Ristanoviq: Shkëmbimi i arkivave mes Kosovës dhe Malit të Zi është një akt simbolik, pa rëndësi për hetimin e krimeve të luftës

Bashkëpunëtori shkencor në Institutin për Kulturën Serbe në Leposaviq, Petar Ristanoviq, vlerëson se marrëveshja mes Kosovës dhe Malit të Zi për shkëmbimin e materialit arkivor është më shumë një mesazh simbolik sesa një hap me rëndësi thelbësore për hetimin e krimeve të luftës. Për Kosovo online ai thotë se kjo bashkëpunim ka para së gjithash një dimension politik dhe dërgon mesazh për “afërsinë e shqiptarëve nga Mali i Zi dhe nga Kosova”.

Kosova dhe Mali i Zi kanë nënshkruar një marrëveshje për dorëzimin e materialit arkivor Institutit për Krime të Luftës në Kosovë. Marrëveshja në Mal të Zi është nënshkruar nga drejtori ekzekutiv i Institutit, Adem Hetemi, dhe ministri malazez për të drejtat e njeriut dhe të pakicave, Fatmir Gjeka.

Ristanoviq shpjegon se është e vështirë të parashikohet se çfarë nga pala malazeze mund të jetë me rëndësi për hetimin e krimeve të luftës.

“Sipas informacioneve të disponueshme, nuk e dimë saktësisht për çfarë materiali bëhet fjalë. E vetmja gjë që është përmendur është se fjala është për materiale nga Radio-Televizioni i Malit të Zi, dhe është vështirë të supozohet se çfarë mund të jetë e rëndësishme aty për hetimet e krimeve të luftës. Prandaj besoj se kemi të bëjmë më shumë me një gjest simbolik sesa me diçka që do të sjellë rezultate konkrete me rëndësi themelore për këtë temë”, thotë ai.

Ai shton se vetë bashkëpunimi ka para së gjithash një dimension politik dhe dërgon një mesazh për “afërsinë e shqiptarëve nga Mali i Zi me institucionet në Kosovë”.

“Shohim se nënshkrimit i kanë pranishuar përfaqësues shqiptarë në qeverinë e Malit të Zi dhe më duket se kjo është në një nivel më të ulët dhe synon të theksojë afërsinë e shqiptarëve të Malit të Zi me shqiptarët nga Kosova. Mbetet të shihet nëse kjo do të prodhojë ndonjë rezultat konkret, dhe nëse në Podgoricë ndodhet diçka me të vërtetë e rëndësishme që do t’u shërbente institucioneve shqiptare që merren me hetimin e krimeve. Unë sinqerisht dyshoj – ndoshta diçka nga dokumentacioni i shërbimeve të sigurisë, por me të vërtetë nuk besoj se do të vijë ndonjëherë deri te shkëmbimi i një materiali të tillë”, thotë ai.

Duke e krahasuar bashkëpunimin e Kosovës me Qendrën Përkujtimore në Srebrenicë, ai thekson se edhe aty bëhet fjalë për një qasje selektive.

“Qendra Përkujtimore merret ekskluzivisht me krimet që janë kryer nga forcat serbe, ashtu si edhe pala shqiptare merret vetëm me hulumtimin e krimeve që i kanë kryer serbët në Kosovë dhe Metohi. Bazuar në punën e tyre të deritanishme, është e qartë se ata absolutisht nuk janë të interesuar për krimet e padiskutueshme që janë kryer nga pala shqiptare, prandaj edhe ekziston një afërsi me njerëzit nga Qendra Përkujtimore në Srebrenicë në pikëpamjen për historinë dhe atë që duhet të studiohet. Prandaj ndodh edhe ky bashkëpunim,” shpjegon bashkëbiseduesi ynë.

Duke komentuar këmbënguljen e shqiptarëve të Kosovës për padinë për gjenocid kundër Serbisë, Ristanoviq thotë se kjo është një temë që vazhdimisht riciklohet në opinionin e tyre publik, pa ndonjë peshë reale.

“Më duket se kjo është më shumë një temë për të mbledhur poena politikë në opinionin e tyre publik. Është fakt që një padi e tillë nuk do të pranohej nga asnjë gjykatë ndërkombëtare, veçanërisht sot, kur Gjykata në Hagë po humbet kredibilitet për shkak të gjithçkaje që po ndodh lidhur me Palestinën,” thekson.

Ristanoviq beson se Serbia duhet të ndërmarrë një qasje më aktive kur bëhet fjalë për arkivat e veta dhe hulumtimin e ngjarjeve në Kosovë pas vitit 1990.

"Serbia duhet t'i inkurajojë të gjithë studiuesit që të drejtojnë dukshëm më shumë fonde për t'u marrë me temën e Kosovës dhe Metohisë, veçanërisht ngjarjet pas vitit 1990, të cilat janë ende mjaft të paeksploruara. Do të ishte gjithashtu mirë, madje e nevojshme, që Serbia të hapte fondet arkivore, kryesisht të ushtrisë, policisë dhe shërbimeve të sigurisë. Kemi një situatë ku një numër i madh personalitetesh që kishin ndikim në UÇK sot kanë status kulti në Kosovë. Shërbimet tona të sigurisë sigurisht që kanë shumë dokumentacion për këta njerëz, por është i paarritshëm për studiuesit, kështu që shkrimi i biografive serioze është thjesht i pamundur", përfundon Ristanoviq.