Shljuka: Është jorealiste të pritet që BE të ushtrojë presion shtesë mbi Qeverinë e Kosovës

Aleksandar Shljuka, bashkëpunëtor i organizatës joqeveritare "Nisma e Re Sociale", për Kosovo online tha se nuk është i sigurt se sa realiste janë rekomandimet e dhëna nga Grupi Ndërkombëtar i Krizave në raportin e tij kushtuar Kosovës dhe dialogut midis Beogradit dhe Prishtinës, por ai vlerëson se dokumenti në përgjithësi pasqyron situatën reale në terren.

Një nga rekomandimet e GNK-së është që BE-ja të dyfishojë përpjekjet e saja për të përfituar nga avantazhet e Unionit, veçanërisht perspektivat për anëtarësim, në mënyrë që të ushtrojë presion mbi Prishtinën për të mbrojtur pakicën serbe të Kosovës dhe për të siguruar autonominë lokale, duke përfshirë krijimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe, si dhe për ta bërë ndihmën financiare dhe mbështetjen diplomatike për Kosovën të varur nga hapat konkretë për të forcuar institucionet e Kosovës.

Duke komentuar sugjerimet e GNK-së, Shljuka thotë se në parim BE-ja ka mekanizma që nuk i ka përdorur deri më tani, por se është jorealiste të pritet që ajo do të ushtrojë presion shtesë mbi Qeverinë e Kosovës në këtë moment. Problemi, shpjegon ai, është se BE-ja nuk është aq e interesuar për situatën në Kosovë, duke pasur parasysh se ka kriza shumë më të mëdha në të gjithë botën, dhe se nuk ka shumë fuqi për të ndikuar në ndryshimin e situatës në Kosovë.

Ai kujton se masat kufizuese të BE-së ndaj Kosovës, të futura në vitin 2023, tani po shfuqizohen ngadalë, por se ato nuk u zbatuan kurrë plotësisht, veçanërisht në pjesën që lidhet me vizitat dypalëshe të zyrtarëve të BE-së, sepse pati takime dhe vizita të caktuara. Prandaj, thotë ai, është e vështirë të imagjinohet që BE-ja tani do të shtojë përpjekjet e saj në drejtim të futjes së masave të reja ose më të forta kufizuese, duke pasur parasysh se nuk ka konsensus midis shteteve anëtare të BE-së se ato duhet të futen në këtë kohë.

"Masat që u futën në kontekstin e ngrirjes së fondeve nuk dhanë fryte të veçanta. Ende kemi një situatë të tensionuar dhe ende ka shumë çështje të pazgjidhura dhe ende kemi serbë jashtë institucioneve të caktuara. Këto mekanizma nuk çuan në një ndryshim të rëndësishëm në qasjen e Kurtit", thekson bashkëbiseduesi ynë.

Në të njëjtën kohë, Shljuka vëren se BE-ja nuk ka ndikimin që kanë shtetet e saj anëtare individualisht.

"Ka më shumë presione të caktuara direkt nga shtetet anëtare ose aktorë të tjerë të interesuar që kanë pushtet, përmes kanaleve formale ose joformale, dhe tani mbetet të shihet nëse kjo do të përdoret. Sigurisht, gjithçka varet edhe nga fakti nëse do të kemi një qeveri të re të kryesuar nga Kurti apo të kryesuar nga opozita apo do të shkojmë në zgjedhje të reja. E gjithë kjo mund të ndryshojë dinamikën e marrëdhënieve", thekson ai.

Duke folur për sa "dëgjohen" rekomandimet e Grupit Ndërkombëtar të Krizave, ai pohon se ato lexohen nga shumë vendimmarrës.

"Ato sigurisht ndikojnë, jo në krijimin e drejtpërdrejtë të politikave, por në të menduarit dhe planifikimin e strategjive dhe taktikave. Rekomandimet janë të mira në parim, por nuk kanë shumë rëndësi në praktikë. Në një situatë kaq të polarizuar, është shumë e vështirë të pritet zbatimi i disa marrëveshjeve pa vullnetin e mirë të të dyja palëve", tha Shljuka.
GNK deklaroi në raport se Albin Kurti ka kohë që mbështet reciprocitetin e plotë - që Kosova do ta trajtojë Serbinë dhe serbët në territorin e saj ashtu siç Serbia trajton Kosovën dhe shqiptarët që jetojnë në Serbi, dhe arrin në përfundimin se është "një propozim tërheqës që me sa duket mund të shërbejë si një bazë e mirë për një marrëveshje, por gjithashtu se injoron dallimet e rëndësishme".
Megjithatë, Shljuka thotë se reciprociteti është "perspektiva e gabuar".
"Është një nënshtrim ndaj Prishtinës, duke marrë parasysh se ajo e ka shtyrë atë narrativë për një kohë të gjatë - se AKS shkëmbehet për një Asociacion komunash shqiptare në Serbi. Që nuk është pjesë e dialogut, megjithëse mund ta bëjë disi të gatshme Prishtinën. Do të ishte një lëshim që askush nuk e vendosi si bazë për dialog që nga fillimi, dhe do t'u jepte atyre (Prishtinës) lëshime shtesë, edhe pse ata në thelb nuk kanë bërë asgjë për të mbrojtur të drejtat e komunitetit serb. Sipas mendimit tim, kjo do të ishte qasja e gabuar", thekson Shljuka.