Rajiq: Turqia ka një ndikim të madh në Kosovë, por Ankaraja nuk qëndron fort vetëm në njërën anë

Mbështetja e Turqisë për Kosovën reflektohet jo vetëm në ndihmën ushtarake dhe politike, por edhe në lidhjet e forta kulturore dhe ekonomike ndërmjet turqve dhe shqiptarëve, theksoi Predrag Rajiq nga Qendra për Stabilitet Shoqror, duke theksuar se këta elementë kontribuojnë në një masë të madhe për vetë-besimin e Prishtinës në nivel ndërkombëtar.

Megjithatë, ai thekson se nuk duhet të anashkalohet respekti që Beogradi meriton nga Ankaraja dhe fakti që Turqia respekton interesat kombëtare të Serbisë dhe "nuk i përmbahet vetëm njërës palë".

“Kur shqiptarët në Prishtinë shpallën pavarësinë e të ashtuquajturës Kosovë në vitin 2008, atëherë Erdogan deklaroi se në atë ditë lindi vëllai më i vogël i Turqisë”, tha Rajiq për Kosovo online, duke theksuar se Ankaraja vazhdimisht e nxit një politikë të tillë.

Ai thekson se nga ky element i afërsisë fetare lindin elemente të tjera të lidhjes kulturore, pra dhe aleancave politike mes dy popujve.

“Le të themi se përmendim shpesh Mehmed Pashë Sokoloviqin, i cili ishte vezir i madh, dhe ai është me origjinë serbe. Shqiptarët kanë katër të tillë në historinë e tyre, katër vezirë të mëdhenj që ishin shqiptarë etnikë. Mos të flasim për faktin se shumica e shqiptarët, veçanërisht ata që jetojnë në KdheM e kanë pranuar Islamin, që është sërish një lidhje e rëndësishme. Ne kemi parë gjatë historisë në rajonin tonë se luftërat mund të jenë kryesisht të karakterit fetar”, theksoi Rajiq.

Ai vlerëson se shqiptarët kanë vite që investojnë në lidhjen me Turqinë, duke shtuar se dy kombet i lidh edhe një pjesë e madhe e diasporës shqiptare nga Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria që ndodhet në Turqi.

Ai kujton gjithashtu se kryeministri shqiptar Edi Rama, që kur erdhi në pushtet, punoi shumë dhe tërësisht për t'u afruar me Turqinë dhe u mbështet në dy shtylla të politikës së tij të jashtme - Perëndimin në një kuptim më të gjerë, kryesisht Amerikën, BE-në dhe Italinë nga njëra anë dhe nga ana tjetër Turqia.

Krahas modelit kulturor, marrëdhëniet mes turqve dhe shqiptarëve janë të ndërthurura, thekson Rajiq, përmes lidhjeve ekonomike shumë të forta, si dhe bashkëpunimit ushtarak.

“Ndodhte shpesh që në disa misione ndërkombëtare ushtarët shqiptarë të ishin nën komandën turke dhe më vonë thoshin se atëherë ndiheshin më rehat dhe se ndiheshin më të natyrshëm”, tha Rajiq.

Ai përkujton se Turqia mori pjesë në bombardimet e RFJ-së Jugosllavisë në vitin 1999 dhe para se presidenti Erdogan të mbështeste shkëputjen e Kosovës, gjë që tregon për një vazhdimësi të politikës së Ankarasë zyrtare.

Sipas tij, është e qartë se në shoqërinë turke ka një konsensus se duhet të punohet në forcimin e kapaciteteve shqiptare dhe se shqiptarët së bashku me boshnjakët janë sigurisht aleatët e tyre më të rëndësishëm në këtë pjesë të Evropës.

“Kur i pyesni shqiptarët se me cilin komb ndihen të afërt dhe cili komb është i rëndësishëm për ta, të gjithë ata që janë të besimit islam me siguri do të thonë turqit dhe supozoj se turqit që merren me këtë zonë sigurisht që do të shikojnë Shqiptarët me simpati”, tha Rajiq.

Ai thekson se Turqia ka lobuar shumë për Kosovën dhe ka lobuar në disa periudha, duke kujtuar se nuk është sekret që disa vende myslimane e kanë njohur shpalljen e pavarësisë së Kosovës pikërisht nën këtë ndikim.

“Nuk është sekret që, për shembull, Pakistani e njohu të ashtuquajturën Kosovë dhe shpalljen e njëanshme të pavarësisë nën ndikimin e Turqisë, dhe se Egjipti dikur para se Sisi të vinte në pushtet, në kohën e Morsit, njohu të ashtuquajturën Kosovë nën ndikimin e Turqisë. Këto janë dy shtete të mëdha dhe të rëndësishme në botën islame dhe Turqia ka bërë përpjekje që ta shfrytëzojë ndikimin e saj për të siguruar mbështetje për Kosovën në atë pjesë të botës, jo vetëm në Perëndimin politik”, theksoi Rajiq.

Ndikimi i Turqisë, thotë ai, është i madh në Kosovë dhe Prishtina mbështetet shumë në atë anë dhe do të vazhdojë ta bëjë këtë edhe në të ardhmen si ushtarakisht, politikisht dhe ekonomikisht.

Ai ka treguar se edhe nëse Amerika merr një vendim izolues për t'u tërhequr nga Kosova, turqit nuk do ta bëjnë këtë. Ai thekson se në Kosovë janë më të pranishëm ushtarakisht se sa SHBA.

“Për aq sa i përshtaten në një kontekst më të gjerë, bisedimet politiko-kulturore-historike dhe fakti që sapo kanë ardhur në Kosovë e Metohi, kur kanë formuar bazën e tyre ushtarake në kuadër të KFOR-it, e kanë quajtur Sulltan Murat, që është një mesazh mjaft i qartë”, tha Rajiq.

Ai përfundoi se mbështetja e Turqisë për Kosovën ndikon në vetëbesimin e Prishtinës në nivel ndërkombëtar, duke shtuar se në disa momente dhe elementë, një pjesë e elitës politike shqiptare në Kosovë shohin aleat në Ankara dhe jo në Berlin apo Uashington.

“Pavarësisht se Kosova është e drejtuar kah SHBA-në, në elitën e tyre ndjehet një element që është klerik dhe që mbështetet në traditën islame dhe nuk e ka pranuar politikën që p.sh. ndaj krishterimit për t'u përshtatur më lehtë në Evropë, por mbetën në traditat e vjetra që nga koha e Perandorisë Osmane, politikisht janë shumë të varur nga Turqia dhe në këtë kontekst u gëzohen faktit që sot ai vend është larg ka ndikim më seroiz në rajon se sa ishte njëzet vjet më parë”, theksoi Rajiq.

Duke komentuar marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Turqisë, Rajiq thekson se Ankaraja dhe Beogradi nxisin marrëdhënie të mira të bazuara, mbi të gjitha, në bashkëpunimin e fortë ekonomik.

“Turqia investon shumë në ato zona që janë strategjikisht shumë të rëndësishme për ne, siç është Kosova, të cilat ballafaqohen me problemin e shpopullimit për dekada, në mos me shekuj. Në këtë kontekst, Turqia dëshiron të dëgjojë qëndrimin serb dhe dëshiron të investoni këtu dhe bëjeni bashkëpunimin ekonomik më të fortë se sa ishte”, tha ai.

Ai gjithashtu vë në dukje se vitet e fundit Turqia ka luajtur një rol mjaft konstruktiv në Bosnje dhe Hercegovinë, si dhe në rajonin e Rashkës, ku bashkëqytetarët tanë janë boshnjakë.

Falë Turqisë, siç vlerëson ai, marrëdhëniet mes serbëve dhe boshnjakëve janë në nivel shumë të lartë dhe ka një shkallë të lartë të integrimit të boshnjakëve në shoqërinë serbe, gjë që, thekson ai, nuk ka qenë gjithmonë kështu.

Ai përkujtoi se presidenti Erdogan duke shkuar në Novi Pazar dhe Beograd ka dërguar mesazhe se Serbia duhet të jetë një vend i fortë dhe një shoqëri integruese që do të jetë një kornizë e mirë për zhvillimin e marrëdhënieve ndërmjet serbëve dhe boshnjakëve.

“Politika jonë është e tillë që të gjitha grupet etnike mund të zhvillohen lirshëm në përputhje me standardet më të larta botërore, dhe ky është fakt, por politika e Turqisë në këtë rajon është e paqartë. Ata mbështesin interesin shqiptar në Kosovë, kjo është e qartë, por Nga ana tjetër ata shpesh kanë luajtur një rol stabilizues në pjesën tjetër të rajonit dhe në Sanxhak, por edhe në Bosnje dhe Hercegovinë, duke këshilluar, veçanërisht Bakir Izetbegoviçin dhe Sarajevën, të mos shkojnë në drejtim të përshkallëzimit me Republikën Srpska“, tha Rajiq.

Serbia dhe Turqia kanë trashëgiminë e tyre historike specifike nga periudha e mëparshme, nga e cila duhet të nxirren mesazhe, thekson Rajiq, duke theksuar se duhet të insistojmë ende në elementët që lidhin dy vendet, sepse një pjesë e mirë e kulturës serbe është edhe origjinë orientale.

“Fakti është se ajo pjesë e identitetit tonë është diçka që ne e kemi ndërtuar në marrëdhëniet tona me turqit dhe se ka elementë që na lidhin, jo vetëm ata që na ndajnë historikisht. Mendoj se duhet të insistojmë gjithmonë në elementet që na lidhni, lidheni kulturalisht sa herë që të jetë e mundur, ekonomikisht, ku tashmë kemi bërë shumë, dhe pastaj nga kjo do të rezultojnë lidhje më të forta politike dhe ekonomike, dhe përfundimisht Turqia do të marrë edhe më shumë parasysh atë që kanë për të thënë serbët, dhe tashmë po e bën këtë”, beson Rajiq.

Ai thekson se Serbia e udhëhequr nga presidenti Aleksander Vuçiq është bërë strumbullar i rajonit dhe faktor i pashmangshëm, gjë që e dinë mirë në Ankara dhe gjithmonë e kanë parasysh qëndrimin e Beogradit.

“Kjo nuk do të thotë se ata do të ndryshojnë kursin e tyre strategjik në Ballkan dhe se do të ndryshojnë diçka që ka qenë politika e tyre prej shekujsh, konkretisht kur bëhet fjalë për marrëdhëniet me shqiptarët, por do të thotë se do të kenë parasysh edhe interesin tonë dhe që nuk do ta marrin gjithmonë nga njëra anë, sidomos jo kur është në kurriz të interesave tona jetike kombëtare. Pikërisht në atë hapësirë ​​manovrimi, e cila mund të mos jetë shumë e madhe, duhet të kërkojmë shanse kur bëhet fjalë për marrëdhëniet me Turqinë”, përfundoi Rajiq.