Tanaskoviq: Ngjashmëritë e dukshme të Kosovës me Nagorno-Karabakun, nuk duhet të presim "zgjidhje të shpejta"

Ish-ambasadori jugosllav në Azerbejxhan, Darko Tanaskoviq, vlerësoi se marrëveshja e paqes midis atij vendi dhe Armenisë u bë e mundur vetëm pas riintegrimit ushtarak të Nagorno-Karabakut, por se ky konflikt ka vetëm ngjashmëri të dukshme me rastin e Kosovës dhe se atje nuk duhet të priten "zgjidhje të shpejta".

Tanaskoviq është i bindur se SHBA-të, meqenëse ndërmjetësuan marrëveshjen e paqes midis Azerbejxhanit dhe Armenisë, në një moment do të përfshihen në zgjidhjen e çështjes së Kosovës.

"Roli i SHBA-së, pa vënë në dyshim qëndrimin themelor se ata e njohën pavarësinë e shpallur në mënyrë të pavarur të Kosovës, mund të ishte më pak i anshëm në kuptimin që do të ishte më pragmatik, më racional në përputhje me logjikën tregtare që përdor normalisht Trump: të shohë se çfarë fiton dikush dhe dikush humbet në një marrëveshje të mundshme. Por, nuk jam i sigurt se administrata amerikane, edhe nën Trump, do të ishte në gjendje të vlerësonte arsyen tonë mbi të gjitha arsyet, që është se Kosova është diçka specifike për ne. Kosova është për ne në mënyrë paradoksale ajo që është për armenët e Nagorno-Karabakut nga pikëpamja e historisë, traditës dhe vlerave kombëtare", tha Tanaskoviq për Kosovo online.

Ai shton se arsyeja për një qasje më pragmatike ndaj çështjes së Kosovës duhet kërkuar në faktin se Trump "nuk ka ndonjë dashuri të madhe dhe të veçantë ideologjike për shqiptarët".

"Ata me siguri do të përpiqen për atë që u përmend në letrën e dy kongresmeneve dhe atë që u vu në pikëpyetje - njohjen reciproke të dy vendeve. Por vetëm në fund të atij udhëtimi. Mendoj se është joreale të pritet një zgjidhje e shpejtë e këtij lloji, sepse midis Azerbejxhanit dhe Armenisë gjithçka ka mbaruar, në fushën e betejës", thotë Tanaskoviq.

Ai shton se SHBA-të u përfshinë në çështjen e një zgjidhjeje paqeje për Azerbajxhanin dhe Armeninë vetëm kur të gjitha detajet e marrëveshjes së paqes midis këtyre dy vendeve ishin përgatitur.

"Në rastin tonë, mendoj se administrata do të jetë më pragmatike, se nuk do të jetë më e prirur emocionalisht dhe ideologjikisht as ndaj Prishtinës dhe as ndaj Beogradit, gjë që u tregua edhe gjatë mandatit të parë të Trump. Por kjo nuk do ta bëjë më të lehtë arritjen e një zgjidhjeje që do të ishte e pranueshme për ne", është i bindur Tanaskoviq.

I pyetur pse presidenti amerikan, edhe gjatë ceremonisë së nënshkrimit të marrëveshjes së paqes midis Azerbajxhanit dhe Armenisë, apostrofoi se ai "parandaloi luftën midis Serbisë dhe Kosovës", ish-diplomati thotë se të gjitha deklaratat e tij duhet të "shqyrtohen me kujdes" dhe se kjo është "enigmatike".

"Nuk është plotësisht e qartë se çfarë donte të thoshte dhe çfarë lloj lufte, sepse të gjithë faktorët e informuar në bashkësinë ndërkombëtare, përfshirë edhe tonin, pohuan se nuk kishte asnjë ide për të filluar ndonjë lloj lufte në këtë moment, veçanërisht nga ana e Serbisë. Mendoj se në një kuptim të përgjithshëm ai mendonte se kishte parandaluar një luftë, dhe për ta bërë atë më efektive, e lidhi atë me këtë moment", beson Tanaskoviq.

Duke komentuar marrëveshjen e paqes midis Azerbajxhanit dhe Armenisë, Tanaskoviq thotë se ajo është rezultat i "riintegrimit ushtarak" të Nagorno-Karabakut, por edhe i shtypjes së ndikimit të Rusisë.

"Është e qartë se kjo paqe u bë e mundur në momentin kur Azerbajxhani arriti qëllimet e tij, që do të thotë se riintegroi me forcë ushtarake territorin që me të drejtë e konsideronte të tij sipas ligjit ndërkombëtar. Dhe tani, është mjaft e sigurt se Armenia nuk mund të kërkonte shumë për të", thekson Tanaskoviq.

Një nga arsyet, thotë ai, është se Armenia ka humbur mbështetjen e Rusisë.

"Armenia humbi mbështetjen e Rusisë për një numër arsyesh, por mendimi im është se nëse Rusia do ta kishte mbështetur Armeninë edhe më fort, nuk do të kishte qenë në gjendje ta shmangte këtë rezultat, veçanërisht pasi Rusia, siç e dimë, është e angazhuar në një luftë të madhe", specifikoi Tanaskoviq.

I pyetur se sa i ngjashëm është konflikti midis Azerbajxhanit dhe Armenisë me çështjen e Kosovës, Tanaskoviq thotë se "nuk ka aq shumë ngjashmëri sa disa kanë tendencë të shohin".

"Nuk ka shumë ngjashmëri. Para së gjithash, nuk ka fare ngjashmëri në nivelin juridik ndërkombëtar. Armenia pushtoi një pjesë të territorit të Azerbajxhanit, dhe në rastin tonë, Kosova dhe Metohija iu rrëmbya Serbisë. Dhe do të ishte e arsyeshme që njëfarë paqeje të përfshinte kthimin e atij territori në Serbi, gjë që tani nuk është imagjinueshme", specifikoi Tanaskoviq.

Ai e sheh një angazhim më të fortë të SHBA-së në negociatat midis Beogradit dhe Prishtines si një "moment të ri" të mundshëm.

"E vetmja gjë e re dhe që mund të luajë një rol të caktuar është përfshirja më e fortë e SHBA-së, me Presidentin Trump. Por ende nuk kemi parë se si do të shprehet në lidhje me Kosovën dhe Metohinë", specifikoi ish-diplomati.

Ai shpjegon se pavarësisht "ngjashmërive të dukshme", ndryshimet midis dy rasteve janë të mëdha.

"Çelësi është se nga pikëpamja e së drejtës ndërkombëtare, Armenia pushtoi një pjesë të Azerbajxhanit dhe se ky vend kishte të drejtë të kërkonte që ai territor t'i kthehej", thotë Tanaskovia.

Ai kujton se në vitin 1999, kur dorëzoi kredencialet e tij si ambasador i RF Jugosllavisë në Azerbajxhan, presidenti i atëhershëm i këtij vendi Heydaru Aliyev (babai i presidentit aktual Ilham Aliyev) shpjegoi në detaje strategjinë kombëtare në lidhje me kthimin e territorit të Nagorno-Karabakut në kuadrin e sovranitetit dhe integritetit territorial.

"Ndër të tjera, ai më tha se ne gjithmonë duhet të kemi lidhje të forta dhe efektive ndërkombëtare dhe të kemi të paktën një aleat që është i gatshëm të ndihmojë me vendosmëri në një moment vendimtar dhe se ne duhet të kemi unitet të plotë kombëtar në lidhje me atë qëllim. Tashmë ka dallime të mëdha edhe pse çështja jonë në lidhje me Kosovën dhe Metohinë është absolutisht e padiskutueshme në aspektin e së drejtës ndërkombëtare, ajo është shkelur dhe askush nuk është më i interesuar për të", thotë Tanaskoviq.

Nga ana tjetër, shton ai, Serbia nuk ka një aleat si Azerbajxhani, siç është Turqia, e cila në një "moment vendimtar" dhe kur u gjykua se një gjë e tillë mund të bëhej në lidhje me situatën gjeopolitike, e ndihmoi me vendosmëri Azerbajxhanin të pushtonte ushtarakisht Nagorno-Karabakun.

"Pastaj, ne nuk kemi unitetin e nevojshëm kombëtar për të qenë në gjendje ta arrijmë këtë. Prandaj, aty mbarojnë të gjitha ngjashmëritë dhe fillojnë dallimet e mëdha dhe thelbësore", thekson Tanaskoviq.