Lajçak: Pa BKS, në bazë të marrëveshjeve të arritura, nuk ka marrëveshje - prisni dhe do të shihni

I Dërguari i Posaçëm i Bashkimit Evropian për dialogun ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, Miroslav Lajçak, ka theksuar sot se Bashkësia e Komunave Serbe duhet të krijohet, bazuar në marrëveshjet e vitit 2013 dhe 2015 dhe modelet që ai i ka propozuar në Prishtinë, thotë ai, synojnë të tregojnë se nuk ka nevojë për frikë nga Bashkësia.

Lajçak, në emisionin “Syri” të RTS, ka treguar se qëllimi i mandatit të tij është të ndihmojë në normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë dhe se ai po punon në këtë.

“Vetë emri i pozicionit tim thotë se marrëdhëniet nuk janë normale dhe unë dua të krijoj marrëdhënie në të cilat njerëzit mund të lëvizin lirshëm, të studiojnë, të bëjnë biznes dhe kjo është në interes të të gjithëve”, shpjegoi ai.

Lajçak kujtoi se një takim i nivelit të lartë u mbajt më 27 shkurt në Bruksel dhe është marrë vesh që nuk ka më nevojë të diskutohet teksti i propozimit që ishte bërë publik.

"Megjithatë, për të zbatuar atë tekst, ne duhet të biem dakord për sekuencën e hapave, kush duhet të bëjë çfarë dhe kur. Niveli i besimit nga të dyja palët është shumë i ulët dhe të dyja palët kërkojnë garanci. Dhe qëllimi i vizitës sime në Beograd dhe Prishtinë është pikërisht kjo”, shtoi ai.

Ai tha se ishte në Prishtinë për të marrë një opinion lidhur me aneksin për zbatimin e marrëveshjes.

Ai tha se një pjesë e rëndësishme e marrëveshjes është themelimi i BKS-së.

“Është dakorduar në vitet 2013 dhe 2015, që nga atëherë asgjë nuk ka ndodhur dhe duhet të ndodhë në bazë të asaj që është marrë vesh. Ne propozuam analizën e 15 modeleve ekzistuese si frymëzim, jo ​​si alternativë, sepse ndoshta dy marrëveshjet e vitit 2013 dhe 2015 mund të mos u përgjigjen të gjitha pyetjeve”, shpjegoi ai.

Ai tha se BKS duhet të themelohet në bazë të modelit të dakorduar në 2013 dhe 2015.

Modelet që ka paraqitur në Prishtinë, sqaron ai, duhet të tregojnë se askush nuk duhet të ketë frikë nga Bashkësia.

“Në Europë ka modele të vetëqeverisjes së grupeve apo popujve minoritarë. Nuk është asgjë e rrezikshme, askush nuk duhet të ketë frikë prej saj. Është normale në Europë që të kemi një garanci ligjore, rregulla, që komuniteti pakicë të ndihet i sigurt”, shtoi Lajçak.

I pyetur nëse BKS do të ketë kompetenca ekzekutive, ai tha se BKS nuk ekziston sot, dhe se për atë që do të ketë duhet të merren vesh Beogradi dhe Prishtina në kuadër të dialogut, por në bazë të asaj që tashmë është pranuar dhe nënshkruar.

Ai theksoi se duhet të propozohet Statuti dhe të ketë marrëveshje për të.

"Për ne është e rëndësishme që të përmbushet gjithçka që është dakorduar. Ka dhjetë vjet që nuk është përmbushur, por do të bëhet kësaj radhe. Nuk do të kemi marrëveshje pa BKS dhe garancinë se do të vendoset. Frymëzim është e nevojshme sepse shumë në Kosovë i frikësohen BKS-së, se do të dëmtojë funksionimin e sistemit. Por ka shumë modele në Evropë që tregojnë se nuk është kështu", shpjegoi ai.

Lajçak përkujtoi se në shkurt Këshilli Evropian, si organi më i lartë i BE-së, ka miratuar konkluzionet në të cilat tre nenet i janë të përkushtuar dialogut, dhe njëri prej tyre është pikërisht se duhet të themelohet BKS.

“BE-ja dhe SHBA-ja deklarojnë qartë dhe në mënyrë eksplicite se BKS-ja duhet të themelohet. Neni 7 i propozimit thotë se duhet të vendoset. Duhet dhe do të jetë”, tha Lajçak dhe i pyetur se si do të themelohet tani, kur nuk ka ndodhur për 10 vjet, ai u përgjigj: “Prisni, do të shihni”.

Ai shtoi se qëndrimi i BE-së dhe i SHBA-së nuk ka qenë kurrë kaq i qartë dhe asnjëherë Bashkimi nuk ka qenë kaq i bashkuar, me Britaninë e Madhe dhe Amerikën, që BKS duhet të formohet dhe se të gjithë duhet ta respektojnë.

I pyetur për bisedimet e ardhshme në Ohër, ai tha se Presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, duhet të shkojë në Ohër, se është në interes të Serbisë dhe se është e rëndësishme që bisedimet të vazhdojnë.

“Qëllimi i misionit tim në Beograd dhe Prishtinë është të përgatis qëndrimet dhe të afroj qëndrimet e të dyja palëve, të përgatisim një propozim që duhet të shërbejë si bazë e bisedimeve në Ohër”, tha Lajçak.

I pyetur nëse secila palë mund të zgjedhë se çfarë dëshiron të diskutojë, ai kujton se propozimi është pranuar në tërësi, por se zbatimi duhet të negociohet.

“Qëllimi ynë është të biem dakord për zbatimin e plotë të propozimit. BKS është bërë një çështje kyçe dhe ka ardhur koha që, nëse nuk ka BKS, nuk ka marrëveshje, nuk ka normalizim. Por nuk besoj se kjo mund të ndodhë. Pritshmëria e BE-së është shprehur aq qartë dhe në mënyrë eksplicite sa për mua nuk është çështja nëse do të ekzistojë, por si do të formohet”, tha Lajçak.

Në konstatim se duket se po bën presion të pabarabartë në njërën anë dhe në tjetrën, ai thotë se ka tre vite që dëgjon në Serbi që mbështesë Kosovën, ndërsa në Kosovë që mbështesë Serbinë, që për të është një tregues se ai është neutral, sepse ai thjesht dëshiron të ndihmojë në zgjidhjen e problemit.

Kur u pyet nëse i solli një ultimatum Beogradit në janar, ai u përgjigj se BE-ja nuk përdor gjuhën e ultimatumit, por se ata diskutuan se cilat alternativa kishte dhe se Vuçiq tha qartë se alternativa për refuzimin e propozimit nuk do të ishte mirë për Serbinë.

I pyetur nëse për të, si diplomat sllovak, Kosova është pjesë integrale e Serbisë apo e konsideron të pavarur, ai është përgjigjur se ka më shumë se 20 vjet që merret me këtë rajon, e njoh mirë dhe e sheh sa shumë potenciali dhe dëshira Ballkani ka për t'u bërë pjesë e BE-së.

"E kaluara pengon përparimin drejt së ardhmes. Është e imja të ndihmoj në zgjidhjen e problemit, por jo në kuptimin që dikush fiton dhe dikush humb, por të jetë një situatë "win-win", të ndihmoj dhe të hap dyert evropiane," tha Lajçak.

Duke komentuar mbështetjen e ulët për Bashkimin në rajon, ai thotë se ka disa arsye dhe se qytetarët në rajon e kanë humbur besimin në BE-në për anëtarësimin e rajonit.

Ai thotë se që nga shpërthimi i luftës në Ukrainë, BE-ja ka ndryshuar qëndrim dhe është serioze dhe tani dyert e BE-së janë hapur sërish dhe pyetja e vetme është nëse vendet e rajonit mund ta shfrytëzojnë këtë mundësi.

“Ballkani do të jetë i sigurt vetëm kur vendet e rajonit të bëhen anëtarë të plotë të BE-së”, tha Lajçak.

I pyetur se si t'i besohet Brukselit, duke marrë parasysh shembullin e Maqedonisë së Veriut, e cila ndryshoi emrin dhe nuk përparoi shumë në procesin e anëtarësimit, Lajçak tha se atmosfera në Bruksel ka ndryshuar dhe se të gjithë e dinë se qëllimi mesatar duhet të jetë anëtarësimi e këtyre vendeve, dhe se nuk është një vendim politik, por i lidhur me plotësimin e kushteve teknike.

“Prandaj është e rëndësishme të mobilizohen të gjitha forcat pro-evropiane në Serbi dhe në rajon, sepse dera nuk do të jetë e hapur përgjithmonë”, vuri në dukje Lajçak.

Ai theksoi se propozimi evropian ka të bëjë me normalizimin, jo me kapitullimin.

“Ne duhet të jemi të vetëdijshëm për këtë dhe besoj se propozimi është i drejtë dhe i dobishëm për Serbinë dhe rajonin”, tha Lajçak.

Ai shtoi se nuk është këtu për të ndryshuar historinë, por për të ndihmuar që e ardhmja të bëhet më e mirë, evropiane, sepse e di nga perspektiva e vendit të tij se sa të mira do t'u sjellë qytetarëve.

“Unë kam mandatin e 27 vendeve anëtare dhe mandati im është të ndihmoj normalizimin dhe këtë po e bëj. Kjo nuk është kapitullim”, tha Lajçak.

I pyetur nëse është njohje, ai u përgjigj se Serbia dhe Kosova duhet të bien dakord për këtë dhe se BE-ja nuk do të vendosë për këtë.

I pyetur nëse mund të arrihet një plan i kënaqshëm në Ohër apo në një takim të mëvonshëm, si dhe nëse është e mundur të zgjidhet çështja e Kosovës brenda një viti, siç thonë SHBA-të, Lajçak u përgjigj se një ditë çështja duhet të zgjidhet, sepse nuk mund të jetosh në të kaluarën.

"Ne duhet të kërkojmë një zgjidhje. Unë jam për një zgjidhje të drejtë për të dyja palët. E kaluara nuk mund të na ndalojë në rrugën drejt së ardhmes. Ne po kërkojmë një zgjidhje që do të hapte rrugën evropiane dhe se qytetarët e Serbisë mund të besojnë se e ardhmja e tyre evropiane nuk është çështje dekadash, por e ardhmjes më e afërt. Takimi në Ohër synon arritjen e një marrëveshjeje për zbatimin e marrëveshjes, e cila ka një mbështetje në BE që nuk e mbaj mend në të kaluarën. Të gjithë duam që kjo zonë të mos bëhet një terren për destabilizimin", shpjegoi ai.

I pyetur për qëndrimin e tij për RS në Bosnjë e Hercegovinë, ai tha se Republika Serbe është arkitektura që u vendos në Dejton, ku qëllimi kryesor ishte ndalimi i luftës.

"Kjo duhet respektuar. Ka pasur sukses, por sot nuk jemi në luftë. Nuk duhet të kërkojmë zgjidhje lufte, por zgjidhje funksionale. Bosnja e Hercegovina nuk është model i funksionimit të shtetit. Sot ne po kërkojmë zgjidhje që do të përshpejtojë rrugën evropiane të këtij rajoni. Ky është ndryshimi kryesor. Prandaj nuk duhet të kërkojmë frymëzim në modelet e luftës", theksoi Lajçak.

Ai tha se zgjidhja e RS është miratuar në vitin 1995 dhe se sot po kërkohet një zgjidhje evropiane, e cila do ta përshpejtojë rrugën evropiane.

Ai vuri në dukje se është krenar për shërbimin e tij në Sarajevë, sepse Bosnja e Hercegovina në atë kohë nënshkroi Marrëveshjen e Stabilizim Asociimit me BE, e cila, sipas tij, është dokumenti më i rëndësishëm, madje më e rëndësishme se marrja e statusit të kandidatit.

Megjithatë, ai thotë se në Bosnjë e Hercegovinë diskutohet vazhdimisht për kompetencat dhe se duhet gjetur një zgjidhje evropiane, kush i jep kompetenca, shteti entitetit, apo entiteti shtetit.

"Kjo është dilema kryesore e Bosnjës e Hercegovinës, për të cilën ka një mendim në Sarajevë dhe një tjetër në Banja Luka", tha ai.

Ai theksoi se tani, kur nuk është në Sarajevë, po shikon nga distanca dhe se nuk mban anën e asnjërit prej tyre, por vetëm dëshiron të inkurajojë gjetjen e një zgjidhjeje sepse është vendimtare për Bosnjën e Hercegovinën.

Për sa i përket Malit të Zi, ai tha se vendi ka bërë përparimin më të madh në rrugën evropiane, por fakti është se pas zgjedhjeve të 2020 ka pasur një ngërç, domethënë shteti bëhet më shumë me veten sesa me reformat demokratike.

"Ka pasur shumë pak progres në rrugën evropiane. Kishte një krizë institucionale. Nuk kishim një gjykatë kushtetuese funksionale. Besoj se tani jemi në rrugën e kthimit në normalitet. Kemi zgjedhje presidenciale dhe pas kësaj pres një zgjidhje lidhur me mandatin e qeverisë”, tha ai.

Në fund, i pyetur nëse pas dialogut pret që Beogradi dhe Prishtina të kenë diçka për ta shpërblyer, ai tha se është këtu për të ndihmuar një proces të drejtë dhe për të ofruar njohuritë e tij nga rajoni dhe njohuritë nga BE-ja për të ndihmuar Serbinë dhe i gjithë rajoni në rrugën evropiane.

"Unë jam këtu për të ndihmuar një proces të drejtë, unë ofroj përvojat e mia dhe përvojat e BE-së për të ndihmuar Serbinë dhe të gjithë rajonin në rrugën drejt BE-së. Unë besoj në rrugën evropiane, zgjidhjet evropiane. Dhe a është e drejtë mënyra ime e të vepruarit, këtë do ta gjykojë historia”, theksoi ai.