Radojkoviq: Marrëveshja e Uashingtonit është një lloj modeli i paqes së arritur midis Azerbajxhanit dhe Armenisë

Historiani Stefan Radojkoviq vlerësoi se marrëveshja e paqes midis Azerbajxhanit dhe Armenisë nën kujdesin e SHBA-së në shumë segmente i ngjan marrëveshjes së Uashingtonit midis Prishtinës dhe Beogradit. Ai është i bindur se në rastin e përfshirjes së Trump në dialog, Serbia nuk mund të presë që SHBA-të do të jenë të anshme, në anën e Prishtinës, por se qasja e tyre do të jetë shumë më e balancuar se më parë.

Duke komentuar marrëveshjen e paqes midis Azerbajxhanit dhe Armenisë, Radojkoviq thekson se në "rikompozimin e marrëdhënieve ndërkombëtare" tensionet qetësohen në ato rajone ku SHBA-të, jashtë interesave të tyre, shprehin interesin e tyre parësor.

"E njëjta gjë mund të thuhet edhe në negociatat midis Serbisë dhe Prishtinës, dhe tani midis Armenisë dhe Azerbajxhanit kur ndërhyn administrata amerikane", tha Radojkoviq.

Ai beson se kjo marrëveshje paqeje ka ngjashmëri në shumë elementë me Marrëveshjen e Uashingtonit të nënshkruar nga Beogradi dhe Prishtina.

"Kjo të kujton shumë një marrëveshje të tillë, ku, sipas të gjitha gjasave, do të ketë një stabilizim të marrëdhënieve midis Armenisë dhe Azerbajxhanit, por edhe një ndikim më të madh të SHBA-së në zonën e Kaukazit Jugor dhe, sigurisht, një ndikim më të madh në Ballkan, të paktën në aspektin e marrëdhënieve midis Serbisë dhe Prishtines", specifikoi Radojkoviq.

Ai shpjegon se Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, arriti të fusë një pjesë të "mentalitetit të tij të biznesit" në marrëveshjen e paqes midis Azerbajxhanit dhe Armenisë.

"Ai negocioi hapjen e një korridori që duhet të lidhë Nakhiçevanin skllav të Azerbajxhanit përmes territorit armen. Dhe ky është një komponent i rëndësishëm i asaj marrëveshjeje", beson ky analist.

I pyetur se si konflikti midis Azerbajxhanit dhe Armenisë mund të lidhet me krizën e Kosovës, Radojkoviq thotë se një krahasim shumë më i saktë është me luftën civile në Kroaci, në të cilën njëra nga palët ishte një rebel, një entitet serb brenda Kroacisë që u ndihmua nga RFJ-ja e atëhershme, pra Serbia.

"Në këtë kuptim, konflikti midis Nagorno-Karabakut dhe Azerbajxhanit, i cili u mbështet nga Armenia, është i ngjashëm. Sigurisht, këto konflikte nuk mund të krahasohen për sa i përket kohëzgjatjes, por dinamika dhe aktorët janë shumë të ngjashëm, megjithëse në këtë rast në Ballkan është shumë më i shkurtër", thotë Radojkoviq.

Ai thekson se "fituesi absolut" i luftës në Kaukazin Jugor është Azerbajxhani.

"Ai e çimentoi fitoren e tij në vitin 2023 mbi forcat e Nagorno-Karabakut dhe në një farë mënyre legalizoi eksodin e popullsisë armene nga Nagorno-Karabaku ose 'Republika e Artsakut' siç quhej. Armenia tani duhet të përpiqet të sigurojë mbijetesën e saj sepse nga Baku u dërguan sinjale të caktuara se pjesë të vetë Armenisë mund të ndaheshin, në mënyrë që Azerbajxhani të bashkohej me Nakhiçevanin", thekson Radojkoviq.

Ai shton se në një situatë të tillë, "Armenia bëri atë që duhej të bënte".

"E rrethuar nga të gjitha anët nga kundërshtarët e saj, Turqia dhe Azerbajxhani, ajo kishte nevojë për ndikimin e një fuqie të huaj që besonte se mund të garantonte mbijetesën e saj, përkatësisht SHBA-në", shpjegon Radojkoviq.

Kjo lidhet menjëherë me dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës.

"Mund të themi se marrëdhëniet midis Serbisë dhe Prishtinës janë dëmtuar, por të dyja palët në atë dialog presin që Uashingtoni të ndikojë në të dyja palët dhe të jetë garantues i stabilitetit dhe mbijetesës", thotë ky analist.

Kur u pyet se sa i paanshëm do të ishte Uashingtoni si ndërmjetës në dialog, Radojkoviq thotë se kjo nuk duhet pritur.

"Nuk mund të pritet që SHBA-të të jenë një aktor i paanshëm, por bashkëpunimi do të pritet nga të dyja palët kundërshtare. Edhe pse ato do të preferojnë ose do të kenë më shumë mirëkuptim për Prishtinën, kjo nuk është më një mbështetje e përgjithshme", thekson ai.

Ai kujton se marrëdhëniet midis Uashingtonit dhe Prishtinës tashmë janë dëmtuar dhe se qeveria aktuale me mandat teknik e udhëhequr nga Albin Kurti ka "kundërshtarë të mëdhenj në administratën Trump".

“Dihet që marrëdhëniet janë ftohur deri në një farë mase për shkak të moszbatimit të vendimeve ose marrëveshjeve të ndryshme që janë nënshkruar ose për të cilat është rënë dakord verbalisht në vitet e mëparshme. Duke pasur parasysh këtë, nuk mund të presim që Uashingtoni të jetë në anën e Beogradit, por nga ana tjetër, mund të presim që ai të ketë një qasje më të balancuar ndaj këtij dialogu midis Serbisë dhe Prishtinës”, është i bindur Radojkoviq.

Duke komentuar pretendimin e Trump, të cilin ai e bëri gjatë nënshkrimit të marrëveshjes së paqes nga përfaqësuesit e Azerbajxhanit dhe Armenisë, se ai parandaloi një "luftë midis Serbisë dhe Kosovës", ky analist thotë se presidenti amerikan është i njohur për deklaratat e tij të pamatura.

"Ai është thjesht i tillë, një person 'shumëngjyrësh' që i pëlqen të bëjë deklarata bombastike për t'i dhënë vetes rëndësi kryesisht për shkak të bazës së tij, votuesve që i përkasin lëvizjes Maga", përfundon Radojkoviq.