Staroviq: Me Kurtin, është e vështirë të jesh optimist për përparimin në dialog

Ministri për Integrimin Evropian i Serbisë, Nemanja Staroviq, thekson se është e vështirë të jesh optimist për progresin e dialogut ndërsa Albin Kurti është në krye të institucioneve në Prishtinë, sepse injoron dialogun dhe zbaton masa të njëanshme, si rregull, të drejtuara kundër popullit serb në Kosovë.

"Është e vështirë të jesh optimist kur përballemi me përvoja të hidhura, veçanërisht në katër vitet e fundit, kur Albin Kurti ka qenë në krye të institucioneve në Prishtinë. Është e vërtetë që pranimi ynë në BE është i kushtëzuar nga përparimi në procesin e normalizimit të marrëdhënieve me Prishtinën, i cili përfshihet në kapitullin 35 të negociatave, i cili vlerësohet kur hapet ose mbyllet çdo kapitull tjetër. Duke pasur parasysh që Kurti ka injoruar dialogun në vitet e fundit dhe ka zbatuar masa të njëanshme si rregull të drejtuara kundër popullit serb në Kosovë dhe Metohi, nuk do të kishte shumë kuptim që BE-ja të fajësonte Serbinë për faktin se procesi i dialogut është në ngërç”, shpjegoi ai në një intervistë për Kurir.

Ai tregoi se në ditët e para të mandatit të tij, pati mundësinë të takohej me të dërguarin e BE-së për dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës, Peter Serensen, dhe i përcolli atij shpresën se do të kishte sukses në fillimin e procesit të dialogut dhe ta bënte atë përsëri të rëndësishëm.

“Megjithatë, unë gjithashtu besoj se BE-ja nuk është i vetmi lojtar që mund të kontribuojë në dialogun dhe normalizimin e marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtines, si dhe midis serbeve dhe shqipëtarëve në një kuptim më të gjerë, dhe se një përfshirje më aktive e administratës amerikane të Donald Trump mund të ndalonte përkeqësimin e situatës në terren dhe të hapte rrugën për një kompromis të qëndrueshëm”, nënvizoi Staroviq.

Ai theksoi se Serbia i plotësoi të gjitha kërkesat teknike për hapjen e grupit të tretë të kapitujve të negociatave në fund të vitit 2021 dhe që atëherë mori rekomandimin e Komisionit Evropian për hapjen e tij.

"Në fakt, ne e kemi marrë atë mendim pozitiv për katër vjet me radhë, megjithatë, vendimi përfundimtar i Këshillit Evropian, i cili përbëhet nga krerët e shteteve dhe qeverive të shteteve anëtare të BE-së, mungon për arsye të dukshme politike. Do të thoja se në vitet e fundit, ne u përballëm me pritjet politike të shteteve anëtare individuale që tejkaluan gjithçka që është në kuadrin tonë të negociatave.Pra, përtej asaj që u kodifikua dhe asaj që pranuam si detyrime në procesin e pranimit në BE, disa prisnin që Serbia të ndryshonte qasjen e saj politike ndaj çështjeve të caktuara që janë shumë të rëndësishme për ne, pa asnjë garanci se kjo do të rezultonte në hapjen e derës për anëtarësimin e Serbisë në BE. Ne do të përpiqemi t’i kapërcejmë pengesat e tilla në periudhën e ardhshme me politikën tonë të qëndrueshme dhe, mbi të gjitha, me zbatimin e të gjitha proceseve nga Axhenda jonë e Reformës”, tha Staroviq.

I pyetur se sa shumë po pengohet Serbia nga kushtet politike që ende po vendosen dhe si t’i anashkalojë ato, ai tha se të gjithë ata që merren me zgjerimin e BE-së kanë nevojë për shumë më tepër hapje dhe ndershmëri.

"Varet nga ne që të zbatojmë me vendosmëri dhe në mënyrë efektive reformat për të cilat jemi zotuar, dhe varet nga Brukseli dhe kryeqytetet e shteteve kryesore anëtare të BE-së që më në fund të hapin derën e zgjerimit, pa u fshehur pas disa procedurave burokratike apo bllokadave dypalëshe. Kushtëzimi politik është një realitet dhe nuk është gjithmonë e mundur ta shmangim atë, por është e rëndësishme që këto kërkesa të mos shkojnë përtej sferës së të mundshmes dhe të ketë një vlerësim të qartë të përmbushjes së tyre, gjë që, për fat të keq, nuk ka qenë gjithmonë kështu, veçanërisht kur flasim për disa nga fqinjët tanë”, tha ai.

Kur u pyet se si e kupton krizën aktuale në Serbi dhe bllokadat që janë bërë një lloj realiteti i ri dhe ku e sheh rrugën për të dalë nga e gjithë kjo, Staroviq tha se rruga për të dalë është, si gjithmonë, në dialog dhe kompromise politike.

"Formimi i kësaj dhe një Qeverie të tillë të Serbisë, me Profesor Dr. Macut në krye, në vetvete përfaqëson një dorë të shtrirë ndaj pjesës së qytetarëve që janë në protesta, dhe besoj se do të kontribuojë ndjeshëm në qetësimin e tensioneve në shoqëri. Duke respektuar të drejtën e tubimit dhe organizimit politik, mendoj se bllokadat e paligjshme të trafikut janë absolutisht të papranueshme, sepse ato përfaqësojnë dhunë ndaj jetës normale të të gjithë qytetarëve. Parë përmes prizmit të departamentit që unë drejtoj, unë me përgjegjësi pohoj se nuk ka shtet anëtar të BE-së në të cilin manifestime të tilla të përditshme të dhunës në vazhdimësi të gjatë ishin të mundshme, dhe kjo përsëri flet për forcën dhe thellësinë e themelit demokratik të Serbisë, aparati shtetëror i së cilës arrin të përmbahet nga përdorimi legjitim i forcës deri në momentin e fundit", shtoi ai.

Ai kujtoi se Beogradin këtë javë e vizitoi Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, dhe tha se pret mbërritjen e Presidentit të Këshillit Evropian, Antonio Koshta, dhe Përfaqësueses së Lartë për Politikën e Jashtme dhe të Sigurisë së BE-së, Kaja Callas, deri në fund të majit.

"Unë besoj se ky intensitet jashtëzakonisht i lartë i vizitave flet vetë për rëndësinë që Bashkimi Evropian i kushton Serbisë, përmes ndërthurjes së institucioneve të saj. Takimet në nivelin më të lartë politik shërbejnë për të ofruar siguri të ndërsjellë për angazhim të plotë për të punuar për pranimin e Serbisë në BE. Për ne, të bëhesh anëtar i plotë i BE-së përfaqëson një interes kombëtar, por vetë BE-ja ka një interes të qartë politik, gjeopolitik, ekonomik dhe të sigurisë në zgjerimin drejt Ballkanit Perëndimor, sepse në fakt nuk është një zgjerim, por një rrumbullakim i BE-së”, shpjegoi ai.

Në përgjigje të deklaratës se zgjerimi i BE-së në Ballkanin Perëndimor është shpallur prioritet i administratës së re evropiane, por edhe se mungojnë lëvizje konkrete dhe pyetjes nëse ai mendon se kjo do të ndryshojë në periudhën e ardhshme, ai tha se një sasi e caktuar optimizmi është e nevojshme për të qenë në gjendje të kryejë punë me energji të plotë, por nuk është gjithmonë më e dobishme ta sjellësh atë optimizëm te publiku.

"Sidomos sepse kur flasim për rezultatet e procesit të pranimit të Serbisë në BE që qytetarët me të drejtë presin, jo gjithçka është në duart tona. Prandaj, nuk do të shprehja pritje në lidhje me hapat që duhet të ndërmerren nga autoritetet e BE-së dhe shtetet anëtare, dhe sidomos nuk do të ofetoja me datën e pranimit të vendit tonë në BE. Paraqitja e vlerësimeve të tilla në dy dekadat e fundit e gjysmë, ndonjëherë edhe me qëllimet më të mira, doli të ishte shumë e dëmshme, sepse kontribuoi në zhgënjimin e atyre shtresave të popullsisë, pjesëmarrja aktive e të cilëve në proceset që e çojnë Serbinë drejt BE-së sot është shumë e nevojshme”, theksoi ai.

Lidhur me nisjen e Presidentit të Serbisë në Moskë për të shënuar Ditën e Fitores dhe reagimet negative të shkaktuara paraprakisht, veçanërisht brenda administratës së Brukselit, ai theksoi se hendeku politik midis Brukselit dhe Moskës është mjaft i dukshëm, thellësia e të cilit u bë praktikisht e padepërtueshme pas fillimit të luftës në Ukrainë.

"Në rrethana të tilla, çdo lloj komunikimi, për të mos përmendur bashkëpunimin me Rusinë, i nënshtrohet kritikave dhe bëhet shkas për kërcënime. Për ne, përkujtimi i 80-vjetorit të fitores mbi fashizmin është vetëm një përkujtim i ngjarjeve historike me rëndësi thelbësore dhe ne besojmë se Moska është vendi i duhur për të festuar atë përvjetor të madh, duke vlerësuar kontributin që Ushtria e Kuqe pati në çlirimin e Evropës, si dhe sakrificat e mëdha të popujve rusë dhe të popujve të tjerë sovjetikë. Si vend, jemi shumë të vegjël për të kapërcyer hendekun e thellë midis Brukselit dhe Moskës, por mund t'u shpjegojmë të gjithë bashkëbiseduesve tanë se sot Serbia jeton në vitin 2025 dhe përpiqet për një të ardhme më të mirë, e cila do të shënohet nga paqja, stabiliteti dhe zhvillimi, dhe jo në vitin 1984 të Orwellit, në të cilin një ministri e së vërtetës është e angazhuar në rishikimin e historisë çdo ditë në mënyrë që ta përshtatë atë me nevojat aktuale politike", tha Staroviq.

I pyetur se çfarë pasojash mund të pësojë Serbia nëse kundërshtimet e BE-së shndërrohen në disa hapa ose masa konkrete, ai tha se do të përmbahej nga paraqitja e disa prej parashikimeve dhe pritjeve të tij mbi këtë çështje, por gjithashtu nënvizoi se të paktën një udhëheqës i BE-së, dhe po flas për kryeministrin sllovak Robert Fitz, i cili është gjithashtu anëtar i Këshillit Evropian, do të marrë pjesë në festimet më 9 maj në Moskë.

"Nuk ka dyshim se e gjithë kjo do të ndikojë në perceptimin e Serbisë në disa nga vendet anëtare të BE-së, por disa prej tyre me siguri tashmë kanë paragjykime negative ndaj vendit tonë. Në fakt, kundërshtimi ynë kryesor ndaj BE-së është se duke futur kushtëzime politike bazuar në pritjet e shteteve anëtare dhe jo në detyrime të shkruara, procesi i pranimit të Serbisë në BE fillon të bazohet në perceptime politike, në vend të meritave reale, siç ishte konceptuar fillimisht dhe që ishte e vlefshme për të gjitha shtetet që po anëtarësohen deri më tani”, tha ai.

Staroviq theksoi se për Serbinë qetësimi i luftës në Ukrainë, edhe nëse flitet për një armëpushim, sigurisht që do të ishte i dobishëm dhe do të relaksonte ndjeshëm pozicionet e saj si në sferën ekonomike ashtu edhe në atë politike.

"Duke pasur parasysh këtë, ne e mirëpresim vërtet iniciativën e Presidentit Amerikan Trump për t'i dhënë fund asaj lufte të tmerrshme. Megjithatë, keni të drejtë që theksoni pikëpamjet e ndryshme të Brukselit dhe Uashingtonit mbi rezultatin e dëshiruar të luftës në Ukrainë, por edhe mbi shumë tema të tjera të rëndësishme. Në të kaluarën, formula e përdorur për vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore ishte se mënyra më e shpejtë për në Bruksel ishte nëpërmjet Uashingtonit. Kjo mund të mos jetë tërësisht kështu sot, por është sigurisht e paimagjinueshme që ndonjë kandidat të përparojë drejt anëtarësimit në BE duke u armiqësuar dhe përplasur me SHBA-në. Kjo nuk është aspak rruga jonë, pasi Serbia do të investojë shumë vullnet politik dhe përpjekje për të përmirësuar marrëdhëniet me SHBA-në në mandatin e dytë të Presidentit Trump, dhe në fund të fundit kjo mund të kontribuojë në forcimin e kapaciteteve tona për anëtarësim në BE”, tha ai.