Shoqata e të zhdukurve dhe të rrëmbyerve: Komuniteti ndërkombëtar i respekton më shumë viktimat shqiptare sesa viktimat serbe

Kryetarja e Shoqatës së Personave të Rrëmbyer dhe të Zhdukur në Kosovë, Verica Tomanoviq tha se komuniteti ndërkombëtar më shumë i respekton viktimat shqiptare sesa viktimat serbe dhe për këtë është e rëndësishme nënshkrimi i Memorandumit për Programin Kombëtar për të Vërtetën. populli serb në luftërat në RSFJ, duke përfshirë bombardimet e vitit 1999 dhe personat e zhdukur dhe rrëmbyer nga Kosova nga viti 1998 e deri më sot.

Memorandumi u nënshkrua nga Verica Tomanoviq, drejtori i Fondacionit "Arkivi Vizual i Vuajtjeve Serbe", Denis Bojiq dhe përfaqësues të Shoqatës së Viktimave Serbe në Kroaci. Bojiq dhe Tomanoviq në konferencën për media në Qendrën Mediale në Beograd theksuan se ky Memorandum është shumë i rëndësishëm, sepse do të "ndriçojë" të vërtetën për vuajtjet e popullit serb.

Bojiq tha se më shumë se 50,000 njerëz janë zhdukur që nga fillimi i luftërave në territorin e ish-Jugosllavisë, përfshirë Kosovën. Siç shpjegoi ai, ideja është që të regjistrohen deklaratat e anëtarëve të familjeve të viktimave dhe ai material t'i prezantohet mbarë njerëzimit, por edhe të mbahet si dëshmi e vuajtjes së serbëve për disa gjenerata të ardhshme. Ai shtoi se projekti është nën kujdesin e Presidentit të Republikës Sërpska Millorad Dodik.

Tomanoviq ka kujtuar vuajtjet e serbëve në Kosovë nga viti 1998 e deri më sot.

“Edhe sot jemi dëshmitarë të arrestimeve të paligjshme, shkatërrimit të kishave, objekteve të shenjta”, tha ajo dhe shtoi se 250.000 serbë janë dëbuar nga Kosova përkundër pranisë së 50.000 ushtarëve të KFOR-it.

Ajo theksoi se janë kryer krime të shumta që nuk janë zbardhur deri më sot.

“Si mund ta arsyetojnë mandatin organet hetuese të EULEX-it nëse asgjë nuk është bërë për shkak të mungesës së provave”, ka pyetur ajo dhe shtoi se Asociacioni ekziston për 24 vjet dhe se gjithë atë kohë familjet e të zhdukurve dhe të rrëmbyerve kanë jetuar në pasiguri.

Ajo kujtoi se në Kosovë edhe sot po shkelen të drejtat themelore të njeriut dhe theksoi se problemi i të pagjeturve dhe të rrëmbyerve është çështja më e rëndësishme kombëtare.

“Institucionet ndërkombëtare nuk ishin të interesuara për të ndalur dhunën”, beson ajo dhe shton se në Kosovë ende po shkelen konventa të shumta ndërkombëtare për respektimin e të drejtave dhe lirive të njeriut dhe se ato shtete që e njohën Kosovën i shkelën ato dokumente ndërkombëtare.

Kryetarja e Koordinimit të Shoqatave Serbe të Personave të Zhdukur, të Vdekurve dhe të Vrarëve në ish-Jugosllavi, Mirjana Miodrag Bozhin, theksoi se të pagjeturit nuk duhet të lejohen të harrohen dhe theksoi se askush nuk mban përgjegjësi për krimet e kryera ndaj serbëve në ish-Jugosllavisë, ndërsa serbët u ndoqën penalisht. Ajo theksoi se Ligji për Personat e Pagjetur ende nuk është miratuar dhe shtoi se me të do të rregullohen problemet e shumta me të cilat ballafaqohen familjet e viktimave.

Ajo tha se shoqatat kërkojnë që në tekstet e shkollave të mesme dhe fillore të futet materiali që do të dëshmojë të vërtetën për vuajtjet e popullit serb në mënyrë që gjeneratat e ardhshme të njihen me të.

Sekretari shtetëror në Ministrinë e Punëve të Brendshme, Zhelko Brkiq, tha se vitin e kaluar janë paraqitur 16 kallëzime penale për persona të zhdukur dhe se MPB është në komunikim intensiv me institucionet tjera që merren me këtë problem. Ai përkujtoi se edhe 18 pjesëtarë të MPB-së janë të zhdukur dhe se 10 prej tyre janë identifikuar dhe eshtrat e tyre u janë dorëzuar familjeve të tyre.

"Familjet e kolegëve tanë të rënë nuk janë vetëm. Vitin e kaluar Fondi për Ndihmë Solidariteti ka paguar më shumë se 52 milionë dinarë për familjet e të rënëve," tha ai dhe theksoi se vitin e kaluar, me iniciativën e ministrit Bratisllav Gashiq, u ngrit një mur përkujtimor me emrat e të gjithë pjesëtarëve të policisë që vdiqën nga viti 1990 deri në vitin 1999.

Ai shtoi se MPB do të vazhdojë të marrë pjesë aktive në atë që është në kompetencë të saj për zbardhjen e këtyre rasteve.

Këshilltarja e lartë për personat e pagjetur e Komisariatit për Refugjatë dhe Migrim, Lilana Krstiq, tha se Prishtina po e bllokon bashkëpunimin në këtë front dhe se asgjë nuk është bërë që kur kjo çështje u bë pjesë e dialogut të Brukselit tre vjet më parë. Ajo theksoi se kishte shpresë për vazhdimin e bashkëpunimit me pranimin e Deklaratës për Personat e Zhdukur në Ohër, por doli se Prishtina nuk e dëshironte atë proces. Ajo shtoi se Grupi Punues është formuar në vitin 2004 dhe se procedura për 1,615 nga 1,800 persona është ende në vazhdim.

Krstiq theksoi se pala serbe u përpoq ta bënte zhdukjen çështje humanitare, por që Prishtina arriti ta politizojë. Ajo tha se vitin e kaluar janë marrë eshtrat e vetëm një personi dhe se është kontrolluar vetëm një varrezë masive në afërsi të Podujevës dhe se në Prishtinë, në morg, ende mbahen 350 kufoma si persona të paidentifikuar dhe se pala serbe është e bindur se në mesin e tyre ka 70 deri në 80 persona të nacionalitetit serb. Ajo përkujtoi se Prishtina e kishte ndaluar hyrjen në Kosovë, kryetarit të Komisionit për Persona të Zhdukur, Velko Odaloviq dhe shtoi se kjo është një tjetër dëshmi që po pengon procesin.

Ndihmësdrejtori i Zyrës për Kosovë dhe Metohi, Igor Popoviq, tha se populli serb në Kosovë ka pësuar shumë padrejtësi dhe se një nga më të mëdhatë është çështja e personave të zhdukur dhe të kidnapuar. Ai theksoi se shteti i Serbisë do të vazhdojë t'u ofrojë familjeve ndihmë për gjetjen e së vërtetës dhe zgjidhjen e çështjes, si dhe gjetjen e organizatorëve dhe autorëve të krimit.

Ai theksoi se Prishtina po e bllokon procesin dhe përkujtoi vuajtjet e përditshme të serbëve në Kosovë, duke përmendur shembullin e Gavrillo Millosavleviqit, për të cilin tha se ishte viktimë e një krimi, dhe i cili tani është i arrestuar dhe në paraburgim në Podujevë.

Ai ka kujtuar edhe përgjegjësinë e bashkësisë ndërkombëtare, e cila, siç tha, “është fajtore për shumë gjëra” dhe shtoi se as Kfor, as Unmik, as EULEX nuk i kanë vënë në dispozicion të dhënat që kanë.

“Do të shohim se cili do të jetë rezultati i gjyqit para Dhomës së Posaçme në Hagë, neve na takon të ndihmojmë familjet, të luftojmë dhe të ruajmë kujtimin e viktimave”, tha Popoviq.