitet 1990. Pritja e mbështetjes së qëndrimit të Serbisë për Kosovën dhe Metohinë në Këshillin e Sigurimit të OKB-së është pjesë e politikës sonë të bazuar në parime dhe bazohet në të drejtën ndërkombëtare”, tha Jankoviq.

Kur është fjala për sanksionet e vendosura ndaj NIS, ajo ka theksuar se këto masa po i shkaktojnë Serbisë probleme të mëdha, të cilat nuk mund të eliminohen lehtë.

"Ne do të përpiqemi t'i zgjidhim ato në një dialog të sinqertë si me Uashingtonin ashtu edhe me Moskën në mënyrën më të mirë të mundshme dhe në interesin më të mirë të Serbisë", nënvizoi ajo.

E pyetur për të komentuar protestat kundër minierave të litiumit në Serbi, ajo tha se ka pasur demonstrata kundër projektit të paralajmëruar të nxjerrjes së litiumit vitin e kaluar, por se qeveria serbe i ka marrë shumë seriozisht shqetësimet e qytetarëve të saj.

“Qeveria po bën gjithçka në bashkëpunim me Gjermaninë dhe BE-në për të siguruar zbatimin e sigurt të këtij projekti, duke u kujdesur në radhë të parë për mbrojtjen e mjedisit dhe shëndetin e qytetarëve të saj”, përfundoi ambasadorja Jankoviq.