Serbët u larguan nga institucionet e Kosovës një vit më parë, 12 muaj krize pa asnjë tregues se diçka do të ndryshojë

Pikërisht një vit më parë serbët u larguan nga të gjitha institucionet e Kosovës. Në një takim të përfaqësuesve politikë dhe institucionalë të serbëve në Kosovë më 5. nëntor 2022, është vendosur që të largohen nga – Kuvendi, Qeveria, katër komunat në veri, autoritetet gjyqësore, policia dhe administrata.

Ai vendim, siç u tha në atë kohë, do të jetë në fuqi derisa Prishtina të fillojë të respektojë marrëveshjet dhe ligjin, derisa të tërheqë vendimin për targa dhe të formojë Asociacionin e Komunave Serbe në përputhje me Marrëveshjen e Parë të Brukselit dhe të gjitha marrëveshjet e tjera të lidhura për këtë çështje në kuadër të dialogut. 

Tërheqjes e serbëve nga institucionet i ka paraprirë vendimi të Prishtinës për të suspenduar Nenad Gjuriqin, i cili ishte drejtor i Drejtorisë Rajonale të Policisë Veriore, për shkak se ka refuzuar të paralajmërojë bashkatdhetarët e tij sepse veturat e tyre kanë targa KM. 

Me pretekstin se është e nevojshme të sigurohet siguria në veri të Kosovës, Qeveria e Kosovës ka dërguar në mesin e dhjetorit të kaluar disa qindra policë nga jugu në veri, të shoqëruar me automjete të blinduara dhe arrestime, ngacmime dhe jeta mes tytave te gjata para syve të tyre po bëhen përditshmëri e serbëve. 

Nga 5. nëntori 2022 e deri më sot, Zyra për Kosovë dhe Metohi ka regjistruar 195 incidente me motive etnike në Kosovë, dhe ndër më shokuese është padyshim plagosja e djaloshit dhe të riut serb Stefan Stojanoviq dhe Millosh Stojanoviq në Gotovushë teksa kishin marrë Pemen e Krishtlindjes më 6. janar. 

Prishtina ka shpallur zgjedhjet e jashtëzakonshme lokale në Mitrovicën e Veriut, Leposaviq, Zveçan dhe Zubin Potok për 23. prill, të cilat serbët i bojkotuan. Vetëm rreth 3.5 për qind e votuesve dolën në votime – nga gjithsej 45.950 votues të regjistruar, 1.567 prej tyre e ushtronin të drejtën e votës, prej të cilëve vetëm 13 ishin serbë. Katër shqiptarë erdhën në krye të komunave në veri, ku serbët përbëjnë më shumë se 95 për qind të popullsisë. 

Më 26. maj, policia e Kosovës pushtoi me forcë komunat e Zubin Potokut, Zveçanit dhe Leposaviqit, së bashku me pjesëtarët e Rosa, dhe hodhi gaz lotsjellës dhe granata trullosëse ndaj qytetarëve që bënin rezistencë paqësore. Me atë rast u plagosën dhjetë serbë. Tri ditë më vonë, gjatë trazirave në Zveçan, më shumë se 50 serbë u plagosën dhe Dragiša Galjak u qëllua nga prapa me dy plumba. Gjithashtu janë plagosur 30 pjesëtarë të KFOR. Atë ditë u mblodhën serbët me kërkesën që policia e Kosovës të tërhiqet nga veriu dhe nga ndërtesat komunale, si dhe të largohen kryetarët e sapozgjedhur jolegjitim, gjë që nuk ka ndodhur deri më sot.

Qeveria e Kosovës më 14 qershor ka ndaluar hyrjen në Kosovë të mallrave me origjinë serbe, me çka raftet nëpër barnatore dhe dyqane kanë mbetur të zbrazëta, ndërsa në Qendrën Klinike dhe Spitalore “Kosovska Mitrovica” kryhen vetëm operacione emergjente sepse farmacia e spitalit është pothuajse bosh.

Situata u përshkallëzua më 24. shtator kur një grup serbësh dhe Policia e Kosovës u përleshën në Banjskë, ku mbetën të vrarë tre serbë dhe humbi jetën një polic i Kosovës.

Pavarësisht thirrjeve të përfaqësuesve ndërkombëtarë që Prishtina të de-përshkallëzojë situatën, kjo nuk po ndodh. Kërkesat e Bashkimit Evropian janë që Kosova të tërheqë njësitë speciale të policisë nga objektet komunale në veri, që kryetarët e komunave të largohen nga ndërtesat dhe të punojnë nga lokacione alternative dhe të shpallen zgjedhje të jashtëzakonshme lokale për katër komuna në veri. Beogradit iu kërkua të sigurojë që serbët të marrin pjesë në to.

Partia më e madhe politike serbe në Kosovë, Lista Srpska në mes të muajit të kaluar ka njoftuar se është e gatshme të marrë pjesë në zgjedhjet në veri dhe ka kërkuar nga Prishtina që t'i shpallë ato sa më parë.

Mesazhi i tyre është se “topi tani është në fushën e Prishtinës”.