Muzeu në Pejë ua paraqet nxënësve të shkollave të mesme Patrikanën e Pejës si “shqiptare dhe bizantine”

Nxënësit e Shkollës së Mesme Teknike “Rifat Gjota” dje, në organizim të Muzeut Arkeologjik në Pejë, vizituan Patrikanën e Pejës, ndërsa në njoftim u tha se Patrikana e Pejës “paraqet një kompleks të kishave të hershme pararomane dhe bizantine që janë transformuar në mënyrë sistematike në kisha ortodokse rashko-serbe”.

“Sot, së bashku me Shkollën e Mesme Teknike ‘Rifat Gjota’ në Pejë, vizituam Patrikanën shqiptare në Pejë, e paraqitur si kishë me shtresa më të vjetra romane dhe bizantine, e cila më vonë është transformuar në mënyrë sistematike dhe është përdorur si kishë ortodokse serbe”, thuhet në njoftimin e muzeut në Facebook.

Gjatë vizitës u theksua se gjatë restaurimeve të ndryshme (1931–32, 1938, si dhe në vitet 1960 dhe 1970) janë zbuluar pjesë të monumenteve më të vjetra të krishtera që datojnë nga shekujt IV–VI dhe që janë dokumentuar shkencërisht, njoftoi muzeu.

“Punimet e suvimit gjatë viteve 2006–2008 pothuajse i kanë shkatërruar plotësisht shtresat më të vjetra, duke e vështirësuar dokumentimin e trashëgimisë kulturore”, shtohet në njoftimin në Facebook.

Nxënësit nëpër Patrikanë i udhëhoqi dr. Sefer Llajçi nga Muzeu Arkeologjik në Pejë.

“Falënderim iu drejtua edhe profesoreshave Helena Berisha dhe Merita Arifaj (inxhiniere), si dhe nxënësve të shkollës, me mesazhin se kjo iniciativë duhet të shërbejë si shembull dhe nxitje edhe për shkolla të tjera”, thuhet në njoftimin e muzeut.

Patrikana e Pejës që nga viti 2006 gjendet në listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s si pjesë e tërësisë “Monumentet mesjetare në Kosovë”, ku është e përcaktuar qartë si një kryevepër e arkitekturës serbo-bizantine dhe qendër shpirtërore e Kishës Ortodokse Serbe.

Patrikana e Pejës nga mesi i shekullit XIII u bë seli e kryepeshkopëve serbë, e më pas edhe e patriarkëve. Kompleksi përbëhet nga katër kisha të ndërtuara në periudhën nga shekulli XIII deri në XIV (Kisha e Apostujve të Shenjtë, e Shën Dhimitrit, e Hyjlindëses Odigitria dhe e Shën Nikollës).

Ndërtimi ka nisur nga dekada e tretë e shekullit XIII deri në mesin e shekullit XIV dhe përfshin kishën kryesore të Apostujve të Shenjtë, pranë së cilës në anën veriore është ndërtuar Kisha e Shën Dhimitrit, ndërsa në jug Kisha e Hyjlindëses me kishëzën e Shën Nikollës – si dhe një narteks i përbashkët në anën perëndimore. Gjatë një shekulli (1230–1330) Patrikana është zgjeruar, janë shtuar tempuj të rinj dhe janë rindërtuar të vjetrit. Deri në mesin e shekullit XVIII ajo ishte qendra e kishës serbe dhe gjatë kësaj periudhe kujdesi për të ka qenë i vazhdueshëm.

Së fundmi u shënua edhe 45-vjetori i djegies së Patrikanës së Pejës (16 mars 1981), kur në një zjarr të qëllimshëm u dogj konaku i vjetër, gjatë ditëve të demonstratave të mëdha të shqiptarëve të Kosovës.

Prej më shumë se dy dekadash vazhdojnë shembuj të riemërtimit të trashëgimisë kulturore serbe si shqiptare, ndaj nëse në hartat e Google në gjuhën shqipe haset përcaktimi i Patrikanës së Pejës si manastir shqiptar, kjo nuk është befasuese, por mbetet e turpshme dhe absurde.

Për këtë ka shkruar edhe vitin e kaluar Kosovo online, kur bashkëbiseduesit theksuan se nuk bëhet fjalë për fakte, por për manipulim dhe rishkrim të historisë.