Tribuna për Reçakun: Një shembull tragjik i qëndrimit të Perëndimit ndaj popullit serb

Bashkimi i Pasardhësve të Luftëtarëve Serbë mbrëmë organizoi forumin “E vërteta për Reçakun” në sallën e madhe të Universitetit të Nishit, në të cilin mori pjesë ish-komandanti i Korpusit të Prishtinës të Ushtrisë Jugosllave, gjenerali Vlladimir Llazareviq, komandanti i atëhershëm i Njësive Speciale të MPB-së së Serbisë, gjenerali Goran Radosavleviq Guri, gjyqtarja hetuese nga Prishtina Danica Marinkoviq dhe historiani, profesor Dr. Dejan Antiq.

Ish-komandanti i Korpusit të UJ-së të Prishtinës, gjenerali Vlladimir Llazareviq vlerësoi se “rasti Reçak” është shembull tragjik i qëndrimit të Perëndimit ndaj popullit serb dhe kujtoi shkrimin e revistës franceze Le Monde, e cila, siç thotë ai, shkruan që nga viti 2019 për faktin se në 20 vjet çështja është shndërruar nga një masakër civile në gënjeshtra më e madhe në botë e shekullit të 20-të.

Llazareviq, i cili u gjykua në Tribunalin e Hagës, kujtoi disa fakte që lidhen me "rastin Reçak".

“Bashkëpunëtor në këtë mashtrim dhe krim ka qenë shefja e patologëve finlandezë, doktoresha Helena Rante, e cila pas autopsisë, ndonëse ishte dakord me autoritetet tona hetimore, në fund deklaroi, citoj:

“Në Reçak janë vrarë civilë”. Më vonë, ajo vetë pranoi se duhej ta thoshte këtë për shkak të presionit të madh ndaj të cilit ishte ekspozuar nga zyrtarët amerikanë, evropianë dhe të NATO-s. Dhe në qershor 2000, Rante deklaroi se nuk kishte shenja ekzekutimi në trupa, se ata ishin sjellë nga vende të tjera dhe se NATO kishte falsifikuar raportin për Reçakun. Për Tribunalin e Hagës, Reçaku u bë pika e parë e aktakuzës nga baza e krimeve kundër mbajtësve të pushtetit në Serbi dhe presidentëve të Serbisë dhe Republikës Federale të Jugosllavisë, komandantëve dhe zyrtarëve ushtarakë dhe policorë. Prandaj, vendi ynë u gjykua nga Perëndimi me Aleancën e tij të NATO-s me ndihmën e kriminelit, regjisorit Voker”, tha Llazareviq.

Siç deklaroi vetë, Voker fillimisht pretendoi se ishte një aksion ushtarak, dhe më pas një aksion ushtarako-polic.

“Po ashtu kanë pohuar se ushtria ka përdorur tanke në atë aksion, se ka përdorur artileri, është e vërtetë që ushtria nuk ka marrë pjesë drejtpërdrejt në Reçak.  Është e vërtetë që komandanti Korupas nuk ishte i informuar se në një pjesë të zonës së korpusit po zhvillohej një operacion tipik antiterrorist, e dinte komandanti i Brigadës 243. sepse është direkt në zonën e tij dhe në atë moment ai ka dy-tri pozicione të ushtrisë përgjatë asaj gryke të Crnojevska”, kujtoi Llazareviq.

Ish-komandanti i Njësive Speciale të Policisë, gjenerali Goran Radosavleviq, ka sqaruar se MPB-ja e Serbisë, pas përgatitjeve të gjata, ka vendosur të kryejë një operacion antiterrorist në Reçak.
Ai tha se familja Bujota jetonte në një fshat afër Ferizajit, i cili ishte përgjegjës për bllokimin e rrugëve, sulmet në rrugën kryesore midis Shtimljes dhe Prizrenit, të cilët qëlluan në pjesëtarët e forcave të armatosura, në qytetarët, të cilët rrëmbyen njerëz.

“Në bazë të të gjitha atyre informacioneve, shtabi në Prishtinë vendosi të kryejë një operacion antiterrorist në mënyrë që të përpiqet të arrijë ata terroristë në fshat dhe të përpiqet t'i sjellë ata para drejtësisë. Mirëpo, më vonë doli dhe ne e dinim tashmë në bazë të zbulimit, se në fshat ka një numër të madh të personave të armatosur”, tha ai.

Siç tregon, me veprimet antiterroriste, rregulli themelor është që ato të kryhen në një mënyrë të papritshme, në mënyra që nuk priten.

Sipas fjalëve të tij, ata e kuptuan se në lëvizje të mëdha, d.m.th. kur lëshohet një detashment prej 500 personash dhe pajisjesh, është e dukshme, dhe ata gjithashtu e dinin, sipas inteligjencës së mëparshme, se terroristët kishin informatorë.

Kjo është arsyeja pse ata vendosën për grupe operative që kishin funksione të shumta dhe punonin operativisht në terren, në këtë rast të veçantë në Ferizaj.
Ndërsa grupi i parë përfshinte njerëz nga Sekretariati nga Ferizaj, për shkak të njohjes së mirë të terrenit, ata u caktuan si përkthyes.

“Kemi planifikuar të largoheshim në një kohë që nuk na prisnin, rreth tre ose katër të mëngjesit, ishte dimër, 15 janar, më parë e dinim se në fshat nuk kishte civilë. Në atë kohë në atë fshat jetonin rreth 3000 banorë dhe imagjinoni se nuk ka tym nga asnjë shtëpi, nuk ka gjurmë në dëborë. Na ishte e qartë se vetëm terroristët kishin mbetur në një objekt. Ne vendosëm të kalonim nëpër territorin e tyre, kështu që nuk u binte në sy pse lëviznin kamionët. Ne shkuam pas shpinës së tyre, gjetëm llogoret që po bënin, të cilat i dinim në bazë të zbulimeve të mëparshme”, thotë Radosavleviq.

Përveç vëzhgimit, siç ka thënë Radosavleviq, në planifikimin e tyre kanë ndihmuar edhe deklaratat e dy të burgosurve.

Megjithatë, Radosavleviq thekson se shpesh, pothuajse gjithmonë, ndodhin gjëra të papritura në veprime të tilla, dhe këtu ndodhi që njëri nga të burgosurit tentoi të arratisej.

“Natyrisht, njerëzit reaguan, u likuidua, por u dëgjua dhe të gjithë shkuan në llogoret që kishin përgatitur për t'u mbrojtur nga policia serbe. Aty ishin pjesëtarë të grupeve operative dhe pati një përleshje që zgjati për një kohë të gjatë dhe filloi të zbardhë. Mes viktimave ishte një grua, por ajo ishte me uniformë, e armatosur, terroriste. Aksioni ka zgjatur deri në orët e vona të pasdites dhe është xhiruar një film dokumentar për atë aksion”, tha ai.

Ai thekson se në atë operacion janë likuiduar një numër shumë më i madh i terroristëve sesa është treguar.

Siç thotë ai, nuk u interesonte të shfaqnin persona me uniformë dhe ia dolën t'i merrnin të gjithë dhe tërhoqën zvarrë njerëz me rroba civile.

Kështu, në mesin e viktimave ishte një burrë i prerë kokën me këmishë të bardhë, por, siç thekson Radosavleviq, nuk kishte gjak në këmishë dhe as gjak në vendin ku ai ishte shtrirë.
Kur gjyqtari hetues dhe efektivët e Policisë Kriminale erdhën për të hetuar, nuk ia dolën ta bëjnë këtë sepse, siç thotë Radosavleviq, terroristët morën përforcime nga fshatrat përreth.

“Presioni i terroristëve ishte aq i madh sa që një njësi duhej të tërhiqej dhe kjo u përdor nga Vokerit, i cili u soll për këtë arsye. Pastaj ata arritën të tërheqin zvarrë civilë që nuk ishin as nga ai territor. Ajo që flitet më shumë për Reçakun është ajo ditë e parë, nuk ishte fundi, ishte vetëm dita e parë dhe të nesërmen filluan presionet e gjithë botës. U publikuan fotografitë e masakrës në Reçak dhe ne në Shtabi diskutuam gjatë se çfarë të bëjmë më pas. Ishte e qartë se ata nuk donin të dëgjonin të vërtetën, e vërteta dihej që në fillim, e dinin që nga data 15 e tutje dhe përfaqësuesit e OSBE-së, të cilët ne i informuam, të cilët qëndruan në rrugën kryesore me xhipa dhe vëzhguan, dinte gjithçka, dhe nuk kishte asgjë që mund të fshihej, por Perëndimi nuk ishte i interesuar për të vërtetën, Perëndimi ishte i interesuar për propagandë për të gjetur një arsye për të bombarduar RF Jugosllavinë”, thekson Radosavleviq.

Siç shprehet ai, nëse kjo nuk do të përdorej, arsyeja e bombardimit do të ishte gjetur dy-tri ditë më vonë.

"Ata nuk i kursejnë njerëzit e tyre, ata ishin gati të sakrifikonin gratë e tyre, fëmijët për të përfaqësuar bombardimin. Ishte e qartë se askush nuk do ta merrte fjalën tonë dhe me këmbënguljen time u vendos që të kryhej një veprim tjetër, të nxjerrnim kufomat dhe t'i çojë në mjekësinë ligjore në mënyrë që mjekësia ligjore të tregojë se çfarë ka ndodhur realisht. Ai aksion u krye të nesërmen. Ne menduam se si ta bënim dhe vendosëm ta bënim në të njëjtën mënyrë dhe ata u habitën. Pati përleshje, kishim viktima, por ia dolëm, të arrijmë te trupi”, tha ai.

Ata kishin informacione se kufomat ishin vendosur në xhami, ku gjyqtari hetues dhe të tjerë kishin ardhur për të hetuar dhe më pas kufomat janë transportuar në Prishtinë për mjekësi ligjore.
“Kur mbaroi dita e tretë e aksionit, arritëm në prova materiale që kishim të drejtë. Le të mos gënjejmë veten - Perëndimi nuk do ta pranojë kurrë se ishte një veprim legjitim, se nuk vdiqën civilë të pafajshëm, por terroristë që nuk donin të dorëzoheshin”, vëren Radosavleviq.

Duke thënë se ishte me ftesë të Sekretarit të Përgjithshëm të atëhershëm të NATO-s në Bruksel, e më pas në bazën në Shtutgart, ku ishin të pranishëm edhe gjenerali i ndjerë Krstiq, Nebojsha Çoviq, ambasadori i atëhershëm amerikan Montgomeri, Radosavleviq tregon se si në një moment, para 250 anëtarëve të NATO-s, Sekretari i Përgjithshëm tregoi një libër.

"Ai na tha atëherë - 'më duhet t'ju them se veprimi juaj Reçak dhe veprimi Orao janë përfshirë në atë libër'. NATO e ka zakon që të gjitha veprimet nga e gjithë bota, të cilat nuk janë bërë sipas standardeve të tyre, t'i vendosë në atë libër shkollor se, siç na tha atëherë, ata do të zgjidhnin situata të ngjashme në një mënyrë të ngjashme. Na ishte e qartë se ata dinë gjithçka, dhe dëshmia e kësaj është se Reçaku u hoq nga aktakuza ndaj gjeneralëve serbë në Hagë”, shtoi ai.

Radosavleviq thekson se ishte një kënaqësi e madhe personale për të, por edhe kënaqësi për, siç thotë ai, vendin e tij, për njerëzit që luftuan me të.

Siç ka shtuar ai, librin nuk ia ka dhënë sepse, siç i ka thënë vetë Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, ka pasur aksione të tjera të organizuara nëpër botë që nuk janë bërë sipas standardeve të tyre.

Danica Marinkoviq, ish-gjyqtare hetuese nga Prishtina e cila dëshmoi në Tribunalin e Hagës për rastin e Reçakut, përshkroi detajet e hetimit që autoritetet gjyqësore serbe filluan më 15 janar,

“Më 15 janar në mesditë kemi hyrë në fshatin Reçak dhe në qendër të fshatit kemi gjetur një vend ku janë grumbulluar armët, të cilat policia i ka marrë nga terreni. Si gjyqtar hetues, unë dhe kolegët e mi u përpoqëm të hynim në Reçak më 16 dhe 17 janar. Nuk ia dolëm sepse në gjysmë të rrugës hapën zjarr ndaj nesh. E qëlluan nga të gjitha anët. Nuk arritëm t'i afroheshim dot hyrjes së fshatit, aq më pak të kryenim një hetim në vend. Të huajt i dinin të gjitha dhe ato dy ditë, 16 dhe 17, erdhën bashkëpunëtorët e Volkerit. Mirëpo, ata nuk kanë dashur fare të bashkëpunojnë dhe as nuk kanë dashur të pranojnë atë që unë si gjyqtar hetues u propozoj dhe them se është sipas ligjit. Fillimisht u përpoqën të më bindin se nuk duhet të hyj atje, se atje është me rrezik, se atje ka fshatarë të pafajshëm, se do të ketë viktima nëse hyj. Fshatarët kur shohin policinë me armë. Ne biseduam me ta për orë të tëra, ishim korrekt dhe u shpjeguam rolin e gjyqtarit hetues sipas ligjit, cilat janë të drejtat e tyre dhe çfarë mund të bëjnë, të vëzhgojnë, se nuk mund të më urdhërojnë, se nuk mund të vendosin se me kë do të shkoj në terren dhe do të hetoj”, tha Marinkoviq dhe shtoi se edhe autoritetet hetuese serbe kanë tentuar të bëjnë një hetim më 18 janar dhe se atë ditë ishin të pranishëm bashkëpunëtorët e Uilliam Voker, si dhe një grup i madh mediash të huaja dhe vendase.

“Të gjithë në një kolonë largohemi dhe hyjmë në fshatin Reçak dhe sapo kemi hyrë në fshat, një polic më thotë: “Gjyqtar, hajde në xhami të shohësh, aty gjetëm trupat e të vdekurve, si hyra unë e parë në xhami, e gjithë kolona pas meje, më pyetën nëse lejohej të hynin. I lejova të gjithë të shihnin atë që pashë, të gjithë ata që ishin atje atë ditë panë. Asgjë nuk ishte e ndaluar për ta, asgjë nuk u fsheh. Ne bëmë gjithçka në mënyrë transparente. Çfarëdo që pamë, e panë edhe ata”, tha Marinkoviq dhe shtoi se së bashku me patologun, profesorin Sllavisha Dobriçanin, kanë bërë një ekzaminim vizual të trupit për të parë nëse ka “gjurmë masakre”.

“Kemi gjetur 40 trupa, 39 burra, një grua dhe një djalë 17-vjeçar. Pjesëtarët e UÇK-së kanë vdekur ekskluzivisht nga armët e zjarrit, derisa ishin në lëvizje. Nuk kishte gjurmë të tjera lëndimesh as para dhe as pas vdekjes. Asnjë shenjë e ndonjë arme apo mjeti tjetër. Mes të vrarëve kishte luftëtarë nga vende të tjera ose instruktorë. Me patologët finlandezë, ne ramë dakord për rreshtin e fundit me të 40 autopsitë. Pra, terroristët shqiptarë në Reçak u vranë në betejë ekskluzivisht me armë zjarri. Ata vdiqën nga plagët me armë zjarri. Nuk ka pasur masakër”, ka përfunduar Danica Marinkoviq.

“Nga fillimi të gjithë e dinin por kjo nuk u shkonte atyre. Po ju them tani, edhe pse kanë kaluar 23 vjet, mund të rindërtoj hetimin, të vizatoj gjithçka se ku isha dhe çfarë pashë. Kjo nuk harrohet kurrë dhe kjo është e vërteta jonë, për të cilën nuk do të dorëzohemi kurrë”.

Profesor Dr. Dejan Antiq theksoi se të gjitha veprimet antiterroriste të pjesëtarëve të armatosur të Forcave të Armatosura Jugosllave kishin për qëllim shtypjen e terrorizmit, ruajtjen e rendit kushtetues të RFJ-së dhe sigurimin e paqes për të gjithë qytetarët e Kosovës.

“Operacioni i Reçakut i 15 janarit 1999 kishte të njëjtin qëllim dhe nuk ishte aspak i ndryshëm nga operacioni i kryer nga forcat e armatosura serbe në vitin 1997 dhe 1998. Në ballafaqimin me terroristët shqiptarë, njësitë speciale të policisë të udhëhequra nga gjenerali Goran Radosavleviq arritën të neutralizojnë 45 terroristë dhe të shkatërrojnë bërthamën terroriste pas disa orë luftimesh. Të nesërmen, më 16 janar, mbërrijnë Uilliam Voker dhe Misioni Verifikues dhe Voker pretendon se forcat e armatosura serbe kryen një masakër të civilëve. Gjithçka që hetuesit jugosllavë, finlandezë dhe bjellorusë pretenduan se nuk ishte një masakër e civilëve ishte e kotë. Ata kishin nevojë për një arsye për të bombarduar Serbinë, për t'u marrë me RFJ-në dhe për të dhënë erën pas irredentizmit shqiptar”, përfundoi Dr.Antiq.